پس از فروپاشی شوروری در سال 1991، 15 کشور از درون این ویرانه، شکوفا شدند. روسیه بزرگترین و لتونی کوچکترینشان بود. جمهوری آذربایجان (آذربایجان شمالی) نیز یکی از این کشورها بود.

مردم آذربایجان در سایه رهبری موفق مرحوم ابولفضل ائلچی بیگ و تحت لوای پرچم واحد که در سال 1918 به اهتزاز در آمده بود، بار دیگر موفق شدند طعم گوارای آزادی، عزت، اقتدار و استقلال را پس از 71 سال بچشند.

ملت تُرک آذربایجان در بین سالهای 1813 و 1828 در جنگهایی نابرابر و تحمیلی دولت تُرک قاجار و روسیه تزاری به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم شد و از آن تاریخ به امروز نیز در هر دو سوی آذربایجان این تجزیه و اشغال ادامه پیدا کرده است.

قسمت شمالی در بین سالهای 1918 تا 1920 توانست به استقلال برسد، اما مجددا از سال 1920 تا 1991 در اشغال اردوگاه کمونیسم بود. اما با فروپاشی شوروی توانست استقلال خود را باز یابد.

در جنوب آذربایجان ماجرا از قرار دیگر بود که پس از فروپاشی دولت قاجار و روی کار آمدن دولت پهلوی تا به امروز، به استثنائ یک سال (1324-1325)، متاسفانه نتوانسته حتی از ابتدائی ترین حقوق مدنی و ملی خویش برخوردار باشد.

پس از فروپاشی شوروی و استقلال آذربایجان شمالی، شور و شعور آزادی جنوب آذربایجان را نیز فرا گرفت و حرکت ملی آذربایجان به عنوان حرکتی ملی و مدنی با خواسته های مترقی پا به عرصه سیاسی و فرهنگی آذربایجان جنوبی گذاشت.

از همان ابتدای این حرکت ملی، دولت تهران سیاست سرکوب این حرکت ملی و مترقی را در پیش گرفت، اما این حرکت با خواسته ها و گفتمان مدرن و مترقی توانست در اعماق سرزمین آذربایجان و ملت تُرک نفوذ و گسترش یابد و این مهم نیز تا به امروز ادامه دارد.

علیرغم موفقیت گفتمان حرکت ملی آذربایجان در جای جای آذربایجان جنوبی، یکی از مشکلات انکار ناپذیر این حرکت ملی، عدم وجود یک پرچم مبارزاتی واحد بود. امری که میبایست در همان ابتدای شروع حرکت ملی از سوی فعالین، روشنفکران و پیشگامان این حرکت مرتفع میشد.

اما این امر مهم پس از نزدیک به سه دهه با پیشگامی فعالین و روشنفکران در 1 تیر 1397’’ برای همیشه حل شد و از همان ابتدای رسمیت پرچم مبارزاتی حرکت ملی آذربایجان با استقبال و حمایت بی نظیر فعالین ملی مواجه گردید.

اهمیت وجود یک پرچم واحد برای حرکت ملی آذربایجان آنقدر واضح و روشن است که توضیح و تفسیر خاصی را طلب نمی کند.

ذکر چند نکته در مورد اهمیت پرچم برای یک حرکت مردمی و ملی:

1- پرچم واحد نشان از "اتحاد، بلوغ و یکرنگی" اکثریت این حرکت است.

2- یکی از موارد اختلاف برانگیز برای همیشه به تاریخ سپرده شد و دست مخالفین و دشمنان این حرکت جهت ایجاد تفرقه در این مورد خاص برای همیشه کوتاه شد.

3- این اقدام مثبت فعالین و روشنفکران حرکت ملی آذربایجان ضمن آنکه "میلادی" در تاریخ سیاسی مبارزاتی این حرکت محسوب میشود، گامی رو به جلو در راستای اهداف متعالی این حرکت است.

کریم اصغری

کاندیدای دکترای روابط بین الملل - 03 تير 1397