Rusiyanı fəlakət gözləyir "Gürcüstana qarşı təcavüzə əl atan rus hökuməti öz iqtisadiyyatına olan inamı itirdi" "Bu ölkəni elə hala salacaqlar ki, könlündən təcavüz niyyəti keçsə də belə, bunu həyata keçirməyə imkanı olmayacaq" Rusiyanın Gürcüstana hərbi müdaxiləsinin 15-ci günündə təcavüzkar ölkənin iqtisadiyyatına dəyən ziyanın təxmini məbləği müəyyənləşib. Rəsmi mənbələr bu məbləğin 10-13 milyard dollar civarında olduğunu bildiriblər. Bununla yanaşı, müharibə nəticəsində Rusiyanın qızıl və valyuta ehtiyatlarının 16,6 milyard rubl azaldığı vurğulanır. Belə ki, iki gün əvvəl Rusiya Mərkəzi Bankı qızıl və valyuta ehtiyatlarının rekord həddə azalmasıyla bağlı məlumat yayıb. Ümumiyyətlə isə, yay mövsümündə Rusiyanın iki əsas iqtisadi sektoru - maliyyə və fond bazarı ciddi zərbə alıb. Bir çox səhmdarlar öz vəsaitlərini ölkədən çıxarmağa başlayıblar. Bu vəsaitlərin miqdarı isə milyardlarla dollarla ölçülür. Pərvin Abbasov Bununla yanaşı rus rublunun məzənnəsində dəyişlik baş verməyib və iqtisadi şərhçilər bu faktı Rusiyanın valyuta və qızıl ehtiyatlarının kəskin şəkildə azalmasıyla əlaqələndirirlər. Onların qənaətinə görə, Rusiya Mərkəzi Bankı rublun məzənnəsinin indiki səviyyədə saxlanılması üçün təxminən 6,5 milyard dollar vəsait sərf edib. İqtisad elmləri namizədi Vüqar Bayramov deyir ki, əslində qeyd olunan 18 milyard dollar məbləğ heç də real olaraq dəymiş ziyan deyil. Yəni həmin məbləğ heç də hərbi xərclərə sərf olunmuş vəsait deyil: "Bura münaqişə nəticəsində Rusiya banklarına, bütövlükdə rus iqtisadiyyatına inamın itməsi nəticəsində bu ölkədən gedən kapitallar, eyni zamanda ölkə ərazisində reallaşması nəzərdə tutulan layihələrlə əlaqədar tərəddüdlər, nəticədə onların reallaşmaması ilə bağlı verilən qərarlar daxildir. Bura Rusiya səhmlərinin birjalarda qiymətdən düşməsi də daxildir. Praktik olaraq münaqişədən sonra Rusiyanın "Qazprom" da daxil olmaqla iri şirkətlərinin səhmlərinin Nyu-York və digər birjalarda qiymətinin kəskin azalması müşahidə olunur". Onun sözlərinə görə, 18 milyard dolar bütövlükdə Rusiya iqtisadiyyatına dəymiş ziyan və çox yaxın müddətdə dəyəcək ziyanın dəyərlə ifadəsidir: "Bu rəqəmi hesablama nəticəsində ortaya çıxaran ekspertlər nəzərə alırlar ki, münaqişə Rusiyaya gələn birbaşa xarici investisiyaların qarşısını alır, eyni zamanda Rusiya iqtiadiyyatına inamın kəskin şəkildə aşağı düşməsinə gətirib çıxarır. Sözsüz ki, münaqişənin Rusiya üçün çox ciddi yekunları var. Ən böyük iqtisadi yekun ondan ibarətdir ki, münaqişə nəticəsində Rusiya iqtisadiyyatına həm Qərbin, həm Avropa Birliyinin, həm də ABŞ-ın inamının itməsi; o cümlədən həm siyasi, həm iqtisadi səbəbdən məhz Qərb şirkətlərinin yaxın gələcəkdə Rusiya ilə əməkdaşlıq etmək istəməməsi, hətta bununla bağlı bəzi şirkətlərin bəyanatlar verməsi, iri beynəlxalq qurumların münaqişə başa çatıncaya, Rusiya-Gürcüstan münasibətləri tənzimlənənə qədər Moskvayla münasibətlərin soyuq olmasıyla bağlı verdiyi açıqlamalar şimal qonşumuzun iqtisadiyyatına kifayət qədər ciddi zərbə hesab olunur". Bu gün Rusiya şirkətlərinin Avropada, xüsusən Mərkəzi Şərqi Avropa ölkələrində kifayət qədər ciddi layihələrdə iştirak etdiyini xatırladan ekspert dedi ki, həmin kampaniyalar çox böyük rəqəmlərlə ifadə olunan investsiyalar həyata keçirirlər. Münaqişə isə Rusiya kapitalını siyasiləşdirib: "Bu səbəbdən gələcəkdə Rusiya şirkətlərinin, hətta Mərkəzi Şərqi Avropa ölkələrində keçirilən tenderlərdə də belə, qalib gəlmək ehtimalları olduqca aşağıdır. Praktik olaraq Rusiya hökuməti münaqişə nəticəsində öz iqtisadiyyatına olan inamı itirdi. Son 5-6 ildə Rusiya iqtisadiyyatına münasibət tamamilə dəyişmişdi. Güman olunurdu ki, ölkə iqtisadiyyatı liberallaşmağa doğru gedir. Nəticədə bu ölkəyə kifayət qədər çox məbləğdə investisiyalar qoyulmuşdu. Ancaq son münaqişə belə bir yanaşmanın mif olduğunu ortaya çıxardı. Məlum oldu ki, Rusiyanın iqtisadiyyatı kifayət qədər siyasiləşib və dövlətin müdaxilə etdiyi iqtisadiyyatdır". Bütün bunları nəzərə alan ekspert belə qənaətə gəlir ki, əslində Rusiyaya dəyən ziyan heç 18 milyard dollar da deyil, daha böyükdür. Amma Vüqar Bayramov Rusiyanın bundan dərs götürəcəyinə inanmır: "Rusiya-Gürcüstan münaqişəsi göstərir ki, əslində dəymiş ziyan rəsmi Moskvanın xarici siyasətində korrektələrə gətirib çıxarmayacaq. Baxmayaraq ki, Rusiya-Gürcüstan münaqişəsi iqtisadi baxımdan ruslar üçün ziyanlı idi, ancaq siyasi nəticələr şimal qonşumuz üçün arzuolunan olmadı. Çünki Moskva NATO-nun, ABŞ-ın çox sərt və kəskin reaksiyaları ilə üzləşdi. Bütün bunların müqabilində Rusiya tərəfi, hökumət məhz Gürcüstan münaqişəsi ilə bağlı atdıqları addımın düzgün olduğunu rəsmi şəkildə dəfələrlə bəyanlayıb. Hətta atəşkəsin imzalanması barədə razılıqdan sonra da rus ordusunun Gürcüstanı tərk etməməsi, həmçinin əmlakın dağıdılması və s. hallar göstərir ki, Moskva siyasətinə dəyişiklik etmək niyyətində deyil. Əvvəla, ona görə ki, son münaqişə bu ölkənin liberal iqtisadiyyata deyil, daha çox hərbi gücə malik olan dövlət kimi formalaşmaqda olduğunu üzə çıxardı. Bu baxımdan güman edirəm ki, son ziyanlar, itkilər də Rusiyanın xarici siyasətinə təsir göstərməyəcək. Bu ölkə əvvəlki siyasətini davam etdirəcək. Ölkə rəsmilərinin açıqlamaları da bunu deməyə əsas verir. Rusiya öz hərbi gücünü göstərməklə proseslərə diqtə etməyə, eyni zamanda regionda öz gücünü qoruyub saxlamağa çalışacaq". Politoloq Qabil Hüseynli isə deyir ki, bu, hələ kinonun jurnal hissəsidir: "Yəni bu, ilk başlanğıcdır. Özü də hələ xarici faktorlar kifayət qədər təsir etməyib. Gələcəkdə bu göstəricilərə inflyasiya - rublun məzənnəsinin sürətlə düşməsi, daxili bazarda mal qıtlığı, eləcə də ölkənin ixracat qabiliyyətinin mənfi mənada dəyişməsi, idxalatın kəskin surətdə aşağı düşməsi əlavə ola bilər. Bir sözlə, təcavüz Rusiyanın maliyyə və əmtəə bazarında kəskin böhranın yaranması ilə müşayiət olunacaq. Çünki dünya artıq özünün Rusiyaya qarşı tədbirlərini hazırlayıb və həyata keçirməkdədir. Rusiya nəinki bundan ibrət dərsi almalı olacaq, hətta bu ölkə başını dizlərinin arasına qoyacaq. Çünki Rusiya elə bir səhvə yol verib ki, bu səhvin nəticəsində dünya qarşısında tamamilə etibarını itirib və dünya ona qarşı sanksiyalar, embarqolar qoyaraq beynəlxalq ictimiyyətdən təcrid edilməsi və s. bu kimi artan mərhələlər üzrə tədbirlər həyata keçirəcək. Rusiyanın qara günləri hələ qabaqdadır. Bu ölkəni elə hala salacaqlar ki, könlündən təcavüz niyyəti keçsə də belə, bunu həyata keçirməyə imkanı olmayacaq. Doğrudan da Gürcüstana təcavüzün nəticələri Rusiya üçün ağır olacaq. Hətta siyasi elitanın üzvlərindən bəzilərini Haaqa Tribunalı gözləyir. Bütövlükdə bütün bunlar Rusiyada təkcə iqtisadi deyil, dərin siyasi böhrana gətirib çıxaracaq. Mən əminəm ki, Rusiyanın indiki siyasətini alqışlayan rus xalqı və rus ziyalalıları vaxt gələcək bu siyasətin nə qədər zərərli və xalqının gələcəyi üçün ziyanlı olduğunu başa düşəcək, bunanla da mövcud rejimə qarşı gedəcəklər". Qabil Hüseynliyə görə, artıq Rusiya təcavüzkar siyasətini dayandırıb. Politoloq bildirdi ki, ayrı-ayrı olaylar baş verir, bu da orduda nizam-intizamın olmamasından irəli gəlir: "Ordu ki, talançılığa başladı, həmin orduda nizam-intizam olmur. Gürcüstandakı rus ordusu indi bu vəziyyətdədir. Sonrakı mərhələyə gəlincə, əlbəttə ki, Rusiya ordusunu Gürcüstandan çıxaracaq. Artıq bu gündən (dünəndən - P.A.) rus ordusu çıxmağa başlayıb. Özləri də başa düşüblər ki, çox fəlakətli nəticələri ola bilər". xalqcebhesi