ÇEYNİ NƏYƏ GƏLİR? ABŞ təcili olaraq Azərbaycanda hərbi bazalar qurmaq niyyətindədir ABŞ-ın vitse-prezidenti Dik Çeyni gələn həftə Bakıya gələcək. Ağ Evdən yayılan məlumata görə, prezident Buş Rusiyanın Gürcüstana təcavüzündən sonra bölgədə yaranmış vəziyyətlə bağlı vitse-prezidenti Azərbaycan, Gürcüstan və Ukraynaya ezam edir. Çeyninin səfəri sentyabrın 2-də başlayacaq, o əvvəlcə Gürcüstanda, sonra Azərbaycanda, daha sonra Ukraynada olacaq. ABŞ vitse-prezidenti oradan İtaliyaya gedəcək. Ağ Evdən yayılan açıqlamaya görə, prezident Corc Buş Rusiya parlamentinin bir gün əvvəl Cənubi Osetiya və Abxaziyanın müstəqilliyinin tanınması ilə bağlı qərarını ləğv etməyə çağırıb. Buş bəyan edib ki, vitse-prezident Dik Çeyni Rusiyanın təcavüzünə məruz qalmış Gürcüstana dəstək vermək üçün gələn həftə Tiflisə gedəcək. “Mən Rusiya rəhbərliyini Gürcüstanın sepatarçı regionlarını birtərəfli qaydada tanımaqdan çəkinməyə çağırıram. Gürcüstanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinə başqa ölkələr, o cümlədən Rusiya hörmətlə yanaşmalıdır” deyə Buş bəyan edib. ABŞ prezidenti bəyan edib ki, Abxaziya və Cənubi Osetiyanın müstəqilliyinin tanınması Rusiyanın da qəbul etdiyi beynəlxalq hüquq normalarının pozulmasıdır. Ağ Evin rəsmi nümayəndəsi Toni Fratto isə bəyan edib ki, Rusiya parlamentinin Cənubi Osetiya və Abxaziyanın müstəqilliyinin tanınması ilə bağlı prezident Dmitri Medvedevə müraciət göndərməsi Vaşinqtonun bu ölkəyə qarşı münasibətlərinə yenidən baxmasına səbəb olacaq. Onun sözlərinə görə, münasibətlərə yenidən baxılması həm uzunmüddətli, həm də qısamüddətli perspektivlərdə olacaq. Fratto deyib ki, Rusiyanın Gürcüstana müdaxiləsi bu ölkənin imicini ciddi ölçülərdə zədələyib. “Rusiya şübhəsiz ki, qoşunların Gürcüstandan çıxarılması barədə öhdəliklərini yerinə yetirməyib və atəşkəs haqda razılaşmanın şərtlərinə əməl etmir” deyə Fratto bildirib. Ağ Evin nümayəndəsi Dik Çeyninin regiona səfərini şərh edərkən deyib ki, bu səfər Rusiyanın təsirindən azad olmaq istəyən keçmiş sovet respublikalarına siyasi dəstək vermək məqsədi daşıyır. Qeyd edək ki, Dik Çeyni indiyədək Azərbaycana səfər edən ən yüksək rütbəli Amerika rəsmisi olacaq. Prezident Buşun onu təcili Bakıya, Tiflisə və Kiyevə göndərməsinin səbəbləri aydındır. ABŞ Rusiyanın Gürcüstana müdaxilədən sonra Cənubi Qafqazı tam nəzarətə almaq üzrə olduğunu gec də olsa anlayır və öz maraqlarını xilas etməyə çalışır. Rusiyanın Gürcüstana müdaxiləsindən sonra ABŞ-ın regiondakı enerji maraqları da ciddi təhlükə altında qalıb. Üstəlik təhlükədə qalan təkcə ABŞ dövlətinin maraqları yox, başda Çeyni olmaqla ABŞ administrasiyasındakı neft qruplaşmasının şəxsi maraqlarıdır. Çeyninin keçmişdə rəhbərlik etdiyi “Haliburton” şirkəti Xəzərdə işləyən iri neft şirkətlərinin əsas podratçısıdır və iri layihələrə sahibdir. Çeyni indiyədək bir dəfə də olsun Azərbaycanda demokratiyanın və azadlıqların vəziyyəti barədə səsini çıxartmayıb, həmişə şəxsi maraqları naminə Azərbaycandakı hakimiyyəti dəstəkləyib. O, ABŞ siyasətini faktiki olaraq müəyyənləşdirən adamdır. Bəs Çeyni Bakıya hansı konkret niyyətlə gəlir? Ehtimal olunur ki, o, ABŞ-ın bölgədəki varlığını xilas etmək üçün Azərbaycan rəhbərliyinə bəzi konkret tələblər gətirəcək. Bura təcili qaydada Amerika hərbi bazalarının Azərbaycanda yerləşdirilməsi, Bakının, nəhayət, seçim edərək birmənalı şəkildə üzünü Qərbə tutması və NATO-ya üzvlük niyyətini ortaya qoyması daxil ola bilər. Ancaq nəinki ABŞ-ın Azərbaycana bu cür şərtlər irəli sürməsi, üstəlik Çeyninin Bakıya gəlişi belə təhlükəlidir. Bu səfər istər-istəməz Azərbaycanı da Gürcüstanın ardınca Rusiyanın hədəfinə çevirir. Azərbaycan üçün indiki mərhələdə ABŞ-ın planlarına qoşulmaq kifayət qədər risklidir. Kremldən artıq işarə edirlər ki, Azərbaycan və ərazisində etnik münaqişə olan Moldova Gürcüstanın aqibətindən dərs götürməlidir. Əgər Kreml Gürcüstanın başına gətirdiklərini Azərbaycanın da başına gətirmək istəsə, ABŞ-ın dəstəyi rus tanklarının qarşısını ala bilməyəcək. Necə ki, indi Buşun bəyanatları rusları Gürcüstandan çıxarmağa kifayət etmir. F.MƏMMƏDOV musavat