نماز جمعه‌یِ بیست و ششمِ تیرِ 88 پس از هشت هفته غیبتِ هاشمی رفسنجانی از منبرِ نمازِ جمعه سرانجام به امامتِ او برگزار شد. در پس از انتخاباتِ 22 خرداد، حضورِ عمومیِ رفسنجانی منحصر به دیداری با خویشاوندانِ آیت‌الله بهشتی و دیگر درگذشتگانِ حادثه‌یِ هفتمِ تیر بود و دیداری دیگر با جمعِ کوچکی از خانواده‌‌هایِ بازداشت‌شدگان. و در این دو دیدار نیز وی اظهارِ نظرِ چندان مستقیمی در بابِ حوادث پیش‌آمده نکرده بود. از این رو، تا همین جمعه‌یِ اخیر موضعِ رفسنجانی در قبالِ بحرانِ انتخابات برایِ مردم نامکشوف مانده بود. تعویقِ چندباره‌یِ نوبتِ دوره‌ایِ نمازِ جمعه توسطِ رفسنجانی را شاید بتوان این گونه تعبیر کرد که احتمالاً در این مدت موضعِ نهاییِ او بر خودِ وی نیز نامعلوم بوده است. هنگامی که در نیمه‌یِ هفته‌یِ پنجم بعد از انتخابات معلوم شد که رفسنجانی امامِ جمعه خواهد بود، پیشنهادِ حضورِ مردم در نمازِ جمعه در میانِ مردم و توسطِ خودِ آنها مطرح شد، و وقتی اتفاقِ نظرِ نسبی در میانِ مردم در این خصوص حاصل شد، موسوی نیز همراه گردید و با تأییدِ حضورِ خود به آن قطعیت داد. برنامه‌یِ حضورِ مردم در نمازِ جمعه‌یِ رفسنجانی، متقلبان را به دردسر انداخت. حداکثر تدبیرِ کودتاگران آن بود که سپاهیان و بسیجیان را فرا بخوانند تا صبحِ جمعه با در دست‌داشتن کارت‌هایِ شناسایی‌ِ خود واردِ صحنِ دانشگاهِ تهران شده و از تسخیرِ صحنِ داخلیِ دانشگاه توسطِ موجِ سبز جلوگیری کنند. ولی اساساً شمارِ میلیونیِ موجِ سبز بیش از آن بود که در داخلِ محوطه‌یِ دانشگاه جا شود؛ مردم پس از اولین تجمعِ میلیونیِ خود در 25 خرداد، دومین تجمعِ میلیونیِ خود را نیز بعد از انتخابات به ثبت رساندند و همه‌یِ خیابان‌هایِ اطراف دانشگاه را به تسخیرِ خود درآوردند تا در برابرِ آیت‌الله خامنه‌ای که می‌گوید «نظرِ آقایِ رئیسِ جمهور به نظرِ من نزدیک‌تر است» بگویند که نظرِ رفسنجانی به نظرِ آنها نزدیک‌تر است. رفسنجانی آمد و سخن گفت، و گر چه سخنان‌اَش به سطحِ انتظاراتِ مردم که خواستِ ابطالِ انتخابات است نرسید، ولی از سطحِ انتظاراتِ مردم از شخصِ رفسنجانی بسی بالاتر بود. مردم انتظار داشتند که رفسنجانی کمی به نعل بزند و کمی به میخ بکوبد. ولی او در خطبه‌هایش بی آنکه هیچ امتیازی به متقلبان بدهد، در کنارِ معترضان ایستاد و از مطالباتِ آنها حمایت کرد. او با همان زبانِ متعادل و سنجیده‌یِ خود از آسیب دیدنِ اعتمادِ عمومی و ضرورتِ بازگردانِ آن سخن گفت، از ضرورتِ رفعِ محدویتِ رسانه‌ها سخن راند، از ضرورتِ آزاد کردنِ بازداشت‌شدگان گفت، و از ضرورتِ دلجویی از آسیب‌دیدگان و داغ‌دیدگان و عزاداران، و نهایتاً شرایطِ موجود را با واژه‌یِ «بحران» توصیف کرد. این چنین بود که مردمی که پیش از ایرادِ خطبه‌یِ نماز فریاد می‌کشیدند «هاشمی، هاشمی، سکوت کنی، خائن ای» در میانه‌یِ خطبه‌ها و پس از آن شعار می‌دادند «هاشمی، هاشمی، حمایتت می‌کنیم». خطبه‌ها تمام شد؛ عده‌ای که بسیاری از آنها اولینِ نمازِ جمعه‌یِ خود را می‌خواندند، به نماز ایستادند، و جمعی بزرگتر با نغمه‌یِ «الله‌اکبر» و «یاحسین، میرحسین» بر زبان، شور و شادی در دل، و نشانِ پیروزی در دست خیابان‌هایِ ظهرِ تهران را پیاده پیمودند. نماز که تمام شد، نمازگزاران هم به نمازناگزاران پیوستند. این زمان «وزیرِ شعار»* هم پشتِ بلندگو قرار گرفت تا شعار‌هایِ همیشگیِ را بگوید و از مردم پاسخ بگیرد. وزیرِ شعار می‌گفت «مرگ بر آمریکا»، مردم شعار می‌دادند «مرگ بر روسیه»، وزیر شعار می‌گفت «مرگ بر انگلیس» مردم پاسخ‌اَش می‌دادند «مرگ بر روسیه»، باز فریاد می‌زد «مرگ بر اسرائیل» پاسخ می‌شنید «مرگ بر روسیه». مردمی که شعار گفتن، ایشان را بر سرِ ذوق آورده بود، البته چین را هم بی‌نصیب نگذاشتند و شعار ‌دادند «بگو مرگ بر چین». و این سان جوابِ دو دولتِ دیگرِ ناقضِ دموکراسی را دادند که پیروزیِ احمدی‌نژاد را بلافاصله تبریک گفته بودند. کودتاگران موفق نشده اند شعله‌یِ امید را در دلِ مردم خاموش کنند، و ترس را بر دلِ آنها حکمفرما سازند. از این رو است که می‌توان و باید اُمیدوار بود که جنبشِ مردم به مقصودِ خود که به زیر کشیدنِ متقلبان است، خواهد رسید. در فردایِ جمعه با انتشارِ تصاویرِ نمازگزارانِ سبز، خشک‌اندیشانِ متقلب خرده گرفتند که چرا برخی بی‌وضو و باکفش نماز گزارده اند. در فقهِ اسلامی، تنها نمازِ میّت را می‌توان بی‌وضو و بدونِ درآوردنِ کفش‌ها اقامه کرد. ظریفی می‌گفت بی‌راه نیست؛ چرا که این نمازِ جمعه نمازِ میّت بر کالبدِ دولتِ کودتا بود. * «وزیرِ شعار» عنوانی است که مردم به کسی داده اند که در مراسمِ رسمیِ جمهوریِ اسلامی شعار می‌دهد تا مردم را به شعار دادن برانگیزد.