احتمالِ ایرانی مجهز به سلاح هسته ای عربها را به اندازه اسرائیلی ها نگران می کند، ولی پیش از همه امریکا و اسرائیل هستند که می خواهند جاه طلبی های هسته ای ایران را محدود کنند. با وجود این که انقلاب اسلامی به رهبری آیت الله خمینی در سال 1979 روابط طولانی میان اسرائیل و ایران را آشفته کرد، دو کشور بده بستان هایشان را با تایید ایالات متحده ادامه دادند. در دهه 90 ، در زمان دولت اسحاق رابین بود که اسرائیل و ایران به دلیل فضای استراتژیک جدید پدید آمده به دلیل پیروزی ایالات متحده در اولین جنگ "خلیج" (فارس) و از هم پاشیدن اتحاد شوروی، آشکارا با هم درگیر شدند. فرآیند صلح اسرائیل ـ عرب با حمایت ایالات متحده، موجب پیشرفت های قابل توجهی شد ـ کنفرانس صلح مادرید، پیمان اسلو، پیمان صلح میان اسرائیل و اردن، نزدیک شدن به سوریه، ایجاد روابط با کشورهای عرب، از مراکش تا قطر ؛ فرآیندی که موجبات نگرانی ایرانِ روز به روز منزوی تر را فراهم کرده است. این چنین است که اسرائیل و ایران، دو قدرتی که به دنبال تحمیل خود در خاورمیانۀ مدام درحال تغییر هستند، می خواهند رقابت استراتژیک را به سطح ایدئولوژیک ببرند. درگیری از این به بعد از یک طرف میان اسرائیل، قهرمان دموکراسی و مبارز علیه گسترش امپراطوری تاریک اندیش شیعه است و ایران، که به دنبال حفاظت از انقلابش است با به حرکت در آوردن مردمان عرب به نام ارزش های اسلامی و ضدیت با رهبرانی که به آرمان فلسطین خیانت کرده اند. ملاهای ایرانی که بیشتر مخالف آشتی اسرائیل ـ عرب هستند تا خود دولت یهود، متوسل به سخنوری های فتنه انگیز ضد صهیونیستی، اسلام گرا شده اند که نیت اش شکستن انزوای ایران و بیان خواسته های قابل قبول برای جمعیت سنی و کل منطقه است. در خاورمیانه عربی، ایران دشمنی بالفطره است؛ در دنیای اسلام، ایران رهبری بالقوه است. به گونه ای متناقض، ایران به ایجاد دموکراسی در کشورهای عرب به طور گسترده ای کمک کرده است، زیرا بهترین شیوه برای تیشه به ریشه رژیم ها زدن ، حمایت از حرکت های اسلامی با ریشه مردمی است، مثل حزب الله در لبنان، اخوان المسلمین در مصر، حماس در فلسطین و اکثریت شیعه در عراق. با این وجود اسرائیل دلایلی کافی برای نگرانی دارد، زیرا ایران اتمی وعده صهیونیستی پناهگاهی مطمئن برای یهودیان را نابود ـ هم چنین منطق مکتومِ سیاست ابهام درفعالیت های هسته ای اسرائیل ـ و از تمامی دشمنان دولت یهود در منطقه حمایت خواهد کرد. اگر ایران به ظرفیت هسته ای برسد، گسترش غیر قابل کنترل هسته ای شدن در منطقه، با عربستان سعودی و مصر در صدر را موجب می شود. در عبارت دو جمله ای ایران ـ ایالات متحده، این ایالات متحده است و نه ایران که دیپلماسی ایدئولوژیک تغییر ناپذیری را دنبال می کند. ایران در زمان جنگ اول "خلیج" از ایالات متحده حمایت کرد، ولی از کنفرانس مادرید کنار گذاشته شد. ایران در جنگ ضد طالبان در افغانستان کنار دولت امریکا قرار گرفت. و هنگامی که نیروهای امریکایی لشکر صدام حسین را در بهار 2003 فراری دادند، ایرانیان با بی اعتمادی "بسته کلی" ای پیشنهاد کردند که تمامی موارد مورد بحث را مطرح می کرد، از اتمی شدن تا اسرائیل، از حزب الله تا حماس. ایرانیان متعهد شده بودند که مانعی بر سر راه فرآیند صلح اسرائیل ـ عرب ایجاد نکنند. ولی خودبینی نومحافظه کاران امریکا ـ " ما با محور شرارت مذاکره نمی کنیم" ـ اجازه نداد که به این تلاش ایرانیان پاسخی عمل گرایانه داده شود. خلق و خوی تهران تقریبا از زمانی که استراتژی امریکاییها در خاورمیانه از مسیرش منحرف شد، تغییر کرد. این بسته کلی هم چنان تنها گزینه توجیه پذیر برای خروج از بن بست به شمار می رود. ولی این گزینه با تحمیل کردن تحریم های ضعیف، یا با توسل به جنگ سرد از سوی ایالات متحده به قصد نابودی ایران و به دنبالش مسابقه ای برای رسیدن به سلاح های نابودگر، امکان پذیر نیست. تاثیر منطقه ای روز افزون ایران به میزان هزینه کردن در زمینه نظامی که بسیار کمتر از مال دشمنانشان است، بستگی ندارد،اما این تاثیر وابسته به چالشی است که ایران به ایالات متحده و اسرائیل با به کار بردن قدرت مجاب کنندگی زیادش، تحمیل می کند. صلح کامل اسرائیل ـ عرب، همراه با سرمایه گذاری در توسعه و در ادامه اش نظامی برای صلح و امنیت که از طرف جامعه جهانی به خاطر خاورمیانه و اسرائیلی پاک شده از سلاح های اتمی ، حمایت می شود، بهترین روش برای بی اثر کردن استراتژی ایران برای بر هم زدن ثبات منطقه است. ■ مترجم : هلیا جوانشیر