امسال ۲۱ فوریه روز جهانی زبان مادری را در شرایطی گرامی می‌داریم که فعالین فرهنگی و مدافعان آموزش به زبان مادری در آذربایجان بیش از هر زمان دیگر تحت‌فشار و پیگرد نیروهای امنیتی قرار دارند و این در حالی است که سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) آموزش باکیفیت را تنها از طریق آموزش به زبان مادری که از ضروریات توسعه پایدار است، به همه دولت‌ها توصیه کرده است.

خانم اودره اوزلائی؛ دبیر کل یونسکو در پیام خود به مناسبت ۲۱ فوریه امسال سه موضوع به‌هم‌پیوسته آموزشی را برای سال ۲۰۲۳ توصیه کرده است:

* تقویت آموزش چند زبانه به عنوان یک ضرورت، از دوران کودکی و پس از آن؛

* حمایت از یادگیری از طریق آموزش چندزبانه و چندزبانگی در شرایط تغییر جهانی و در شرایط بحرانی و اضطراری؛

* احیا کردن زبان‌هایی که در حال ناپدید شدن یا در معرض انقراض هستند.

علیرغم این توصیه‌های مشفقانه و درحالی‌که جمهوری اسلامی ایران عضو سازمان یونسکو می‌باشد و مصوبات یونسکو ازجمله سند ۲۰۳۰ را که مربوط به توسعه پایداراست را امضاء کرده است اما با زیر پا گذاشتن تعهدات بین‌المللی خود، چهل‌وچهار سال است که با آموزش به زبان مادری برای کودکان غیر فارس در ایران مخالفت می‌کند.

طی چهار دهه گذشته هزاران هزار فعال فرهنگی و مدنی آذربایجانی که خواهان آموزش به زبان مادری بودند، به بهانه‌های امنیتی دستگیر، شکنجه و زندانی‌شده‌اند. تابه‌حال بیشتر فعالین فرهنگی آذربایجان خواهان اجرای اصول ۱۵ و ۱۹ قانون اساسی بودند اما جمهوری اسلامی ایران نشان داد که به‌هیچ‌وجه حاضر به اجرای قوانین مصوبه خود نیست.

از پنج ماه پیش که خیزش سراسری علیه حکومت جمهوری اسلامی ایران شروع‌شده و ملل غیر فارس ایران در این خیزش بیش از دیگران حضور دارند، دیگر هیچ‌کس به دنبال اجرای قوانین جمهوری اسلامی ایران نیست تا آنجا که بعضی از بنیان‌گذاران خود جمهوری اسلامی ایران نیز دیگر قانون اساسی را قبول ندارند و خواهان تشکیل مجلس مؤسسان برای نوشتن قانون اساسی جدید متناسب با شرایط زمان شده‌اند.

در چنین شرایطی درخواست اجرای اصول ۱۵ و ۱۹ قانون اساسی تلاش بی‌حاصل خواهد بود زیرا جمهوری اسلامی ایران اکنون تنها به فکر حفظ حکومت بهر قیمتی می‌باشد وتوان اداره کشور و اجرای قوانین مخصوصاً قوانین مربوط به فرهنگ را ندارد. در همین روزها شاهد بودیم که یک معلم به خاطر تشویق دانش آموزان برای یادگرفتن زبان مادری از طریق خواندن یک آواز فولکلوریک، از مدرسه اخراج شد.

 ملل غیر فارس در ایران با کسب تجربه در عمل دریافته‌اند که هیچ‌یک از حقوق ملی و زبانی آن‌ها در جمهوری اسلامی ایران تحقق‌پذیر نیست و تنها با گذر از جمهوری اسلامی ایران است که امید رسیدن به حقوق ملی و آموزش به زبان مادری امکان‌پذیر خواهد شد.

جمعیت حقوق بشر آذربایجان ـ ارک ضمن گرامی داشت ۲۱ فوریه روز جهانی زبان مادری، از همه فعالین فرهنگی و معلمان آگاه می‌خواهد که به مناسبت این روز، با جشن گرفتن، اهمیت آموزش به زبان مادری را برای دانش آموزان و همچنین به همه فرهنگ دوستان توضیح بدهند و برای بزرگداشت این روز بااهمیت در مدرسه، دانشگاه و در محلات از هیچ کوششی فروگذار نکنند.

مدیر جمعیت حقوق بشر آذربایجان ـ ارک

ژاله تبریزی ۱۹ فوریه ۲۰۲۳

گوناز تی وی
M.S