گوناز تی وی: احمد فرشبافیان، مدیر گروه زبان و ادبیات ترکی دانشگاه تبریز اعلام کرد که تدریس زبان و ادبیات ترکی در این دانشگاه، بر اساس مکتب فارس گرایی و متفاوت با ادبیات تُرکی رایج در منطقه از جمله آذربایجان شمالی است.

احمد فرشبافیان، این سخنان را سه شنبه (3 بهمن) در گفت و گویی با «آناج» عنوان کرده است. وی می گوید: « با زبان تُرکی کاری نداریم، ما مکتب ادبی خودمان را بر اساس رسم الاخط معیار، آموزش می دهیم».

 فرشبافیان با بیان اینکه تدریس زبان و ادبیات تُرکی رایج در آذربایجان شمالی، کاری «نادرست» محسوب می شود، عنوان کرده که محتوای زبان و ادبیات تُرکی دانشگاه تبریز، کلا متفاوت و یک بحث جدید است.

براساس گفته های فرشبافیان، سر فصل های دروس رشته زبان و ادبیات تُرکی دانشگاه تبریز، از منابع و کتیبه های تُرکی همانند "ارخون" و "جغتایی" نیست، بلکه، برگرفته از منابع فارسی و مکتب ایران گرایی است.

یکی از مخاطبان گوناز تی وی به بررسی زوایای سخنان رئیس گروه زبان و ادبیات ترکی دانشگاه تبریز پرداخته است. این مخاطب 6 مشکل اصلی نحوه تدریس زبان و ادبیات ترکی در دانشگاه تبریز را به شرح ذیل عنوان می کند:

1- رسم الخط معیار

آیا رسم الخط معیار مثلا زبان فارسی را گروه های ادبیات فارسی دانشگاهها تالیف میکنند که حالا گروه ترکی آذری دانشگاه تبریز تصمیم گرفته برای ترکی آذری رسم الخط معیار معین کند.

2- جمهوری آذربایجان

خب، الهام ادیبان جمهوری آذربایجان از ادبیات سایر زبانها چه ارتباطی به موضوع مورد بحث دارد، مگر نه اینکه در دوره بعد از مشروطه خودمان ادبیات فارسی فراوان متاثر از ادبیات غرب و روسیه و مشحون از ترجمه از آثار گوته و پوشکین و ... است. ادبیات کدام کشور است که از ادبیات دیگران الهام نگرفته است. مگر نه اینکه ادبیات فارسی بعد از اسلام شدیدا تحت تاثیر ادبیات عربی است. و بالطبع ادبیات ترکی هم تحت تاثیر ادبیات عربی و فارسی.

3- تدریس ادبیات کشور دیگر

از آنجا که اسم رشته مورد نظر زبان و ادبیات ترکی آذری است پس باید ادبیاتی که به ترکی آذری (با تعریف علمی و مورد قبول ترکولوژی) خلق شده تدریس شود. چه پور حسن اهل اسفراین، چه قاضی برهان الدین اهل سیواس، چه عمادالدین نسیمی اهل دیار بکر، چه فضولی اهل بغداد، چه خطایی اهل اردبیل، چه قوسی اهل تبریز و ...

مگر نه اینکه در رشته ادبیات فارسی آثار ادبای کشورهای افعانستان (ناصرخسرو، عنصری، سنایی) ازبکستان (رودکی) ترکمنستان( کسایی) تدریس میشود.

4- ادبیات جمهوری آذربایجان در تبریز

در رشته ترکی آذری باید ادبیاتی که به ترکی آذری است تدریس شود، حال فرقی نمیکند که ادبیات این زبان در آذربایجان ایران بوجود آمده باشد یا جمهوری آذربایجان. نام رشته خود گویای آنچه باید تدریس شود هست: ترکی آذری؛ حال چه تلیم خان اهل ساوه، چه سید عظیم اهل شیروان.

5- مکتب ادبی خودمان

گوینده ترکیب ''مکتب ادبی'' را در چه معنایی به کار برده است؟ در همه جای دنیا منظور از مکاتب ادبی چیزهایی چون کلاسیسیسم و ناتورالیسم و ... است. حال باید توضیح داده شود منظور از مکتب ادبی خودمان چیست.

مگر موادی که در دروسی مثل ادبیات معاصر نظم و نثر در رشته ی ادبیات فارسی تدریس میشود و تکیه آن بر روی شعر نو و سپید و موج نو و هایکو و رمان و داستان کوتاه و ... هست در ادبیات ایران سابقه دارد که حال ما بخواهیم معادلهای همینها در ادبیات ترکی را ادبیات بیگانه بخوانیم و با برچسب ''ادبیات غیر خودی'' طرد کنیم.

6- منابعی چون ارخون و ترکی جغتایی

بدیهی است که در رشته ادبیات فارسی در درسی به نام تاریخ زبان فارسی دانشجویان با تاریخ زبانی که ادبیات آن را در طی 4 سال خواهند خواند آشنا میشوند، پس بالطبع با زبانهای فارسی باستان و اوستایی و فارسی میانه و ... آشنایی هر چند کوتاه حاصل می کنند. طبیعی است که دانشجویان ترکی آذری هم باید با تاریخ ترکی آذری و جایگاه آن در میان سایر شیوه های تاریخی زبان ترکی و پیوند ها و تفاوتها آشنا گردند، لذا آشنایی دانشجویان زبان و ادبیات ترکی آذری با تاریخ زبان ترکی و آثار کهن آن مانند سنگ نوشته های اورخون و آثار ترکی قراخانی و خوارزمی و جغتایی و ترکی کهن آناطولی بایسته و مورد نیاز است. علی الخصوص با ترکی جغتایی که از میان شاعران آذربایجان افرادی چون کشوری رودباری، مسیحی تبریزی، واله داغستانی و ... آثار خود را منحصرا به ترکی جغتایی آفریده اند.

در پایان توصیه میشود که مسئولان اداره کننده این رشته دانشگاهی در تعیین سرفصلهای مناسب برای این رشته تحت تاثیر تبلیغات کسانی که قطعا در باطن هیچ رضایتی از تدریس این رشته در دانشگاه تبریز ندارند قرار نگیرند، و سرفصلها را به نوعی انتخاب کنند که توانایی دفاع علمی از مواد آن را بر اساس استدلالهای علمی و بنیادهای اندیشگی داشته باشند. تا بتوانند اعتبار و جایگاه ترکی پژوهی ایران را به عنوان کشوری که میتواند با پتانسیل بالای خود نقش قلب ترکولوژی را ایفا کند، تثبیت سازند.

گوناز تی وی

 E.Y