ƏRDOĞAN NİYƏ GƏLMİŞDİ? Türkiyə Ermənistanla rəsmi danışıqlara başlayır Dünən Türkiyənin baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan Gürcüstan ətrafında yaranmış vəziyyət və digər regional məsələləri müzakirə etmək üçün Bakıya gəlib. Səfərə yola düşərkən Ərdoğan jurnalistlərə bildirib ki, onun əsas məqsədi Qafqazda sülh və təhlükəsizlik platformasının yaradılması ideyasını müzakirə etməkdir. Xəbər verildiyi kimi, bu ideyanı Ərdoğan Qafqazda sülhdən və təhlükəsizlikdən əsər-əlamət qalmadığı bir vaxtda, Rusiyanın Gürcüstan ərazilərini işğal etdiyi və şəhərlərini bombardman etdiyi günlərdə gözlənilmədən irəli sürüb. İlk dəfə o, təklifini Moskvaya ötən həftə etdiyi səfər zamanı Rusiya rəhbərliyinə çatdırıb, daha sonra Ərdoğan Tiflisdə bu haqda söhbət aparıb. Ərdoğan deyib ki, Qafqazda sülh və təhlükəsizlik platforması ideyası regionda problemlərin həlli üçün çıxış yolu ola bilər. Onun sözlərinə görə, Türkiyənin regionda davamlı sülhün olmasında maraqları var. Bu baxımdan sözügedən ideya bölgədə stabilliyin təmin edilməsi üçün ortaq mexanizm ola bilər. Ərdoğana görə, istər Gürcüstan, istərsə də Rusiya bu platformada yer ala bilər. Həmçinin bir-biri ilə münaqişə vəziyyətində olan Ermənistan və Azərbaycanın da platformada birgə yer alması nəzərdə tutulur. Ərdoğan deyib ki, Türkiyənin xarici işlər naziri Əli Babacan bu ideya ilə bağlı yaxın günlərdə Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovla, daha sonra Ermənistan xarici işlər naziri David Nalbəndyanla görüşüb danışıqlar aparacaq: “Bundan sonra Ermənistanla danışıqların hansı formatda aparılması barədə razılıq əldə ediləcək”. Qeyd edək ki, Türkiyənin Qafqaza təhlükəsizlik platforması haqda təklifi Azərbaycanda əksər ekspertlər tərəfindən qeyri-ciddi qarşılanır. Ekspertlər hesab edirlər ki, bu təklif hətta reallaşsa belə, uğursuzluğa məhkumdur. Çünki Qafqazda bir-biri ilə müharibə aparan ölkələrin hansısa yeni təşkilatda birləşməsi problemləri həll edə bilməz. Çünki Azərbaycan, Ermənistan, Gürcüstan və Rusiya onsuz da bir sıra beynəlxalq təşkilatlarda birgə təmsil olunur, həmin təşkilatların əsasnamələrində dövlətlərin ərazi bütövlüyü, suverenliyi, təhlükəsizlik, sülh, stabillik kimi çoxlu ifadələr var. Söhbət isə ondan gedir ki, bu prinsiplərə riayət edən yoxdur. Rusiya Gürcüstan ərazilərinin bir hissəsini işğal edir, Ermənistan isə illərdir Azərbaycan ərazilərinin bir hissəsində işğalı davam etdirir. Belə görünür ki, Türkiyə diplomatiyası bu təklifi indiki vaxtda məhz ona görə irəli sürüb ki, Ankaranın regiondakı rolunu qabartsın. Xüsusən Rusiyanın regionda güc balansını dəyişdirdiyi bir vaxtda. Digər tərəfdən, Türkiyənin təklifindən məmnun qalan tərəf varsa, o da Ermənistandır. Çünki Türkiyə bu ölkə ilə ikitərəfli rəsmi danışıqlara başlayır, söhbət hansısa regional təşkilat formalaşdırmaq ideyasından getsə belə, ermənilər bu danışıqlarda sözsüz ki, ilk növbədə sərhədlərin açılması məsələsini qaldıracaqlar. Axı bir halda ki, Türkiyə üç Cənubi Qafqaz ölkəsi və Rusiya ilə birlikdə eyni təhlükəsizlik platformasında birləşmək istəyir, o zaman nədən bu platformada yer alan ölkələrin biri ilə sərhədlərini bağlı saxlasın? Türkiyə müxalifətinin lideri Dəniz Baykal deyib ki, AKP Ermənistanla əlaqə qurmaq üçün Azərbaycanın könlünü almaq istəyir. Ərdoğanla prezident İlham Əliyevin görüşünə gəlincə, mətbuata bu barədə geniş açıqlama verilməyib. Görünür, Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri, regional məsələlər müzakirə edilib. Günün sonunda iki ölkə prezidenti birgə bəyanatla çıxış ediblər. APA-nın məlumatına görə, Azərbaycan prezidenti bildirib ki, iki ölkə arasında əlaqələr sürətlə inkişaf edir. Türkiyə-Azərbaycan faktoru bölgədə sülhü və əmin-amanlığı təmin edir: “Türkiyə-Azərbaycan dostluğu iki ölkə arasında əlaqələrin inkişafına təkan verir. Bizim iradəmiz irimiqyaslı enerji və nəqliyyat layihələrinin reallaşmasına yol açıb”. Rəcəb Tayyib Ərdoğan deyib ki, Cənubi Qafqazda sülhün təmin olunması baxımından Azərbaycan və Türkiyənin mövqeyi eynidir: “Dağlıq Qarabağ münaqişəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində, beynəlxalq hüquq normaları əsasında həll olunmalıdır. Minsk Qrupunun fəaliyyəti 16 ildir nəticə vermir və bu, bizi düşündürür. Qafqaz Sülh və Əməkdaşlıq Platforması bölgədə sülh və təhlükəsizliyə töhfə verə bilər”. F.MƏMMƏDOV musavat