Rusiyada mərkəzdənqaçma başlayır Qabil Hüseynli: "Qərb məqsədyönlü siyasət aparsa, Çeçenistan, Tatarıstan, Tuva, Başqırdıstan və digər muxtar respublikalarda da xalqların öz müqəddəratını təyinetməsi uğrunda mübarizə başlayacaq" Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyevin Gürcüstanın əraziləri olan Abxaziya və Cənubi Osetiyanı müstəqil dövlət kimi tanınması barədə fərman imzalaması Qərbdə sərt qarşılanıb. Qeyd edək ki, elə həmin gün ABŞ prezidenti Corc Buş belə bir fərmanın imzalanmasını pisləyib. Qərarın BMT Təhlükəsizlik Şurasında çıxarılmış çoxsaylı qətnamələrə, eləcə də Fransanın vasitəçiliyilə Rusiya və Gürcüstan arasında imzalanmış atəşkəs sazişinə zidd olduğunu vurğulayan ABŞ prezidenti Moskvanı "bu məsuliyyətsiz qərar"a yenidən baxmağa çağırıb. Noyabrda keçiriləcək prezident seçkisində Respublikaçılar Partiyasının namizədi olan Con Makkeyn isə Rusiyanın Cənubi Osetiya və Abxaziyanı dövlət kimi tanımasının qarşılığında Qərbin Moskva tərəfdən qanlı zorakılığa məruz qalmış Çeçenistan və bütövlükdə Şimali Qafqazın müstəqilliyi haqda düşünməli olduğunu dilə gətirib. Ramiz Mikayıloğlu ABŞ dövlət katibi Kondoliza Rays Moskvanın addımının BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri, Avropa Birliyi, bütün beynəlxalq birlik, o cümlədən ABŞ-ın mövqeyi ilə tam ziddiyyət təşkil etdiyini vurğulayıb. Kondaliza Rays ABŞ-ın Cənubi Osetiya və Abxaziyanı Gürcüstanın ərazisi kimi tanıdığını bir daha söyləyib. Almaniya kansleri Angela Merkel Rusiya prezidentinin addımını beynəlxalq hüquq normalarına zidd və tam qəbulolunmaz hərəkət adlandırıb. ATƏT-ə sədrlik edən Finlandiyanın xarici işlər naziri Aleksander Stubb Rusiyanın Cənubi Osetiya və Abxaziyanı mütəqil dövlət kimi tanımasının ATƏT-in fundamental prinsiplərinə zidd sayıb: "Hər bir ATƏT üzvü digər ölkələrin ərazi bütövlüyü və suverenliyinə hörmətlə yanaşmalıdır". Yalançı Dmitri qorxmur Dmitri Medvedyev ingiliscə işıq üzü görən "Russia Today" televiziyasına açıqlamasında Moskvanın yeni bir "soyuq savaş" başlatmaq məqsədinin olmadığını, ancaq belə bir dönəmin başladılması halında da bundan qorxmayacağını bəyanlayıb: "Bizi heç bir şey, hətta "soyuq savaş" prespektivi belə qorxutmur. Bu durumda hər şey ortaqlarımızın tutacaqları mövqeyə bağlıdır. Əgər Qərb Rusiyayla yaxşı münasibətlər istəyirsə, o zaman Cənubi Osetiya və Abxaziyanın tanınmasıyla bağlı qərarımızı da anlayışla qarşılamalıdır". O, Avropa Birliyinin fəaliyyətdə olan sədri Fransanın prezidenti Nikolas Sarkozinin vasitəçiliyilə Moskvada razılaşdırılan anlaşmadakı bütün öhdəlikləri Moskvanın yerinə yetirdiyini iddia edib: "Ordumuza aid birliklər Gürcüstan torpaqlarından çıxarılaraq təhlükəsizlik zolağına çəkiliblər". Rusiya prezidenti ABŞ-ın Çexiya və Polşada qurmağa hazırlaşdığı raketdən müdafiə sistemi layihəsinə qarşılıqlı hərbi cavab veriləcəyini də nəzərə çatdırıb: "Bu layihə ciddi gərginlik yaradacaq". O, Cənubi Osetiyaya və Abxaziyaya bundan sonra olacaq hər hansı hücuma qarşı da Rusiyanın cavab verəcəyini təkrarlayıb: "Ümumiyyətlə, Rusiya bütün sərhədləri boyunca təhlükəsizliyi qarantiya altına alması lazım olan bir ölkədir. Bu, birmənalıdır". Xarici işlər naziri Sergey Lavrov da Cənubi Osetiya və Abxaziyanın müstəqilliyini tanıdıqlarına görə beynəlxalq təcridlə üzləşəcəklərindən qorxmadıqlarını söyləyib. O, ABŞ hərbi gəmilərinin Qara dənizə gəlməsinə də sərt reaksiya verib: "Hərbi gəmilər adətən, yardım daşımır. Hərbi gəmi diplomatiyası oradakı durumun sabitləşməsinə yardımçı olmaz". Bu arada Dmitri Medvedyev "Financial Times" qəzetində məqalə də yazıb. Prezident yazır ki, Moskva Gürcüstanda müharibə başlamaması üçün səy göstərib, lakin Qərbin Kosovadakı duruma yanaşması Gürcüstanda müharibəni stimullaşdırıb: "Rusiyanın xəbərdarlığına baxmayaraq, Kosovanın Serbiyadan qanunsuz ayrılaraq özünü müstəqil elan etməsini tez-tələsik tanıdılar. Abxazlar, osetinlərə və onlarla başqa qrupa Kosova albanları üçün yaxşı olanın onlar üçün pis olacağını anlatmağın mümkünsüzlüyünü israrla dilə gətirdik. Beynəlxalq münasibətlərdə birin bir, digərinə tamam başqa prinsip tətbiq edilə bilməz. Həm də Gürcüstanda baş verənlərə görə tək məsuliyyət daşıyan prezident Mixail Saakaşvilidir. Sadəcə bir dəli belə bir qumara girişə bilərdi". Bəs proseslərin gələcək inkişafı necə ola bilər? Enerji siyasətindən doğan imperializm iddiaları Məlumdur ki, SSRİ-nin süqutundan sonra özü belə parçalanmaq təhlükəsiylə üzləşən, Çeçenistan probleminin həlli üçün illərlə çalışan Rusiyanın yenidən ayağa qalxmasında enerji siyasəti əsas rol oynayıb. Neft və qaz satışından gələn milyardlarla dollar bu dövlətdə mərkəzdənqaçma meyillərini aradan qaldırıb, əksinə, mərkəzə meyli gücləndirib. Bu gün Avropa, xüsusən Mərkəzi və Şərqi Avropa ölkələri rus qaz və neftindən asılı vəziyyətə düşüb. Ümumən, Avropanın bazarında Rusiyadan alınan təbii qazın çəkisi 50 faiz civarındadır. ABŞ başda olmaqla Qərbin ləng hərəkəti bu vaxta qədər rusların Orta Asiyanın qaz və neft resurslarını su qiymətinə alaraq Avropaya satmasını şərtləndirib. Şimal qonşumuz Türkmənistan, Qazaxıstan və Özbəkistanın enerji resurslarının alqı-satqısından da milyardlar qazanıb. Büdcəyə pul gəldikcə və müəyyən miqdarda valyuta ehtiyatları yarandıqca Moskvanın imperialist planlarının da donu açılmağa başlayıb. Qərbdə də bunu anlamamış deyillər. Düzdür, Rusiyanın valyuta ehtiyatları bu gün özünü sakit aparan, vaxtilə bir parçası olmuş Tayvana qarşı hərbi əməliyyatlar keçirmək barədə düşünməyən Çindən bir neçə dəfə azdır. Sadəcə, şimal qonşumuz addım atıb, sonra fikirləşdiyindən, yəni kritik məqamda ayı psixologiyasıyla hərəkət etdiyindən daha təhlükəlidir. Çünki belə addımlar tək onun özü üçün yox, bəşəriyyət üçün də təhlükələr törədir. Ona görə də belə qənaətə gəlmək olar ki, Qərb bundan sonrakı mərhələdə daha çox Rusiyanı təcrid etməyə, onu iqtisadi baxımdan çökdürməyə üstünlük verəcək. Rus iqtisadiyyatının əsasında isə enerji siyasəti durduğundan sözsüz ki, məhz bu istiqamətə diqqət yönələcək. Avropanı şimal qonşumuzun qaz və neft asılılığından xilas etməyin əsas yolu da alternativ enerji marşurutlarıdır. O aspektdə də Azərbaycan, Türkiyə, rusların zərbəsinə tuş gəlmiş Gürcüstanın Qərb üçün önəmi bundan sonra daha da artacaq. Yeri gəlmişkən, Qara dənizə ABŞ və müttəfiqlərinin hərbi gəmiləri yeritməsi, Poti limanı ətrafında baş verənlər də Qərbin hərəkətə keçidiyini göstərir. Qərb Rusiyayla öz silahıyla mübarizə aparacaq Məsələylə bağlı fikirlərini öyrəndiyimiz politoloq Qabil Hüseynli deyir ki, Qara dənizdə baş verənlərin Karib böhranıyla oxşarı var. Sadəcə, Karibdə iki nüvə dövləti-ABŞ və SSRİ bütün parametrləriylə qarşı-qarşıya gəlib. Keçən əsrin 60-cı illərində az qala III Dünya Müharibəsinin baş verəcəyi də gözlənilirdi. Politoloq indi III Dünya Müharibəsi təhlükəsini görmür. Karib dənizindəki qüvvələr nisbəti də yoxdur. "Əzələ oynatması"na baxmayaraq Rusiya III Dünya Müharibəsinin başlamasında maraqlı deyil. Amma Qara dənizdə NATO dövlətlərinə məxsus hərbi gəmilərin yığışması Rusiyanın Poti limanı və bütün Gürcüstan ərazisindən qoşunlarını geri çəkən ana qədər davam edəcək. Ruslar geri çəkilmyəcəksə, NATO-nun hərbi gəmiləri Qara dənizə axışmaqda davam edəcək. Həm də "Mondros" sazişinin tələblərinə uyğun yüngül tonnajlı yox, daha ağır tonnajlı gəmilər gələ bilər. Çünki Rusiya beynəlxalq hüquq normalarını pozduğuna görə NATO ölkələri də "Mondros" sazişinin müddəalarını pozacaq. Beləliklə də, Moskvanı təhdid qarşısında qoyan ciddi hadisələr baş verə bilər. Ancaq Qabil Hüseynli əmindir ki, bu, nüvə müharibəsinə gətirib çıxarmayacaq. Onun sözlərinə görə, Qərb Rusiyanı içəridən çökdürən amilləri çox gözəl bilir və həmin amillərdən də yararlanacaq. Beynəlxalq bazardan Rusiyanın sıxışdırılması, iri sərmayənin bu ölkə ərazisindən çəkilməsi, müxtəlif sanksiyalar təzyiqlərin bir formasıdır: "Paralel olaraq Rusiyayla öz silahıyla mübarizə aparılacaq. Moskva Abxaziya və Cənubi Osetiyaya xalqları soyqırımdan xilas etmək üçün gəldiyini iddia etmir? Ruslar özləri çeçen xalqıyla bağlı bir neçə dəfə soyqırım həyata keçiriblər. Məncə, Çeçenistan məsələsi yenidən gündəmə gələ bilər. Onsuz da çeçenlər kifayət qədər fəaldır və yenidən dirçəlir. Rusiyanın Tatarıstan, Tuva, Başqırdıstan və digər muxtar respublikalarında da xalqların öz müqəddəratını təyinetməsi uğrunda mübarizə başlayacaq. Məncə, Rusiyanın halının necə pərişan olduğunu indidən təsəvvür etmək olar". Qabil Hüseynli vurğuladı ki, infilyasiya, səhmlərin qiymətdən düşməsi, xarici bazara çıxarılan xammalın qiymətinin aşağı enməsi, yaxud onun məhdudlaşdırılması Rusiyanı çətin duruma salacaq. Qərb bu siyasəti məqsədyönlü aparsa, daxildə də xalqların milli azadlıq mübarizəsinə ideoloji, siyasi və digər formada dəstək verilsə, Rusiyanın halı ürəkaçan olmayacaq: "Azərbaycan da artıq mövqeyini müəyyənləşdirməlidir. Məncə, biz güclünün yanında olmalıyıq. Digər tərəfdən, Azərbaycanın iqtisadi strukturu, sərmayənin xarakteri təkidlə tələb edir ki, Azərbaycan məhz Qərbin, NATO-nun yanında dursun və belə bir siyasətlə həm özünü, həm iqtisadiyyatını qoruya bilsin". xalqcebhesi