پس از کودتای اسفند ۱۲۹۹ و با قدرت گرفتن نظامیان به فرماندهی رضاخان به تدریج تشکیل قشون ملی و به تبع آن احداث سربازخانه ( پادگان) برای استقرار ارتش به شدت احساس شد. اورمیه نیز بعد از پشت سر گذاشتن حوادث ناگوار جیلولوق و کوردلوق می بایستی از نظر نظامی و امنیتی مورد توجه ویژه قرار گیرد بنابراین اولین بنای سربازخانه شهر اورمیه در خارج دروازه های شهر، نزدیک به محله یورتشاه، در باغ مشهور دلگشا ملکی اقبال الدوله در نظر گرفته شد. به نوشته علی دهقان این سربازخانه در زمان فرماندهی عبدالله خان امیر طهماسبی به عنوان فرمانده لشکر آذربایجان و فرمانداری سردار سطوت بهادری و با کلنگ زنی میرزا محمود اصولی از علمای بنام اورمیه و با هزینه و کمکهای اهالی اورمیه تا سال ۱۳۰۴ ساخته شد و به ارتش تحویل و هدیه داده شد. در سالهای بعد از طرف ارتش بناهای متعدد دیگر نیز به سربازخانه اورمیه اضافه گردید و ستاد لشکر از سال ۱۳۱۲ تا ۱۳۱۶ در زمان فرماندهی شاه بختی در میدان ایالت ساخته شد. در جنگ دوم جهانی محوطه لشکر بمباران شد و در ناامنی های ایجاد شده در روسلوق و پس از انقلاب این پادگان از جمله مراکز مهم نظامی و دفعای غرب آذربایجان بود. در زمان فرماندهی سرهنگ درخشانی در سال ۱۳۲۴ با توجه به احساس کمی جا برای سربازها قسمتی از باغ سیاوش نیز به پادگان اضافه شد. از اوایل سالهای ۹۰ طرح انتقال پادگانهای داخل شهر موضوع روز شده در مرداد ۱۳۹۲ خبر انتقال پادگان به خارج از شهر اورمیه رسانه ای شد و یکسال بعد محوطه لشکر به مساحت ۷۰ هکتار در سال ۱۳۹۳  بشماره ۳۱۱۸۶  در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.  براساس تفاهمنامه‌ای که میان میراث فرهنگی استان و لشکر ۶۴ ارومیه منعقد شد با انتقال پادگان لشکر ۶۴، قرار شد این ساختمان به موزه جنگ تبدیل شود ولی این اتفاق هنوز رخ نداده است و این ساختمان تاریخی در مرکز شهر همچنان محل استقرار لشکر ۶۴ ارومیه است.

 ۵ آبان ۱۳۹۳ خیابان لشکر بازگشایی شد و طرح نهایی تفکیک اراضی لشکر با رویکرد حفاظت از فضای سبز موجود با درختان کهنسال و حفاظت از بناهای تاریخی دوره پهلوی مجموعه و اعظای حداکثر کاربری های عمومی در مقیاس شهری شامل  گردشگری تفریحی( با مساحت تقریبی ۲٫۵ هکتار) ـ ‌باغ موزه ، پارک و صنایع دستی (مساحت تقریبی ۹٫۱ هکتار ) ـ پارک و فضای سبز ( به مساحت تقریبی ۱۱٫۴ هکتار) ، میراث تاریخی – تجاری ( به مساحت تقریبی ۲٫۹ هکتار ) ـ تجاری خدماتی با حفظ بناهای تاریخی و رعایت ضوابط میراث فرهنگی ( به مساحت تقریبی ۸٫۷ هکتار )  و  تجاری خدماتی ( به مساحت تقریبی ۴٫۶ هکتار )  به تصویب مراجع استانی رسیده و نهایتاً شورایعالی شهرسازی و معماری به تصویب رسیدبا اینحال بجز خیابان کشی در اتصال خیابان امام به سربازان گمنام که اخیرا سپهبد سلیمانی نام گرفته ، هیچ پیشرفتی در اوضاع این اراضی دیده نمی شود .با بروز شبهاتی درباره تفکیک غیرقانونی اراضی لشکر و تشکیل کمپینی برای مقابله با تفکیک غیرقانونی اراضی، شهردار وقت اورمیه تاکید کرد: این قول را خدمت دوستان می دهم که سهم شهرداری را برای طراحی بعنوان فضای سبز و یکی از آثار فاخر جهان به مسابقه بگذارم و هرگز اجازه تفکیک را به کسی ندهم. شهرداران بعدی نیز چنین سیگنالهایی دادند.امید است با توجه به تقاضای عموم مردم اورمیه ضمن جلوگیری از خشکیدن درختان این محوطه زیبا، اراضی لشکر ۶۴ به هایدپارکی دیگر تبدیل شود و بر افتخارات تاریخی دارالنشاط اورمیه افزوده شود. گفتنی است : Hyde Park  به مساحت ۲۵۳ هکتار از بزرگترین پارکهای شهر لندن و یکی از پارکهای سلطنتی این شهر است.

دکتر توحید ملک زاده ۱۶ آبان ۱۴۰۱

گوناز تی وی

E