الهام علی‌اف در گفتگویی با یورو نیوز به بررسی آخرین وضعیت منطقه و راه های رسیدن به توافق صلح با ارمنستان پرداخت.

الهام علی‌اف، رئیس جمهوری آذربایجان گفت: بیانیه‌ای که در دهم نوامبر ۲۰۲۰ به امضا رسید درعمل موجد صلح پایدار نبود. پیمان صلح نبود، درواقع نوعی بیانیه بود، و در عمل، اعلام تسلیم ارمنستان بود. درنتیجه ما شروع به طرح اقداماتی کردیم تا برای حل اختلاف با ارمنستان به یک راه‌حل نهایی برسیم. اقداماتی از قبیل به رسمیت شناختن تمامیت ارضی، حق حاکمیت، مرزهای بین‌المللی، تعیین مرزها، عدم استفاده از زور یا تهدید به استفاده از زور. و همین پیشنهاد را ارائه کردیم. بنابراین کشور ما که متحمل ۳۰ سال اشغال شده بوده و با اعمال زور عدالت را برقرار کرده بود، تنظیم‌کنندهٔ فرآیند تازهٔ صلح بوده. البته نمی‌گویم که این فرآيند به‌خوبی پیش رفته. ولی خوشبین‌ایم چون در سطح وزرای خارجه طرفین وارد مذاکرات بسیار جدی شده‌ایم.

علی‌اف گفت: من فکر می‌کنم امیدواری به‌جاست. دیدارها باعث شده ما به مسائل بسیار حساسی بپردازیم، نظیر این‌که مرزمان چه شکلی خواهد بود؟ مرز میان ارمنستان و آذربایجان تعریف نشده، چراکه به محض فروپاشی شوروی ما با تهاجم روبه‌رو شدیم. بنابراین مسئله این است که این مرز چطور خواهد بود؟ وضعیت واقعی در نقاط مرزی چه خواهد بود؟ وضعیت ارتباطات چطور خواهد بود؟ چون ارمنستان پس از جنگ دوم قارا‌باغ متعهد شده که اجازهٔ دسترسی آذربایجان را به نخجوان بدهد. اما این اتفاق هنوز نیفتاده. اغلب بندهای پیمان صلح را وزیران نوشته‌اند، و به‌نظرم دیدارهای ما صرفا حال‌وهوای مناسب را فراهم می‌کند. اما اگر از سوی ارمنستان رویکرد سازنده‌ای ببینیم، و مهمتر از همه، اگر آنها کاملاً میل به جدل برسر تمامیت ارضی ما را کنار بگذارند، آنگاه می‌توان خیلی زود، حتی شاید تا پایان امسال، به راه‌حلی برای صلح رسید.

رئیس جمهور آذربایجان ادامه داد: درواقع، اتحادیهٔ اروپا در زمان اشغال و هنگامی که مذاکرات ۱۹۹۲ آغاز را کردیم عضو فرآیند میانجیگری نبود. این اقدام درواقع کار شارل میشل، رئيس کمیسیون اروپا بود که از ما دعوت کرد، و ما هم پذیرفتیم، چراکه با درنظر گرفتن سطح همکاری‌های آذربایجان و اروپا، و ارمنستان و اروپا، اتحادیهٔ اروپا می‌تواند بهترین گزینه باشد، چون روابط ما با اروپا براساس احترام و اعتماد متقابل، و همچنین براساس منافع طرفین است. این اقدامات حالا دارد به گفتگوهایی بسیار جدی تبدیل می‌شود، چون ما نه‌تنها در بروکسل، بلکه حتی به‌موازات طرح صلح اروپا هم با هم دیدار می‌کنیم. که آخرین بارش در کیشیناو بود. به‌نظرم اینها مهم است چون اجازه نمی‌دهیم شرایط به رکود برسد، چون اگر اینطور شود، به‌نوعی بازی متوقف شده، و درنتیجه از وقوع هیچ احتمال خطرناکی در امان نیستیم.

علی‌اف افزود: درواقع، میانجی توافق آتش‌بس و صدور اعلامیهٔ ۱۰ نوامبر ۲۰۲۰ روسیه بود، نه اروپا و آمریکا. و نخستین دیدار ما با همکاران ارمنی‌مان از سوی روسیه و در این کشور برگزار شد. اما بعد از جنگ روسیه و اوکراین وضعیت عوض شد و ما شاهد فعال‌ترشدن ایالات متحده و اتحادیهٔ اروپا بودیم. درعمل، برای ما فرق چندانی ندارد که چه کسی فرآیند میانجیگری را هدایت کند، یا تا میزان مشخصی، نقش پررنگ‌تری در آن داشته باشد. مهم به نتیجه رسیدن است.

علی‌اف افزود: در مورد آذربایجان، باید گفت خیلی چیزها تغییر نکرده، چون رابطهٔ ما و روسیه متوازن خواهد بود، یعنی روابط ما براساس به‌ رسمیت شناختن منافع ملی طرفین، و البته تمامیت ارضی و حق حاکمیت خواهد بود. روسیه همسایه و شریک ماست.

رئیس جمهور آذربایجان درباره جاده لاچین گفت: آزادی رفت‌وآمد محدود نشده. از ۲۳ آوریل که ایستگاه کنترل مرزی را دایر کرده‌ایم بیش از ۲۰۰۰ ساکن قارا‌باغ به‌سهولت به ارمنستان رفت‌وآمد داشته‌اند. اما در ۱۵ ژوئن ارمنستان با یک حرکت نظامی تحریک‌آمیز یکی از مرزبانان ما را زخمی کرد، و مسیر به‌منظور بررسی این موضوع موقتاً بسته شد، اما بعد دوباره باز شد. صلیب سرخ رساندن دارو و جابه‌جایی بیماران نیازمندِ بستری‌شدن را به ارمنستان از سر گرفت. اما متأسفانه هنگام کنترل کامیون‌های صلیب سرخ در آنها کالاهای قاچاقی نظیر سیگار و آیفون و گازوئیل پیدا شد. به مسئولان صلیب اطلاع داده شد و آنها طی تماسی گفتند هیچگونه مسئولیتی در قبال این مسئله ندارند درحالی‌که کامیون‌ها نشان صلیب صرخ داشتند و رانندگان هم یونیفورم صلیب سرخ پوشیده بودند.

علی‌اف افزود: پیروزی در جنگ مأموریت زندگی سیاسی من بود و با موفقیت به پایان رسید. ما در جنگ پیروز شدیم و عدالت را برقرار کردیم و تمامیت ارضی را به خودمان برگرداندیم، و حالا دربارهٔ صلح گفتگو می‌کنیم. اگر ارمنستان صلح بخواهد به صلح خواهیم رسید، چون ما هیچ‌گونه ادعای ارضی نسبت به ارمنستان نداریم، و نمی‌خواهیم آنها هم نسبت به ما چنین ادعایی داشته باشند. و این یعنی کسانی که اکنون در قارا‌باغ و تحت کنترل صلح‌بانان روس زندگی می‌کنند، در آذربایجان زندگی می‌کنند، و باید انتخاب کنند که یا شهروند آذربایجان باشند و به عنوان اقلیت قومی در همین کشور که مملو از اقلیت‌هاست زندگی کنند یا اینجا را ترک کنند.

علی‌اف ادامه داد: رهبران ارمنستان سال‌های سال مردم خودشان را قانع می‌کردند که قوی‌ترین ارتش دنیا را دارند و اگر جنگ دربگیرد تا باکو می‌آیند، اما جنگ این روایت را درهم شکست. ما دیگر جنگ نمی‌خواهیم. نه امروز و نه هیچ وقت دیگر. و به ارمنی‌های ساکن قارا‌باغ می‌گویم، آنها نباید پیرو به‌اصطلاح رهبران‌شان باشند. این رهبران دائما به آنها دروغ می‌گویند. بنابراین ارمنیان باید درک کنند که جزء آذربایجان‌بودن امنیت‌‌ و حقوق شهروندی‌شان را تأمین می‌کند، حقوقی نظیر آموزش‌وپرورش، فرهنگ، و دین و مذهب. آنها زندگی طبیعی خواهند داشت و دیگر گروگان و بازیچه نخواهد بود. ما به آنها زندگی عادی می‌دهیم. معتقدم که آنها اگر به حرف من گوش بدهند متوجه اینها خواهند شد و می‌دانند که من پای حرفم هستم.

گوناز تی وی

E.Y