موري کلود دوکامپ, لوموند, 25/06/2009. کسی که به مدت سی سال از انقلاب اسلامی،"عروسک گردان" قدرت در ایران بوده، در لاک دفاعی فرو می رود. سکوت، نه حتی یک کلمه. فائزه، دختر خود رفسنجانی و چهار زن دیگر از اعضای "خاندان" قدرتمند، سه روز پیش دستگیر و بعد آزاد شدند.اتفاقی که هرگز تا به امروز که سی سال از انقلاب اسلامی می گذرد به ذهن ها نمی رسید. در آخر، چهار نفر از "نایبانش"، از جمله محمد عطریانفر، مشاور و مرد باارزش در ارتباطاتش، به زندان انداخته شده اند. هاشمی رفسنجانی سال ها است که در سایه مشغول ایجاد تعادل هایی شکننده در بدنه قدرت ایران است. از روز دوازده ژوئن اعتراضات در خیابان ها، انتخاب دوباره محمود احمدی نژاد بنیادگرا به ریاست جمهوری با رای بالا را "تقلبی" توصیف و آن را محکوم می کنند. پس رفسنجانی چه می کند؟ آخرین و شدید الحن ترین سخنانش مربوط به زمان تبلیغات انتخاباتی است، زمانی که به رهبر معظم،علی خامنه ای شکایت برد. احمدی نژاد شب قبل اش، در مناظره تلویزیونی او را "فاسد" خوانده بود و متهم اش کرده بود که می خواسته "کشور را به قدرت های بزرگ بفروشد." ثروت عظیم هاشمی رفسنجانی، به دست آمده از تجارت پسته از شهرش کرمان، در جنوب غربی کشور و مقادیری ساخت و ساز پررونق در اطراف قم برای همه شناخته شده و مدام به شایعات دامن زده است.عمل گرایی او در قبال غرب، زمانی که رئیس جمهور ایران (1997-1989) و به دنبال بازسازی کشور و بخشیدن شانی بین المللی به کشور بود، مساله ای پذیرفته شده است (و حتی محافظه کاران واقع گراتر این امر را می پسندند). شواهد انقلابی بودن او بی اشکال و متعددند: ملی گرا، چندین بار زندانی در زمان شاه در سال های 1960، این روستازاده که هیچ وقت سعی نکرد لهجه روستایی اش را تغییر دهد در قم درس خواند- او حجت الاسلام است، درجه ای متوسط- و با پدر انقلاب، آیت الله خمینی رابطه ای متمایز برقرار کرد. توانایی پیش بینی اش، شهود سیاسی انکار ناپذیرش و احتیاطی که یکی از یارانش می گوید"هرگز باعث نشده دری از مذاکره بررویش بسته شود" و هنرچانه زنی اش قدرت او را کامل می کند. چیزی که از او، هر مقام رسمی هم که داشته باشد- رئیس مجلس، نماینده مخصوص رهبر در شورای امنیت در زمان جنگ ایران و عراق (1988-1980)- "عروسک گردان" قدرت را می سازد. پس چه چیزی تا این حد رفسنجانی را در مناظره تلویزیونی احمدی نژاد نگران کرده است؟ بدون شک تایید بدست گیری قدرت که در آن دیگر متهم کردن رفسنجانی "تابو" نخواهد بود. و آن که قوانین پنهانی که درگیری های داخلی را در اندرونی سیاسی پوشش می داده، شکسته شد. در نامه اش به رهبر، او از "عهدی شکسته شده" حرف می زند، او می نویسد:"چگونه می توان خود را دوباره متصل به نظام بر سر کار حس کرد؟" از آن زمان،"کوسه"، وارد آب های عمیقی شده است. او در نماز جمعه روز نوزدهم ژوئن شرکت نکرد، زمانی که رهبر از احمدی نژاد دفاع می کرد، و حریف قدیمی اش رفسنجانی را، با گفتن آن که برای متهم کردن کسی به فساد باید "مدرک" داشت،تهدید می کرد. منظور:می توانیم مدارک را ارائه کنیم. آخرین اپیزود جنگ میان دو مرد قدرت به راه افتاده است. هاشمی رفسنجانی توطئه کرد تا خامنه ای بعد از فوت آیت الله خمینی در سال 1989، با وجود نداشتن اعتبار نزد عالی مقامان مذهبی رهبر شود. او فکر می کرد که این انتخاب او را به سایه نخواهد کشاند. ولی از چند سال پیش، شاگرد در مقابل استاد قد برافراشت: در سال 2005، خامنه ای با حمایت از احمدی نژاد راه را بر ریاست جمهوری رفسنجانی بست. دوازه ژوئن هم قضیه به همان شکل تکرار شد وقتی که رفسنجانی به صورت پنهانی از موسوی، این نخست وزیر سابق که کاندیدای اصلاح طلبان شد، حمایت کرد. رفسنجانی آرزو می کرد که موسوی، احمدی نژاد را کنار بزند. او به نمایندگان کشورهای خلیج(فارس) قبل از انتخابات گفته بود:"به زودی دیگر حرفی از او نخواهید شنید." در 75 سالگی، رفسنجانی در سایه احتمالا آخرین جنگ بزرگش را انجام می دهد. او مدتی طولانی را در قم سپری کرد.هدف؟ تعداد کافی مقامات بالای مذهبی را در کنار خودش جمع کند برای آن که انحراف از قدرت رهبر علی خامنه ای را کنترل کنند. یک تحلیل گر ایرانی تایید می کند:"او فهمیده که مساله حفظ نظام و حفظ خودش است.او قصد دارد یک بار دیگر ضد حمله را آغاز کند. ولی از راه مذهبی، زیرا به نظر می رسد که از لحاظ سیاسی این کار دیگر ممکن نباشد." در قم، رفسنجانی- که آماده است با عمل گرایی اش تغییر موضع بدهد- به دنبال نزدیکی با آیت الله منتظری، جانشین کنار گذاشته شده خمینی که خود سقوطش را تسریع کرده بود، است. این مرجع تقلید محترم که در دفاع از آزادی در اعتراضات این اواخر اعلام موضع کرده بود، نزد بسیاری از مذهبیون نفوذ بسیار دارد. حدود ده نفر دیگر مخالف با ولایت فقیه با این نظریه همراهند، اما برای پیوستن به آن دچار شک هستند. هاشمی رفسنجانی، انقلاب و چندین مدرسه قرآن را تغذیه مالی کرده است، و روابطی هم در قم دارد. "شبکه" نفوذ در مساجد نقش اساسی در انقلاب سال 1979 داشته است. ولی او اکنون به دنبال گرفتن علامت موافقت بالاترین مقام مذهبی شیعه، آیت الله سیستانی است که مخالف التقاط مذهب و سیاست است و در عراق زندگی می کند. رفسنجانی شش ماه پیش به آنجا رفته بود. او چند روز پیش با دامادش، آیت الله شهرستانی در قم دیدارکرد.اگر کوسه پیر اندرونی سیاست ایران موفق شود، آروزیی که بعضی از طرفدارانش در سر می پرورانند، می تواند حتی مجلس خبرگان را فرا بخواند که ریاستش را خود برعهده دارد و قدرت "برکنار کردن" رهبر را داراست. ترجمه از فرانسوی:هلیا جوانشیر