دکتر معراجی متولد زنجان و از همشاگردیهای شهریار در دارالفنون، مخالف با تبعید امام خمینی در سلک دادستانی قم، مترجم فارسی غلام یحیی دانشیان، وکیل امور مالی آیت الله شریعتمگونازتی وی

دکتر معراجی متولد زنجان و از همشاگردیهای شهریار در دارالفنون، مخالف با تبعید امام خمینی در سلک دادستانی قم، مترجم فارسی غلام یحیی دانشیان، وکیل امور مالی آیت الله شریعتمداری و یکی از مدافعان استقلال الجزایر در فرانسه بود. دکتر معراجی هفته گذشته در بیمارستان ولی‌عصر قم بی‌سرو صدا چشم خود را بر جهان بست. متولد زنجان و دانش آموخته دارالفنون و از همشاگردیهای شهریار بود. «من و شهریار هر دو طب می خواندیم شهریار به شعر و ادبیات پرداخت و من از طب به حقوق تغییر رشته دادم. همه می‌گفتند: ترکها دیوانه شده‌اند. مگر کسی از رشته طب به رشته دیگری می‌رود؟ اما تاریخ ثابت کرد که ما راه درستی انتخاب کرده بودیم»

او بعد از دارالفنون به فرانسه می‌رود و در رشته حقوق دکترا می‌گیرد. شاید شاخص‌ترین کار او مخالفت با تبعید امام خمینی است. او دادستان قم بود که دادگاهها یا دادگاهی در قم تبعید امام خمینی را خواستار می‌شود و او با این امر مخالفت می‌کند. نتیجه این مخالفت تبعید خود او به سنندج و شمال است. می‌گفت: «در سنندج با کردها دوست شدم و کار و بار وکالتم بهتر از هر وکیلی بود. دولت تحمل نکرد و از آنجا نیز تبعید شدم» از دیگر کارهای او مترجمی غلام یحیی دانشیان فرمانده فداییان حکومت ملی آذربایجان در دوره میرجعفر پیشه‌وری است. او مترجم فارسی غلام یحیی دانشیان بوده است. غلام یحیی در ملاقات با مهمانان فارس خود از ایشان به عنوان مترجم یاری می‌جسته است. دیگر کار شاخص او در دوره قضاوت حکم بر علیه یکی از بستگان نزدیک شاه است که این کار هم سبب می‌شود ایشان به کاشان تبعید شوند. همچنین ایشان امور مالی وکیل آیت الله شریعتمداری بوده است. از دیگر کارهای وی دفاع از انقلاب الجزایر و سخنرانی در جمع انقلابیون الجزایری در پاریس است که همین مسئله سبب شده بود دولت فرانسه مشکلاتی را برای ایشان به وجود بیاورد. او نامزد ریاست جمهوری بعد از انقلاب و همچنین نامزد دور اول انتخابات مجلس شورای اسلامی در قم نیز بود. گویا در دور اول ایشان از قم رای می‌آورند اما… الله اعلم. بسیاری از اشعار ترکی حکیم هیدجی، صابر، معجز و همچنین غزل‌های ترکی و فارسی شهریار را حفظ بود. این ابیات حکیم هیدجی را با حسرت تمام می‌خواند:

اوغلان اله الگینان ایاغی

قویما قورویا دادان دوداغی

و

گؤرن اولار بیر ده گئدم کنده

*

این مطالب ماحصل ملاقاتهای آقای ذوقی و اینجانب با مرحوم دکتر معراجی است. ایشان تا آخر عمر ازدواج نکرده بود و سنش حدود نود سال بود. با آنکه شیرین و رسا حرف می‌زد لیکن گاهی رشته مطالب از دستش خارج می‌شد و به موضوعی دیگر می‌پرداخت. * با طایفه درویشان مراودت داشت و برخی برای او مقامات معنوی بالایی قائل بودند.

آزاده به تمام معنا بود.

عصر ذوقی به خانه ما آمد با خبری تلخ که خواندید. مدام از او حرف زد. خواستیم مطلبی را در مورد زندگی‌اش تنظیم کنیم اما هیچ چیزی در دست نبود. هیچ سایتی خبر درگذشت او را ننوشته بود. بیوگرافی‌اش در اینترنت نبود. فاجعه اطلاع رسانی در ایران را به چشمان خود می دیدیم. ذوقی بسیار ناراحت بود. پیارسال که قم یک زمستان تاریخی را تجربه کرد ذوقی همیشه سعی می‌کرد نان سنگک پیرمرد را فراهم کند. در این سرما و برف وانفسا پیرمرد دانش آموخته سوربن اگر روزی در مقابل شاه مملکت هم ایستاده و با تبعید امام خمینی مخالفت کرده باشد هم کسی به فکر نان سنگک او نخواهد بود. گفته بود: «همه چیز در خانه داشتم جز نان که خدا را رساند»

بزرگترین آرزویش دیدن دوباره زنجان و نقب به خاطرات کودکی بود که ما نتوانستیم یا نخواستیم این شرایط را برای او فراهم کنیم و مرگ سریع‌تر از ما دست به کار شد. و ما چه انسانهای ناتوانی هستیم.  قم/ سید حیدر بیات