آه ای آزربایجان! بیز سنین حاققینی الده ائتمه ک اوچون یوخ ، یالنیز آدینی دیلیمزده گزدیردییمیز اوچون نئجه چتینلیک لره راستلاندیق ؛ نئجه تهمت لره معروض قالدیق.

آزربایجانین موستقیللیندن دانیشیردیق، آنجاق سولدان و ساغدان هوجوم گتیریب ووردولار بیزی!

بیز آزربایجان توپراقلارینی قیزدیران آتشی موققدس کؤکسوموزده بسله مه ک ایسته دیک، بیلیم و مدنییته اؤز دیلیمیزین و اؤز مدنییتیمیزین روحو و رنگی ایله کپه نه ک ائدیلمیش بیر میللت بئجه رتمه ک ایسته دیک ، دئیه ن؛ اولو محمد امین بی ۱۹۱۸ ین ۲۸ مای گونونده قوزئی آزربایجانيميزی موستقیل ائدیب و تورک دونیاسیندا ایلک اولاراق دئموکراتیک بیر جومهوریت قوردو.

آزربایجان میللی شوراسی ۱۹۱۸ جی ایل مای آیینین ۲۸ نده، آزربایجان موستقیللیینی بیلدیریر.

آردیجا، تام دئموکراتیک و حقوقی اولاراق ۳۴ یاشلی اولو رسول زاده "آزربایجان دئموکراتیک خالق جومهوریتی " نین پرئزیدئنتی سئچیلیر.

محمد امین بی قوزئی آزربایجانیمیزا، موستقیللیی ایله بیرگه ایللر بویو اوگونه دک یاساقلانمیش «آزربایجان» سؤزجویونو، وطنیمیزین آزاد و موستقیل اولونموش حیسسه سینه قایتاریر.

رسول زاده دوغو دونیاسیندا، ۲۰ جی عصرین اؤنده گئده ن دوشونور و ضیالی لیدئرلریندن بیری ساییلیر، اونون ۱۰۰ ایل اؤنجه قوردوغو آزربایجان خالق جومهوریتینده، اینسانلار وطنداشلیق حقوقوندان و فردی آزادلیقلاریندان فایدالاناراق اؤزگورجه سینه سیاسی و توپلومسال چالیشمالار آپاریردیرلار. آزربایجانین میللی اوردوسو ایسه او دؤورده میللتینه و وطنینه صداقتلی ،ایناملی،وطن سئوه ر و میللت سئوه ر بیر اوردویا دؤنوشموشدو.

۱۹۲۰ جی ایلین آپریل آیینین ۲۵ جی گونونده روس ایشغالچی قوشونلاری آزاد آزربایجانین سینیرلاریندان یوردوموزا گیره ره ک ،آزربایجان خالق جومهوریتینی دئویریب وطنیمیزی بیر داها دا ایشغال ائتدیلر.

محمد امین بی رسول زاده و فیکیرداشلارینی بیرلیکده حبس ائدیب و آردیجا محمد امین بی عؤمرونونون سونونادک سورگون ده یاشاماق مجبوریتینده قالیب، قارداش اؤلکه تورکیه ده عؤمرونون سون ثانیه لرینه دک آزربایجان،آزربایجان ،آزربایجان دئیه ره ک وفات ائدیب و آنکارانین عصری مزارلیغیندا دفن ائدیلدی.

۱۹۱۸ ایلینده قورولدوغو آزربایجان جومهوریتینین  عؤمرو ایکی ایل قیسالیغیندا اولسادا، آزربایجان میللتینین اؤز گوونین میللتیمیزه قایتاراراق موستقیللیک و اؤزگور یاشام دوشونجه سینی ابدی اولاراق تورک میللتینه یول اولاراق میراث قویموشدور .

 «اینسانلارا آزادلیق، میللتلره ایستیقلال» ؛ ۱۰۰ ایل اؤنجه آزربایجان جومهوریت قوروجولارینین دونیایا چاتدیردیغی ساولاردان بیریدیر .

گرچک دن ده محمد امین بی رسول زاده نی آزربایجان تورک میللتینین یول بی یی اولاراق آدلانیرماق ،ائله تکجه اونا یاراشیر.

ائله بو اساسدادا محمد امین بی رسولزاده نی آزربایجان پیغمبری آدلاندیران ابولفضل ائلچی بی ، هر زامان اؤزونو محمد امین بی یین یولونون داوامچیسی اولاراق آدلاندیریب آزربایجانین موستقیللیینی بیرداها ۱۹۹۱ جی ایل میللتیمیزه و وطنیمیزه عؤمورلوک اولاراق قایتاردی.

محمد امین رسول زاده ایلک اولاراق تورک دونیاسینا میللی- دئموکرات، مدرن ،آزاد و حقوقی  بیر جومهوریت ارمغانا گتیرمیشدیر، میللت سئورلیک و وطن سئوره لیک دوشونجه لرینی دئموکراسی و مدرنیسم ایله بیرلشدیره ره ک ،میللی دئموکراتیک بیر حؤکومتین نئجه یاراناجاغینی و میللتیمیزله وطنیمیز اوغروندا نئجه باشاریلار الده ائده جه یینی ثبوت ائتدیرمیشدیر .

بوگون ۱۰۰ ایل جومهوریت چیلیک و میللیتچیلیک تاریخیمیز وار و محمد امین بی یین دوشونجه لری و یاراتدیقلاری گونئی آزربایجان میللی حرکتینین ده تمل دوشونجه لری و ایلکه لرینه چئوریلمیشدیر.

محمد امین بی دئمیشکن آزربایجان دئدییمیزه گؤره ،بیزی ساغدان و سولدان ووردولار ،آزربایجان میللی حرکتینین ده بو گونکو دردی ساغچیلیق یوخسا سولچولوق دئییل!

آزربایجانین بوگونکو دردی اؤز گوونیمیزین اولمادیغی، میللی وارلیقلاریمیز و میللی غوروروموزون گونو _ گوندن تاپدالانماسی ، آشیری درجه ده دئموکراسی _لیبرالیسم_سوسیالیسم _اومانیسم _ مدرنیسم _ پست مدرنیسم و باشقا مکتب لرین ایچینده بوغولماق و بو مفهوملاری میللیتچیلییمیزله تضاددا گؤرمه ک و تام دوغروسو میللی دئموکراسی نین نه اولدوغونو آنلاماماق ، وطن سئورلیک و میللت سئوه رلییی میللتیمیزده گوجلندیره بیلمه دییمیزده دیر.

اولو اؤنده ریمیز محمد امین بی رسول زاده  دئمیشکن ؛ بيلم و مدنييته، اؤز دیلیمیز و اؤز مدنییتیمیزین روحو و رنگی ایله کپه نه ک ائدیلمیش بیر میللت بئجه رتمه ک لازیمدیر.

وطن اوغروندا کپه نه ک کیمی یانان بیر میللتیمیز اولورسا، ایستیقلالیمیزی و بوتؤولویوموزو الده ائدیب، میللی دئموکراتیک حؤکومتیمیزی و جومهوریتیمیزی ده قورا بیله ریک.