بعد از پايان جنگ فرصتي پيدا شد و گشايشي نسبي براي امور فرهنگي. يادم مي آيد      زماني که دانشجوي کارشناسي بودم حدود سالهاي اول دهه 70 به همت بچه هاي تورک زبان دانشگاه تهران در ساختمان دانشکده پزشکي يکسري کلاسهاي آموزش زبان تورکي برگزار شد که حدود 100 نفر از دانشجويان دانشگاههاي مختلف که زمينه اي داشتند و علاقه اي در اين کلاسها شرکت ميکردند اين کلاسها در روزهاي پنجشنبه برگزار ميشد و اساتيد بنامي چون پروفسور دکتور جواد هيئت و پروفسور دکتر حسين صديق(دوزگون) به عنوان اساتيد اين کلاسهاي آموزشي بودند که بي هيچ چشمداشتي در اين جلسات حاضر ميشدند و اين کلاسها را به بهترين وجهي اداره ميکردند عموما در اين کلاسها استاد متني ادبي را مورد مداقه قرار ميداد و در نهايت آنهايي که طبع شعري و ذوقي داشتند آخرين سروده هاي خود را براي جمع ميخواندند و مورد تشويق حضار قرار ميگرفتند. همين روند بطور نسبي در هر دانشگاهي که دانشجويان تورک حضورداشتند و امکانش نيز بود برقرار بود محافل ادبي رونق نسبي گرفته بود «وارليق»، «يول»، ضميمه روزنامه اطلاعات «سهند» و ... منتشر ميشد و گرمابخش محافل بچه هاي تورک زبان بود. نسل جوان بعد از انقلاب به دنبال هويت خود به اين محافل مي آمدند و کم کم با گذشته و تاريخ مشعشع خود آشنا ميشدند براي اين نسل تحديد و تهديد و تضييق باعث ايجاد عطش بيشتر ميشد و با جرقه اي در اين محافل، بصورت اتوماتيک دنبال هويت خود ميرفتند و هر چه جلوتر ميرفتند بدليل غناي ادبيات و موسيقي و هنر جهان تورک، رغبت و اشتياقشان بيشتر ميشد. در اين راه همانگونه که پيشتر گفته آمد محدوديتها بيشتر مشوق بود براي آن نسل عاشق. بحثها از اين مجالس و محافل به خانه ها ميرفت و در خانه ها بين اعضاي خانواده علي الخصوص جوانان هر روز و هر لحظه داغتر و عميقتر پيگيري ميشد.

هرچه جلوتر آمديم آگاهيها بيشتر و عميقتر شد از سال 76 به بعد با روي کار آمدن دولت به اصطلاح

اصلاحات در ايران و گشايش نسبي در برقراي اجتماعات، ديگر جوانان از جاي جاي آذربايجان و ايران در سالروز تولد قهرمان ملي آذربايجان بابک، به کليبر و قلعه بذ ميرفتند در این «یورویوش» از شجاعت قهرمانان ملي صحبتها ميشد از حقوق پایمال شده ملت آذربايجان سخنها میرفت شعر ميخواندند، موسيقي اجرا ميکردند،ميرقصيدند و...، در سالروز شهادت سردار ملي ستارخان، بر مزار آن شهيد راه آزادي و عدالت در حرم حضرت عبدالعظيم حسني و باغ طوطي حاضر ميشدند و از اين غم بزرگ و تمثيلي که آن سردار دلير، آزادي را با خود به تهران آورد و هرگز به وطن خود مراجعت نکرد با هم صحبت ميکردند، در 21 آذر در اماميه تبریز جمع ميشدند و به ياد بزرگمردان آرميده در آن وادي چون فريدون ابراهيمي بدنبال هويت و موجوديت پايمال شده خود بودند.........

اويانيش و آگاهي ديگر در همه خانه ها رسوخ کرده بود ديگر بند جهل از پاي جوانان آذربايجان باز شده بود ديگر همه بابک را ميشناختند ديگر همه با سيد جعفر پيشه وري و ستارخان و باقرخان و شيخ محمد و ثقه الاسلام و کلنل محمد تقي خان پسيان و ... آشنا بودند

حاکميت تماميت خواه از اين اويانيش هراسيد، ترسيد و خوف برش داشت يورويوش به قلعه بابک را با ترفند برگزاري اردوي بسيج و اعلام و اعمال منظقه نظامي بر قلعه بابک در ايام سالروز تولد بابک در تيرماه قدغن کرد جوانان شرکت کننده را به اسارت گرفت و به زنجير کشيد در تهران در سالروز شهادت سردار بزرگ راه آزادی ستارخان، بر مزار آن شهيد سرافراز مراسم حکومتي گذاشت و حضار مراسم غير حکومتي و غیور مردان حرکت ملی را به غل و زنجير کشيد گرفت و بست و شکنجه کرد و هزينه هاي اينگونه تجمعات را به قدري بالا برد که ديگر کسي ياراي برگزاري هيچ تجمع غير حکومتي را نداشته باشد. نشريات دانشجويي را تعطيل کرد تجمعات دانشگاهها را مجوز نداد. آن اقدام موهن در روزنامه دولتي ايران، به مثابه جرقه اي در انبار باروت آذربايجان را شعله ور کرد و انقلاب خرداد 85 را در آذربايجان موجب شد.....

بعد از آن حوادث ، حاکميت ديگر به عوامل اطلاعاتي ، نظامي و شبه نظامي خود اکيداً دستور داد که اجازه تشکيل هيچ محفل سياسي، ادبي يا موسيقي و .... را ندهند با حرکتهاي هويت طلبانه با شدت و حدت هرچه تمامتر برخورد کنند. این رویه ادامه داشت تا به سال 88 رسيديم اکنون حرکت ملي در اوج آگاهي و هويت طلبي قرار گرفته است جوانان ديگر هويت اصيل خود را بازشناخته اند تلاشهاي اساتيد ، انجمنها ،سايتهاي اينترنتي و گروههاي مختلف هويت طلب و آزاديخواه در جاي جاي ايران و کره خاکي به ثمر نشسته است همگان منتظر يک گشايش نسبي از طرف حاکميت تماميت خواه هستند تا خواستهاي به حق خود را فرياد زنند و به گوش جهانيان برسانند.

در سال جاری(1388) در خلسه و رخوت حاصل از انتخابات رياست جمهوري، تيم تراکتورسازي به ليگ برتر ايران راه پيدا کرد( اينجانب اعتقاد دارم که حاکميت اگر دچار رخوت در ايام انتخابات نميشد هرگز اجازه حضور اين تيم را در ليگ برتر ايران نميداد همانگونه که در فصل قبل عليرغم اول شدن تراکتورسازي در گروه خود اين اجازه را نداد) و بدين ترتيب ميداني که قبلا در کشورهايي همچون اسپانيا(کاتالان و بارسلونا) در راستاي هويت طلبي ملل بدون دولت آزمون شده است براي فعالان حرکت ملي گشوده شد.

با توجه به خفقان موجود، و هزینه بالای تجمعاتی که از طرف حاکمیت توتالیتر غیرقانونی شناخته میشود شايد هيچ پديده اي نتواند به صورت قانوني امکان جمع شدن قريب به صد هزار نفر هوادار حرکت ملي را در يک محل، آنهم هر دو هفته يکبار فراهم آورد از اين منظر ميتوان به اهميت و قدرت نفوذ اين مسئله پي برد.

 با اين مقدمه، نکاتي چند را که به نظر اینجانب در روند حرکت رو به جلوی حرکت ملی آذربایجان میتواند مفید فایده باشد در خصوص باشگاه تراختور و نحوه حضور علاقه مندان و فعالان حرکت ملي آذربايجان در ورزشگاهها و مسئولیتهای فعالان حرکت ملی در این راستا يادآور ميشوم و اميدوارم با نقد آن از طرف دوستانم به غناي آن افزوده شود:

1- اکنون مسئله حضور تراکتورسازي در ليگ برتر يک مسئله ملي براي مردم آذربايجان و عموم تورکان ساکن ايران ميباشد. در قرن 21، ديگر فوتبال يک پديده صرفاً ورزشي نيست فوتبال کارکردهاي مختلفي دارد اقتصاد، تجارت، سياست و اجتماع از اين مقوله تاثير ميپذيرد.(به عنوان مثال میتوان به شکست آرژانتین در جنگ مالويناس در مقابل انگليس و گل مارادونا که با دست به انگليس در جام جهاني زده شد و باعث شکست انگلیس  گردید اشاره کرد که التیام دهنده زخم آرژانتینیها بود. يا گل حميد استيلي به آمريکا در بازی ایران-آمریکا و استفاده هاي حکومت وقت ايران از اين رويداد)

با توجه به همین کارکرد سیاسی – اجتماعی فوتبال تیم بارسلون هویت بخش مردم منطقه کاتالان در اسپانیا میباشد با توجه به اعطای حقوق اولیه در اروپا باز هم هویت کاتالان در اسپانیا با حضور بارسلون در لالیگای اسپانیا متبلور میشود.

2- باید به این مهم توجه خاص داشته باشیم که امروز حضور فعالان حرکت ملي در ورزشگاههاي ايران ادامه حضور در قلعه بابک، مزار ستارخان      در باغ طوطي شهر ري و اماميه تبريز و .... مي باشد و هرگز نبايد با بود و نبود افراد و اشخاص مرتبط شود مسئله ما آقاي شفق، کمالوند و يا فلان و بهمان بازيکن نيست که اگر يکي برود آن ديگري بيايد در کلیت قضیه تغییری بوجود آورد مسئله اصلی احياي حرکت ملي و احقاق حقوق معوق يک ملت است. حتي الامکان بايد به سمتي برويم که از افراد به نفع حرکت ملي عبور کنيم شعارهاي ما در ورزشگاهها بايد شعارهاي حرکت ملي باشد نه نام بردن از فلاني و تشويق بهماني. از شعاري مانند «کريمي يادت باشه دايي سرورته» بايد عبور کنيم و در عوض شعارهايي مانند «تورک ديلينده مدرسه» يا «آذربايجان يوردوموز-تراختور بوزقوردوموز» را احياء کنيم بايد قبل از شروع هر بازي مارش ملي را بصورت کر اجراء کنيم. بجاي شعاري مانند «يئل ياتار توفان ياتار ياتماز تراختور بايراقي» به شعاري مانند « يئل ياتار توفان ياتار ياتماز آي اولدوز بايراقي » بايد برسيم.

افراد، مدیران و مربیان و بازیکنان و حتی خود تراختور باید وسیله ای در راستای تبیین حقوق مردم تحت ستم آذربایجان باشد و لاغیر.

3- علی الاصول حکومت به مديران باشگاه فشار مي آورد و اين آقايان حتي اگر خود نيز بخواهند نمي توانند در مقابل فشارهاي آنها دوام بياورند فعالان حرکت ملي بايد به هوش باشند و با طراحي شعارهاي مناسب فشار را حتي المقدور از روي دوش آنها بردارند. به عنوان مثال ممکن است به مديران فشار بياورند تا با فروش بازيکنان تاثيرگذار زمينه هاي سقوط تيم را فراهم آورند(نصرتی را به النصر فروختند) بايد با طراحي شعارهاي مناسب و طرح آن در ورزشگاهها و سايتها و تلويزيون ملي (گوناز تي وي) با اعمال فشار متقابل آن را دمپ کرد. به عنوان یک مثال دیگر میتوان به حضور 50 هزار نفری طرفداران حرکت ملی در بازی مقابل استقلال در تهران اشاره کرد بلافاصله وزارت اطلاعات و حفاظت اطلاعات ناجا در یک هماهنگی با سازمان صدا و سیمای حاکمیت در برنامه نود ترتیب یک مسابقه اس ام اسی را دادند و با دستور به شرکتهای سرویس دهنده اس ام اس  خواستند چنین القا کنند که تراختور پرطرفدارترین تیم ایران نیست حضور 150 هزار نفری هواداران حرکت ملی این حرکت موذیانه آنها را هم خنثی کرد. با مصاحبه ای که با علی دایی انجام دادند و با استفاده از غفلت آقای علی دایی خواستند آذربایجانی را در مقابل آذربایجانی قرار دهندو الی آخر..... باید به هوش بود و به خاطر غفلت دایی از دادن فحش به نامبرده جداً اهتراز کرد. همانگونه که گذشت ما به اسمها کار نداریم کار ما با حاکمیت تمامیتخواه است.

4- با توجه به عدم پخش سرتاسري بازيهاي تراختور و عدم پخش از طريق اينترنت، آقاي احمد ابالي و برادران گرداننده گوناز تي وي، حتي المقدور بايد زمينه پخش بازيهاي تراختور را از اين رسانه فراهم کنند يا آندسته از فعالان حرکت ملي در خارج که ميتوانند استريم شبکه سهند را از طريق اينترنت بازپخش کنند به اين عمل مبادرت ورزند. گوناز تي وي بايد به صورت گسترده قبل و بعد از هر بازي حواشي مربوط به آن بازي را که بعضاً از متن مهمتر و تاثيرگذارتر است پوشش رسانه اي دهد.

5- آندسته از مسئولان شبکه هاي محلي اوروميه، اردبيل، زنگان که هنوز دلشان براي آذربايجان مي تپد بايد با رايزني با مسئولان شبکه ها و با توجه به علاقه مردم به تراختور در صورت امکان زمينه پخش بازيها را از اين شبکه ها فراهم آورند.

6- برادراني که توانايي توليد سي دي و دي وي دي با موضوع حرکت ملي را دارند بايد شده ولو در حد 100 عدد سي دي يا دي وي دي توليد و هر هفته در بين جمعيت پخش کنند تا دست به دست گشته و زمينه انتقال اطلاعات بصورت شبکه اي و بدون محوريت خاص را فراهم آورند. در اين سي دي ها بايد تاکيد شود که هر نفر لااقل يک کپي از روي آن تهيه و به يک دوست مورد اعتماد ديگر هديه کند. موضوع اين رسانه ها ميتواند اخبار جديد مربوط به حرکت ملي، تاکيد بر حقوق اوليه پايمال شده مردم آذربايجان،  موسيقي هاي مهيج و تشجيع کننده، رقص ملي، سرودهاي ملي، کتب و مقالات جديداً منتشر شده با موضوع آذربايجان و غيره باشد.

آ.مرندلي

6/11/88