Minsk qrupunda həmsədrlərin qovğası "ABŞ-ın əsas məqsədi Rusiyanı yavaş-yavaş Cənubi Qafqazdan çıxartmaq və sülh prosesinin əsas sponsoru olmaqdır" ABŞ dövlət katibinin Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə müavininin köməkçisi Metyu Brayza diqqət çəkən bəyanat verib. O deyib ki, baş verənlərdən sonra Rusiya Gürcüstanda əvvəlki statusda qala bilməz. Söhbət rusların sülhməramlı funksiyasını yerinə yetirməsindən gedir. Məsələylə bağlı fikirlərini öyrəndiyimiz politoloq Zərdüşt Əlizadə deyir ki, Gürcüstanı işğalına qarşı əks təsirli addım ata bilməyən Qərb münaqişə bölgəsində Rusiyanın hüquqi statusunun əlindən alınmasına çalışacaq. İndiyə qədər ruslar sülhməramlı kimi Cənubi Osetiya və Abxaziyada BMT-nin və ATƏT-in bayrağı altında fəaliyyət göstərib: "Bu bayrağı ondan alacaqlar. Rəvan Məmmədli Ondan sonra Rusiya tamamilə təcavüzkar dövlət statusunda olacaq. Çünki heç bir hüquqi əsas olmadan qoşunlarını başqa bir ölkənin ərazisində saxlayanlar təcavüzkar sayılır. Ancaq istək də əsasdır və Qərb bunu istəyir. Məsələn, Qərb Ermənistana təcavüzkar demir, çünki bunu istəyir". Politoloq Moskvanın təcavüzkar statusundan qurtulmaq üçün Cənubi Osetiya və Abxaziyanı tanımaq yönündə addımlarının da əks nəticələr verəcəyi qənaətindədir. Çünki başa düşmürlər ki, bütün bu oyunlar Rusiyanın özünün parçalanması üçündür. Ərazi bütövlüyü müddəasının təftişi ona yönəlib ki, ABŞ-ın ciddi rəqiblərini böyük problemlərlə üzləşdirsinlər. Söhbət Hindistan, Çin, Rusiya kimi çoxmillətli dövlətlərdən gedir: "Ərazi bütövlüyünün təftişi əsasən Rusiyanın parçalanması üçün aparılır. Moskva da bunu anlamırsa, vay onun halına". Bəs Qərbin Gürcüstandakı münaqişə bölgələrində Rusiyanın hüquqi statusunu dəyişmək yönündə fəaliyyəti Qarabağ münaqişəsi və onun tənzimlənməsinə necə təsir göstərə bilər? ABŞ və Avropa Birliyi ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrliyində Rusiyanın təmsilçiliyinə etiraz edə bilərlərmi? Xatırladaq ki, az əvvəl ABŞ-ın Hudson İnstitutunun əməkdaşı Zeyno Baran bildirib ki, Rusiyanın son hərəkətlərindən sonra ABŞ-ın bu dövlətlə Minsk qrupunun həmsədrliyində təmsilçiliyi, Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsində birgə iştirakı imkansız görünür. Digər tərəfdən, elə Metyu Brayza da üç gün əvvəl Vaşinqtonda erməni diaspor nümayəndələrinin qatıldığı "Gürcüstanda vəziyyət və onun Qafqaza təsiri" mövzusunda keçirilən tədbirdə ərazi bütövlüyünün əsas götürülməsinin zəruriliyilə bağlı fikirlər dilə gətirilib. Dövlət katibinin müavininin köməkçisi vurğulayıb ki, beynəlxalq hüquqda ərazi bütövlüyü məsələsi birinci yerdə durur və o, bunu ermənilərin yanında da ehtiyatla deyir. Kosova münaqişəsinin həllini presedent saymayan Metyu Brayza deyib ki, Vaşinqton nə vaxt separatizmlə bağlı münaqişələrin həlli prosesinin tənzimlənməsinə qoşulur, ərazi bütövlüyü dominant rol oynayır. Onun sözlərinə görə, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində də ərazi bütövlüyü və xalqların öz müqəddəratını təyinetmə prinsipini nəzərə alan qarşılıqlı güzəştləri əhatə edən mərhələyə çatmaq istəyirlər. İstənilən halda Metyu Brayzanın ərazi bütövlüyü prinsipinin dominant rol oynadığını ermənilərin içərisində deməsi kifayət qədər ciddi mesajdır. Bunun özü də Rusiyayla ABŞ arasında Dağlıq Qarabağ məsələsinə yanaşmada müəyyən fərqli cəhətlərin üzə çıxa biləcəyini düşünməyə əsas verir. Amma Zərdüşt Əlizadə düşünür ki, Qarabağ məsələsində ABŞ-la Rusiya təxminən yaxın mövqedədirlər. Sadəcə, Vaşinqton çalışır ki, Qarabağda sülh prosesinin əsas sponsoru olsun, Rusiya da əsas sponsor statusunu saxlamağa çalışır: "ABŞ və Rusiya dovşana "qaç", tazıya "tut" deyirlər. Ermənistana deyirlər ki, ermənilərin Qarabağda öz müqəddəratını təyinetmə hüququna hörmətlə yanaşırıq. Azərbaycana da bildirirlər ki, ərazi bütövlüyünə hörmət bəsləyirik. ABŞ-ın əsas məqsədi Rusiyanı yavaş-yavaş Cənubi Qafqazdan çıxartmaq və sülh prosesinin əsas sponsoru olmaqdır. Münaqişənin yekun həllinə qədər də neft-qaz axıb getsin, hərbi bazalarını qursunlar". xalqcebhesi