گوناز تی وی: دوازده سال پیش در چنین روزهایی ملت تُرک آذربایجان هم‌صدا در اعتراض به درج کاریکاتور موهن روزنامه «ایران» به پا خواسته و یک قیام تاریخی رقم زدند. در این قیام ملی، تفکر شوونیستی حاکمیت با عرض اندام متحد آذربایجان به گوش جهانیان رسانده شد.

 

در میان رخدادهای این قیام، مردم اردبیل نیز دوشادوش استان‌های دیگر در 6 خرداد 1385 با وجود تمام تمهیدات و تدابیر امنیتی برای مقابله با اعتراضات مردمی، کوچه و خیابان‌های شهر را با فریاد "اؤلوم اولسون شوونیزمه " و" هارای هارای من تورکم" گل افشان نمودند.

 

حماسه تاریخی خرداد پیش لرزه ای برای حاکمیت شوونیستی و قرون وسطایی فارس بود. توصیف و تجسم آن قیام غرور انگیز و انتقال پیام آن به نسل جوان، امری ضروری است. چراکه نسل امروز آذربایجان با مرور قیام 85، علاوه بر آشنایی با پروسه و متد مبارزاتی حرکت ملی آذربایجان، دانش مقابله با شائبه سازی‌های هدفمند با نیت تزریق احساس یاس و ناامیدی به حرکت ملی و ناچیز انگاری دست آوردهای ملت آذربایجان را می‌آموزد.

 

3 خرداد 1385: انتشار بیانیه‌ای از جانب فعالین حرکت ملی آذربایجان در اردبیل برای دعوت اهالی این شهر به برگزاری تظاهرات اعتراض آمیز مدنی در عصر روز شنبه ششم خرداد.

 

4 خرداد: فعالین حرکت ملی آذربایجان با تلفن‌های مکرر نهادهای امنیتی، تهدید می‌شوند. نهادهای امنیتی خبری مبنی بر صادر شدن مجوز ترور آقای عباس لسانی را با وی در میان می‌گذارند.

 

5 خرداد: حسن عاملی؛ واعظ جمعه‌ی شهر اردبیل: برگزار تجمع محکوم است. بسیج و سپاه وارد عمل شوند.

 

5 خرداد: آقای عباس لسانی در شبکه تلویزیونی گوناز تی وی حاضر شده و به بیان مطالبات ملت آذربایجان می‌پردازد.

 

6 خرداد: سخنرانی مهم آقای لسانی در قیام ضد آپارتاید مردم اردبیل و دعوت به برگزاری تظاهرات مسالمت آمیز. بازاریان و کسبه فعالیت‌های اقتصادی را تعطیل می‌کنند. قیام ضد آپارتاید مردم اردبیل علیه شوونیزم فارس آغاز می‌شود. جمعییت بالغ بر دویست هزار نفر در خیابان‌های سطح شهر اردبیل حاضر و هم صدا شعار"اؤلوم اولسون شوونیزمه "و" هارای هارای من تورکم" را فریاد می‌زنند.

 

ﭘﺲ ﺍﺯ آغاز ﻗﯿﺎﻡ نیروهای امنیتی ﺑﺎ ﯾﻮﺭﺵ ﻭﺣﺸﯿﺎﻧﻪ‌ی به معترضین، ﺟﻨﺎﯾﺘﯽ بی ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﯾﺶ می‌گذارند. حکومت نظامی برقرار می‌شود.

 

6، 7، 8 و 9 خرداد: صدها نفر از معترضین بازداشت می‌شوند. شلیک وحشیانه نیروهای امنیتی به تجمعات اعتراضی. فضای اردبیل کاملا امنیتی است. اعتراضات به صورت 24 ساعته ادامه دارد.

 

 

10 خرداد: انتشار بیانیه‌ی فعالین حرکت ملی آذربایجان اهل اردبیل به رهبری آقای عباس لسانی در تلویزیون گوناز تی وی. در بیانیه از سلسله قیام‌های عظیم ملت آذربایجان تقدیر به عمل می‌آید. همچنین، به کسانی که باب مراوده با نهادهای حکومتی را باز کرده‌اند هشدار داده می‌شود.

 

12 خرداد: حسن عاملی؛ واعظ جمعه‌ی شهر اردبیل: با معترضین به شدیدترین شکل ممکن برخورد شود. معترضین از آمریکا و اسرائیل دستور می‌گیرند.

 

13 خرداد: نیروهای مسلح با حجوم به خانه ده‌ها فعال ملی، آنها را بازداشت می‌کنند. عباس لسانی در منزل شخصی توام با ضرب و شتم، مصادره کتاب‌ها و دستگاه کامپیوتر وی بازداشت می‌شود.

 

14 خرداد: عباس لسانی روانه زندان می‌شود. آغاز اعتصاب غذا عباس لسانی در زندان.

 

19 خرداد: آقای لسانی وارد مرحله اعتصاب آب می‌شود.

 

22 خرداد: سئوال پارلماني Jonas Sjostedt و Eva-Britt Svensson از كميسيون و شوراي اروپا در خصوص حقوق آذربايجانی‌ها در ايران و همچنین اوضاع نامناسب عباس لسانی در زندان.

 

23 خرداد: بیانیه سازمان عفو بین الملل در خصوص سلسله قیام‌های ملت آذربایجان و درخواست آزادی فوری تمامی فعالین ملی بازداشت شده.

 

23 خرداد: بيانيه حزب دموكرات مسيحي سوئد و درخواست اقدام یان الیاسون؛ نماینده حقوق بشر سازمان ملل در ایران جهت آزادی تمامی زندانیان سیاسی آذربایجان.

 

24 خرداد: نامه حزب چپ پارلمان اروپا و اتحاديه ليبرال دمكرات اروپا به سفير ايران در بلژيك در خصوص شرایط وخیم جسمانی عباس لسانی در زندان.

 

25 خرداد: نامه عضو سوئدي پارلمان اروپا و سخنگوي كميسيون حقوق بشر گروه ALDEو نیز بیانیه حزب چپ سوئد با عنوان «شكنجه آذربايجاني ها را متوقف كنيد».

 

- 26 خرداد: بيانيه حزب Centre  با مخاطب قرار دادن احمدي نژاد؛ رييس جمهور وقت ايران و محکوم کردن سرکوب اعتراضات آذربایجان. همچنین درخواست آزادی فوری عباس لسانی.

 

6 تیر: انتشار پیام مقاومت عبلس لسانی در آستانه برگزاری قورولتای ملی قلعه بابک،عباس لسانی: یا آزادلیق یا اولوم باشقا یولو یوخ آرتیق(یا آزادی یا مرگ...انتخاب دیگری موجود نیست.)

 

9 و 10 تیر: تجمع چند ده هزار نفری در قلعه بابک.

 

30 تیر: 19 عضو پارلمان اروپا، دولت ايران را به آزادی محبوسين آذربايجانی دعوت کردند. اعضای پارلمان اروپا بیانه صادر کردند.

...

 

قیام ملی خرداد 1385 ﺑﺮﮒ ﺯﺭﯾﻦ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺁﺫﺭﺑﺎﯾﺠﺎﻥ ﺭﻗﻢ ﺯﺩ. ﻣﻠﺖ ﺁذﺭﺑﺎﯾﺠﺎﻥ ﻫﺮ ﺳﺎﻟﻪ با آغاز خرداد ﺑﻪ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﺳﺎﻟﮕﺮﺩ ﻗﯿﺎﻡ ﺧﻮﻧﯿﻦ 1385 ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﺍﯾﻦ ﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﮔﺮﺍﻣﯽ می‌ﺩﺍﺭﻧﺪ. این قیام ملی در تاریخ آذربایجان با نام قیام خرداد جای گرفت.

 

پس از این قیام 1385، حرکت ملی-مدنی آذربایجان جنوبی وارد مرحله جدیدی شد. آذربایجانی‌ها با تمام وجود و به نام آذربایجان در مقابل شوونیزم فارس متحد شدند.

 

*تاریخ برخی از رویدادها و حوادث فوق، به نقل از کتاب «اوزگورلوک هارایی»؛ مجموعه آثار عباس لسانی، است.

 

گوناز تی وی

E.Y