در حالیکه سال های گذشته به دلیل خطر خروج بازار تاریخی تبریز از فهرست جهانی یونسکو، بحث گازرسانی به این بازار منتفی شده بود، اما مسئولان ایران هفته گذشته به یک باره ادعا کردند چنین خطری وجود ندارد و قصد دارند در روزهای آینده با گازکشی، این شاهکار تاریخی و مرکز مهم اقتصادی آذربایجان را نیز نابود کنند.

 

عزت الله ضرغامی، وزیر سپاهی میراث فرهنگی ایران که هیچ تخصصی درباره میراث فرهنگی ندارد، فروردین ماه ۱۴۰۱ در دیدار با بازاریان تبریز، بدون بررسی تخصصی به یکباره، دستور گازرسانی به بازار تبریز را صادر کرد.

 

به همین منظور «حسین اسمعیلی» فرد دلسوزی که ۱۳ سال مدیر پایگاه جهانی بازار تبریز بوده و مخالف گازرسانی به بازار بود، هفته گذشته توسط تهران از کار برکنار شد. یک روز پس از برکناری اسمعیلی و معرفی مدیر جدید، یونس فاتح، فرماندار تبریز به سازمان نظام مهندسی ساختمان آذربایجان شرقی، شرکت گاز، اداره کل میراث فرهنگی استان و سازمان آتش نشانی تبریز دستور داد مقدمات گازکشی به بازار را فراهم کنند و طی یک هفته گازکشی آغاز شود.

 

حسین اسمعیلی که از طرف مسئولان همچنان تحت فشار است، روز شنبه ۳۱ تیر ۱۴۰۲ در پاسخ به سوالات ایسنا گفت: «الان شرایط مناسبی برای مصاحبه ندارم و به نظرم شرایط به گونه‌ای نیست که بتوانم مصاحبه‌ای داشته باشم. تمامی مسائل طی چند وقت اخیر گفته شده و در این رابطه حرفی برای گفتن ندارم.»

 

اما دکتر احد نژاد ابراهیمی، استاد تمام دانشگاه هنر اسلامی تبریز و رئیس دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی که عضو هیات راهبردی بازار تبریز نیز بوده و از نزدیک در جریان مسائل بازار است به ایسنا گفت: در زمان ثبت جهانی بازار تبریز در سال ۸۹ «وقتی بحث گاز مطرح شد، تقریبا تمام کارشناسان فنی چون سازمان نظام مهندسی ساختمان، آتش نشانی و شرکت گاز به صورت متفق القول گفتند که نمی‌توان به بازار تاریخی تبریز هم‌چون سایر مجتمع‌های مسکونی و تجاری در فضای باز و یا محدود، گازکشی کرد.»

 

او گازکشی به بازار تاریخی تبریز را غیرقانونی خواند و گفت: «برای گازکشی به بازار تبریز دو مشکل اساسی وجود دارد. اولا به لحاظ ایمنی مشکل داریم. شعله گاز برای نزدیک به ۵۵۰۰ حجره، قطعا ایمنی را به خطر می‌اندازد؛ هم‌چنین اگر طول مسیری بیش از ۳۰۰ متر باشد، عملا گاز نمی‌تواند در آن محیط بسته تعبیه شود، در حالی که طول مسیر بازار تبریز یک کیلومتر است. اگر امروز وزیر و یا نماینده‌ای برای بحث گازکشی فشار می‌آورند، نباید تاوان آن را میراث فرهنگی بدهد.»

 

دکتر نژاد ابراهیمی گفت: «در هیچ کجای دنیا، گاز به صورت مستقیم استفاده نمی‌شود و به جای آن، نیروگاه‌های کوچک و خورشیدی تعبیه می‌شوند که گاز را به برق تبدیل کرده و با برق می‌توان مشکل گرمایش را حل کرد. اگر دولت می‌خواهد که مشکل گرمایش را حل کند، همان طور که در جنوب کشور می‌گوید از فروردین تا مهرماه که هوا گرم است و مردم از کولر استفاده می‌کنند، عوارض را تا ۱۰ درصد کاهش می‌دهد، همین کار را در بازار نیز اجرایی کند و بازاریان از هیترها و شوفاژهای برقی استفاده کنند.»

 

این استاد دانشگاه آذربایجانی افزود: «با توجه به تغییرات مدیریتی که در پایگاه جهانی بازار تبریز اتفاق افتاده است، فکر می‌کنم که به زودی گازکشی بازار تبریز انجام خواهد گرفت. گازکشی به بازار، دیگر یک بحث علمی نیست بلکه به یک پدیده سیاسی تبدیل شده است.»

 

وحید نواداد، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی آذربایجان شرقی نیز در خصوص این‌که آیا گازرسانی به بازار، آن را از فهرست یونسکو خارج می‌کند یا نه، گفت: «اگر گازرسانی موجب تهدیداتی به لحاظ ایمنی در بازار شود، حتما می‌تواند این خطر را به همراه داشته باشد.»

 

لازم به ذکر است، پیشتر در سال ۱۳۹۳، مسئولان ایران با گازکشی به گؤی‌مچید تبریز، خسارات جبران ناپذیری به این بنای ۶۰۰ ساله آذربایجان وارد کردند. در حالیکه مسئولان میراث فرهنگی ادعا کرده بودند گازکشی بدون صدمه زدن به اصالت تاریخی بنا انجام خواهد شد.

 

رامین عسکریان، رئیس انجمن حامیان میراث فرهنگی آذربایجان نیز به ایسنا گفت: «قطعا گازرسانی به بازار، تبعاتی دارد. مثلا وقتی مدتی قبل شاهد آتش سوزی در ایکی قاپیلار بازار بودیم، دیدیم که آتش نشانی نمی‌توانست وارد بازار شود. حال اگر گاز وارد بازار شود و لوله‌های گاز منفجر شوند و فارغ از خسارات جانی و مالی، یک طاق هزار ساله از بازار نابود شود، چه کسی جوابگوی آن خواهد بود؟ در این حالت، بازار از ثبت جهانی خارج و قسمتی از آن نابودی شده و فقط پشیمانی می‌ماند.»

 

بازار تاریخی تبریز با حدود ۵۵۰۰ باب واحد تجاری از جمله حجره و مغازه، ۴۰ باب مسجد، ۳۵ باب سرا، ۲۵ باب تیمچه، ۲۰ باب راسته و راسته‌بازار، ۱۱ باب دالان، پنج باب حمام و ۱۲ باب مدرسه امروزه در قلب شهر تبریز قرار دارد و در سال ۱۳۸۹ نیز در فهرست آثار تاریخی سازمان جهانی یونسکو قرار گرفته است.

تصاویری از تخریبات مسجد گؤی‌مچید تبریز بر اثر گازکشی:

 

 

گونازتی‌وی

SH.A