Qərblə Rusiyanın "Poti düyünü" Qara dənizdə 1961-ci ilin "Karib böhranına" bənzər olaylar yaşanır İşğalçı Moskvanın Gürcüstanda özbaşına "təhlükəsizlik qurşağı" yaratması və liman şəhəri Potidə rus əsgərlərinin sülhü qorumaq məqsədiylə post quraraq qalacaqlarını bəyanlaması Qərblə Rusiya arasında yenidən gərginlik yaradıb. Məsələ həm də ondadır ki, həmin "təhlükəsizlik qurşağı" 18 km enində nəzərdə tutulub və Poti 18 km-lik zolağa düşmür. Ancaq buna baxmayaraq, rus sülhməramlılarının Potidə nəzarəti həyata keçirəcəkləri bildirilib. Qərara qarşı çıxan ABŞ və Fransa rusların Potidən çəkilməsini istəyir. Fransa prezidenti Nikolos Sarkozi Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyevlə telefonla söhbətindən sonra Moskvanın Gürcüstanda ATƏT-in sülhməramlılarının yerləşdirilməsinə müsbət yanaşdığı barədə xəbərlər yayılsa da, sonradan bu, xəbəri Dmitri Medvedyevin özü təkzib edib. Rəvan Moskvanın Abxaziya və Cənubi Osetiyanın "müstəqilliyini" tanımasından sonra münasibətlərdəki çat daha da dərinləşib. Qərbdə, o cümlədən Türkiyədə belə hesab edirlər ki, Moskvanın mövqeyində sərtləşməsinin iki səbəbi var. Bunlarlan biri Qara dənizə ABŞ, Almaniya, Polşa, Bolqarıstan, Türkiyə və digər NATO ölkələrinin hərbi gəmilərinin- onların arasında nüvə raketləri daşıya bilən katerlər də var- humanitar yardım adı altında yeridilməsidir. Düzdür, ABŞ gəmilərində nüvə silahının olub-olmadığı bilinmir, bu, məxfi saxlanılır. Buna baxmayaraq, ruslar amerikalıların Qara dənizə nüvə raketləri keçirdiyini iddia edirlər. İkincisi, Cənubi Osetiya ətrafında baş verən olaylardan və Rusiyanın işğalçılıq əməllərindən sonra Almaniya, Fransa kimi bu vaxta qədər tərəddüd keçirən dövlətlərin Gürcüstanın NATO-ya üzvlüyünə qətiyyətlə dəstək vermələri də rusları hövsələdən çıxarıb və bu səbəbdən ağılsızlığa varırlar. Dmitri Medvedyev və baş nazir Vladimir Putin bu qənaətdədir ki, artıq Qərb Qara dənizdə Rusiyanı həlqəyə almaq prosesinə start verməyə çalışır və dənizdən Alyans ölkələrinə məxsusm gəmilər heç vaxt çıxarılmayacaq, əksinə, ora böyük donanma yeridiləcək. Gürcüstanın yaxın gələcəkdə NATO-ya üzvlüyü də bu prosesi sürətləndirməyə zəmin yaradacaq. Bütün bunlar isə keçən əsrin 60-cı illərində ABŞ-la SSRİ arasında yaşanan Karib dənizi böhranını xatırladır. Yenə də əsas oyunçulardan biri ruslardır və yenə də nüvə raketləri məsələsi gündəmə gəlib. Ancaq fərq bundadır ki, indi böhran ABŞ-ın deyil, Rusiyanın yaxın həndəvərindədir. Hər halda keçən əsrlə bu əsr müqayisə olunarsa, ən ciddi böhran ocağının ruslara bu qədər yaxınlaşmasının özü də çox şey deyir. Yeri gəlmişkən, yaşanan gərginliyin NASA-nın kosmik proqramına təsir edəcəyindən və ABŞ-ın gələcəkdə planetlərarası kosmik stansiyayla əlaqə qurmasında problem yaradacağından narahatlıq duyulur. Beynəlxalq Strateji Araşdırmalar İnstitutunun əməkdaşı Vincent Sabathier deyib ki, 2010-cu ildə kosmik stansiyaların ömrünü başa vurmasından sonra NASA Rusiyanın "Soyuz" kosmik raketlərinə bağlı qalacaq. ABŞ-ın uzaq səyahətlər və Aya eniş üçün hazırladığı "Orion" kosmik gəmisi ən tez 2015-ci ildə ərsəyə gələcək. Ekspert vurğulayıb ki, Gürcüstan, Polşa və Çexiyada geopolitik qarşıdurmada Vaşinqtonu geri çəkilməyə məcbur etmək üçün Moskva texniki bir bəhanəni səbəb gətirərək ABŞ-ın kosmosla əlaqəsini kəsə bilər. Beləliklə də yaranacaq 5 il boşluq ərzində Amerika astronovatlarının və yüklərinin planetlərarası stansiyaya çatdırılması dayanar. Qısası, bu da rusların əlində ciddi bir kartdır. Həm də ruslar bu xidmətin əvəzində qarşıdakı beş ildə yüz milyonlarla dollar istəyə bilərlər ki, bu da amerikalıları düşündürməyə bilməz. Beləliklə, ortaya çıxan mənzərə budur ki, XXI əsrin Potidə yaşanan "Karib böhranı" kəmiyyət və keyfiyyətinə görə ötən əsrdən xeyli fərqlənir... xalqcebhesi