سازمان بازرسی کل ایران در نامه‌ای خطاب به ابراهیم رئیسی، رئیس جمهور ایران که روز ۲۳ آذرماه سال جاری نوشته و در روز ۲۵ بهمن به دست رسانه‌ها رسیده نسبت به وضعیت بدهی دولت به سازمان تامین اجتماعی هشدار داده است.

 

در این نامه که نسخه‌ای از آن را خبرگزاری ایلنا منتشر کرده آمده است که سازمان تامین اجتماعی به‌عنوان بزرگترین صندوق بیمه‌ای ایران با بیش از ۴۵ میلیون بیمه شده که ۵۵ درصد جمعیت ایران را شامل می‌شود، اکنون دچار بحران است.

 

براساس اطلاعات مندرج در این نامه، سازمان تامین اجتماعی هر ماه برای پرداخت تعهدات قانونی‌اش بدون در نظر گرفتن معوقات درمان و معوقات متناسب سازی مستمری ۷ هزار میلیارد تومان کسری منابع دارد. به بیان دیگر تعهدات قانونی سازمان به بیمه‌شده‌ها در ماه ۳۴ هزار میلیارد تومان است در حالی که میانگین وصلی ماهیانه آن ۲۷ هزار میلیارد تومان برآورد شده است.

 

آن گونه که در این نامه آمده است «بخش اعظم منابع قانونی مقرر مشتمل بر حق بیمه ۳ درصدی سهم دولت و جبران معافیت‌های حق بیمه (کارفرمایان)، برعهده دولت می‌باشد که‌عدم تامین و پرداخت آن، سازمان تامین اجتماعی را در مواجهه با کسری شدید منابع قرار داده است.»

 

علاوه بر این سازمان تامین اجتماعی تا پایان شهریور ۱۴۰۱، حدود ۲۳ هزار میلیارد تومان معوقات درمان داشته که هنوز پرداخت نکرده است. معوقات افزایش ۳۸ درصدی مستمری هم تا پایان شهریور ماه ۱۲ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان اعلام شده است.

 

در این نامه به بی‌توجهی دولت در پرداخت بدهی‌اش به سازمان تامین اجتماعی و نادیده‌گرفته شدن تعهدات قانونی وفق بند الف ماده ۱۲ برنامه ششم توسعه هم اشاره شده است. براساس قانون برنامه دولت موظف است علاوه بر پرداخت بدهی جاری به سازمان تامین اجتماعی سالیانه ۱۰ درصد از بدهی انباشته خود را هم پرداخت کند.

 

نکته مهمی که در این نامه به آن اشاره نشده آن است که هم در قانون بودجه سال ۱۴۰۱ و هم در لایحه بودجه ۱۴۰۲ ردیفی برای بازپرداخت بدهی انباشته دولت به سازمان تامین اجتماعی تعیین نشده است.

 

در یکی از بندهای نامه انتقادی سازمان بازرسی کل کشور به رئیسی آمده است که بدهی جاری دولت در سال جاری ۱۸۳ هزار میلیارد تومان است. این رقم غیر از بدهی انباشته‌ای است که تا سال ۱۳۹۹ و با نرخ تعدیل شده ۳۶۲ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. این در حالی است که پیش از این و در مرداد ماه امسال جمیل حق‌پرست، معاون برنامه‌ریزی و مالی سازمان تأمین اجتماعی بدهی حسابرسی شده دولت به تامین اجتماعی را تا پایان سال ۱۳۹۹ رقم ۳۲۰ هزار میلیارد تومان اعلام کرده بود.

 

به این ترتیب و اگر نرخ تعدیل بدهی انباشته دولت از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۱ را هم درنظر نگیریم، بدهی جاری و انباشته دولت به سازمان تامین اجتماعی به رقم نجومی ۵۴۴ هزار میلیارد تومان رسیده است. با محاسبه نرخ تعدیل در این ارقام بدهی دولت به حدود ۷۰۰ هزار میلبارد تومان هم نزدیک می‌شود.

 

نکته مهم در این نامه آن است که سازمان بازرسی به رئیسی نوشته است که نپرداختن بدهی دولت به این سازمان اگر ادامه یابد، بدهی جاری به این سازمان تا ۱۴۰۲ حدود ۴۰ هزار میلیارد دیگر افزایش خواهد یافت.

 

براساس قانون بودجه ۱۳۹۹، دولت مکلف بود ۵۰ هزار میلیارد تومان از بدهی خود به صندوق ‌بازنشستگی تامین اجتماعی را پرداخت کند. دولت به دلیل کسری بودجه انباشته به این تعهد عمل نکرد و تنها بخشی از این بدهی را از محل واگذاری سهام دولتی و تخفیف در فروش خوراک پتروشیمی‌ها تسویه کرد.

 

در سال ۱۴۰۰ نیز دولت باید ۸۹ هزار میلیارد تومان از بدهی خود را با این صندوق تصفیه کند. این تعهد قانونی نیز نه تنها محقق نشد بلکه دولت برای سال ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ ردیف پرداخت بدهی به سازمان تامین اجتماعی را به کلی از بودجه حذف کرد.

 

در ادامه این نامه تاکید شده است: «دولت مکلف است در طول اجرای قانون برنامه در قالب بودجه سنواتی نسبت به تادیه بدهی حسابرسی شده خود به سازمان تامین اجتماعی از مجل سهام قابل واگذاری دولت در قالب قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی و اصلاحات بعدی آن، املاک مازاد بر نیاز دستگاه‌های اجرایی، تادیه نقدی در بودجه سنواتی، اوراق بهادار قانونی و امتیازات مورد توافق اقدام نماید.»

 

در انتهای این نامه سازمان بازرسی کل کشور به رئیسی پیشنهاد کرده برای تراز شدن دخل و خرج سازمان تامین اجتماعی اصلاحات پارامتریک را هم پی بگیرد. راهکارهایی مانند افزایش سن و نحوه محاسبه سابقه بازنشستگی، تغییر حق بیمه‌ها و حذف بخشودگی‌های حق بیمه کارفرمایان و سایر معافیت‌های بیمه‌ای.

 

دولت مکلف است که سهم خود از حق بیمه این گروه از بیمه شدگان و همچنین سهم دولت از بیمه‌شدگان اجباری را به صندوق تامین اجتماعی پرداخت کند. پایبند نبودن دولت به تعهد خود سبب بزرگ‌ شدن بدهی به سازمان تامین اجتماعی و کسری بودجه در این سازمان شده است.

 

هم‌اکنون صندوق‌های بازنشستگی اجتماعی فعال و فراگیر در ایران به ۲۰ عدد می‌رسد. غیر از سه صندوق بازنشستگی لشکری، کشوری و تامین اجتماعی دست کم ۱۷ صندوق بازنشستگی فعال دیگر وجود دارند.

 

گوناز تی وی
M.S