دستگیری های گستره در آذربایجان، پتانسیل بالقوه سیاسی و فعالیت اگزیستانسیالیستی و مرکز گریزی و یک نوع بلوغ فکری عملی در این برهه را نمایش داد.

پس از شروع جریانهای اعتراضی در ایران و همگامی چند شهر بزرگ با مطالبات مزبور که بیشتر متاثر از اوضاع اسف بار بازار و عدم چرخش چرخ های اقتصادی بود، علارغم اینکه در مشهد، شمه ای از دخالت جریانهای حاکمیتی نیز به خود داشت به صورت فراگیری توسعه پیدا نمود که این گسترش اعتراضات نمادی بر مطالبات سراسری گشت.

در این میان تحریف و بهره برداری گروه های به ظاهر اپوزوسیون‌، مسیر را کانالیزه کرده و به این اعتراض ها بوی سیاسی مرکزگرایی بخشید به همین دلیل اعتراض هایی که با خواست ملت های ساکن ایران همسو و هم مسیر نبود از سوی ملل تحت ستم مورد استقبال و حمایت قرار نگرفت، چراکه مطالبات ملیت های سرزمینی ایران علاوه بر چرخش اقتصادی، تغییر بنیانهای ساختار سیاسی ضد سانتراليستی و تعیین حق سرنوشت را نیز با خود به همراه دارد.

در این میان جریانهای معترض -که همانند این حکومت لباس سانترالیستی بر تن دارند و تنها خواهان جابجایی قدرت میان حکومت حاکم و خود هستند- موفق به همراه سازی ملت آذربایجان با خواست هاى خود نشدند. از دیگر سو آذربایجان به سرعت به تشخیص موج سراب بر بدنه این اعتراض ها واقف شده و حضور در صحنه را به شرط بهره برداری ملی و خواست و اراده ملت نهاد.

بلوغ سیاسی آذربایجانی و انفكاك و واگرايي ملى یکبار در اعتراضات ۸۸ نیز عمق شكاف میان ملت آذربایجان و خواست های مرکز را متجلى ساخته بود.

با اين وصف، در آذربایجان فعالین ملی مدنی، هرساله همایشی اجتماعی سیاسی به طور سراسری همزمان با تولد اسوه مقاومت آذربایجان "بابک" در قلعه ای به همین نام در "دژ کلیبر" برگزار میکنند، امسال نيز در جهت خیزش سیاسی و عملی، پس از رفتار های مدنی شهری، اقدام به برنامه ریزی و فراخوان گسترده نموده و مردم را همزمان با فعالیت تفریحی دعوت به کنش سیاسی آن هم در قلعه بابک که به دلیل التصاق اتفاق های سیاسی ادوار گذشته اش از اهمیت وافری برخوردار است نمودند.

در این بین دستگیری و احضار های گسترده فعالین ملی مدنی در آذربایجان یک هفته قبل تر و همزمان با فراخوان ها، برای مقابله حاکمیت با کنش مدنی و اعلان حضور فعالین شروع شده و در شهر های آذربایجان بیش از هشتاد نفر دستگیر و بیش از صد ها نفر احضار و مورد تهدید بر عدم حضور در مراسم قلعه قرار گرفتند.

با این وجود در این برهه برگزاری مراسم سیاسی و مدنی در قلعه بابک توسط فعالین ملی آذربایجان که همراستا با منافع ملی ملت آذربایجان بود، نشان از خیزش جریان موج فعال سیاسی در رگ سیاسی آذربایجان است، مطالباتی که از اقتصاد این سرزمین نشات گرفته و تاریخ و فرهنگ ملت را تحت پوشش قرار میدهد.

لایه های نخستین حرکت ملی و جریانسازان این حرکت که در هفته های قبل در انتخاب پرچم و نماد حرکت ملی آذربایجان به اجماع رسیده بودند گام بعدی را نیز سپری کردند و حضور گسترده ملت پس از دستگیری ها نشان از روحیه قوی در بین فعالان و شهروندان آذربایجان بود.

در این بین پروژه سکوت و انفعال سیاسی آذربایجان كه بحث داغ محفل اوپوزسیون ظاهرا ایرانی و مرکز گرا در جلسات و رسانه های جمعیشان بود و هر کدام در سخنان و مقاله ها  آن را مطرح میکردند، با یک اقدام ملی و خود آگاه شکست خورده و خنثی شد، و بار دیگر بزرگی آذربایجان و نقش سیاسی آن در جریانسازی را روشن ساخت.

آذربایجان بارها در طول تاریخ ثابت کرده است هرزمان بخواهد بر آزادی و طلب خواسته هایش اقدام خواهد کرد، اما آنچه قابل توجه و بررسی میباشد این است که حرکت ملی توانست اینبار بر علیه آنچه که برای سالها تهت سیطره قرار گرفته بود عمل کرده و راه خود را به طور محسوس از جریانهای مرکز جدا نماید. و اقبال ملت خود را در گرو خواست ملی مردم آذربایجان بداند و از طریق آن از استعمار رهایی یابد.

ائلیار کریمی/ تبریز