CƏNUBİ QAFQAZ İŞĞAL ƏRƏFƏSİNDƏ Hikmət Hacızadə: “Rusiya qısa müddətə də olsa, bölgəni öz nəzarətinə ala bilər” Ekspertlər Rusiyanın Gürcüstana hücum etməsini ilk gündən Kremlin bütövlükdə Cənubi Qafqazı öz nəzarəti altına almaq və burada yenidən hegemonluq etmək planına start verilməsi kimi dəyərləndirirdilər. Qeyd olunurdu ki, Rusiyanın məqsədi Qərbin bölgədəki mövqelərini zəiflətmək və xüsusi ilə alternativ enerji layihələrini sıradan çıxarmaq və ya onların fəaliyyətini öz nəzarəti altına keçirməkdir. Bu planın neçə illər öncə hazırlandığı qeyd edilir. Rusiyanın Cənubi Osetiyanı “qorumaq” bəhanəsi ilə Gürcüstana soxulduqdan sonra bu bölgəyə aidiyyəti olmayan əraziləri də bombalamağa başlaması onların çirkin niyyətinin təzahürü kimi qiymətləndirilirdi. Artıq bu proqnozlar özünü doğruldub. Kreml yetkililəri Cənubi Qafqazı yenidən işğal etmək və ələlxüsus Xəzərin sərvətlərini öz inhisarına almaq niyyətlərini etiraf ediblər. Rusiya Dövlət Dumasının beynəlxalq məsələlər üzrə müşaviri Aleksandr Duqin Türkiyənin “Cümhuriyyət” qəzetinə açıqlamasında bəyan edib ki, Bakı-Tiflis-Ceyhan (BTC) kəməri artıq ölüb və bu kəmər bir daha açılmayacaq: “Bütün dünya və region ölkələri gördü ki, regiondan keçən enerji marşrutlarının təhlükəsizliyini təmin etməyə NATO yox, məhz Rusiya qadirdir. BTC artıq ölüb və bu kəmər bir daha işləməyəcək. Ona görə də Türkiyə öz enerji siyasətinə yenidən baxmalıdır”. Qeyd edək ki, rus qoşunları Gürcüstan ərazisində birbaşa Azərbaycanın da maraqlarına ziyan vuran talançılıqlar edirlər. Onlar Poti limanının bombalayıblar, Tiflisin yaxınlığından keçən dəmir yol reysini partladıblar, BTC ilə daşınan neftin cəmləndiyi terminalları hədəfə götürüblər. Yeri gəlmişkən, Rusiya Gürcüstana hücum etməzdən bir neçə gün əvvəl Türkiyə ərazisində BTC-nin partladılmasının da Kremlin sifarişi olduğu istisna edilmir. PKK terror təşkilatı bu hadisəyə görə məsuliyyəti öz üzərinə götürüb. PKK isə sovet “KQB”-nin dəstəyi ilə formalaşdığı və bu gün də Rusiya ilə əlaqələrinin olması sirr deyil. Görünür, Kreml Cənubi Qafqaz planında terrorçuların yardımına da böyük ümid bəsləyir. Hələlik görünən bundan ibarətdir ki, “rus ayısı” heç bir beynəlxalq hüquq tanımaq istəmir və tarixən yeritdiyi işğalçılıq siyasətini davam etdirmək niyyətindədir. Rusiyanın atdığı addımlar onu deməyə əsas verir ki, Kreml Cənubi Qafqazı - daha dəqiq desək, Gürcüstan və Azərbaycanı öz nəzarətinə almaq üçün ən iyrənc vasitələrdən istifadə etməyə çalışacaq. Düzdür, bir çox ekspertlər Rusiyanın hələlik “duza getdiyini” söyləyirlər, amma fakt ondan ibarətdir ki, onlar açıq şəkildə Qərbin ən böyük enerji layihələrindən olan BTC-ni məhv etdiklərini deyirlər. Bu təbliğat xarakteri daşıyır, yoxsa, bu məsələdə Rusiyanı geri çəkilməyə məcbur etmək çətin olacaq? Digər bir sual isə ondan ibarətdir ki, Rusiya trayektoriyası artıq bəlli olan “Nabukko” layihəsinin baş tutmaması üçün əlindən gələni etdiyi halda, bu proyektin də taleyi sual altına düşmürmü? Politoloq, Müsavat Məclisinin üzvü Hikmət Hacızadə bildirdi ki, Aleksandr Duqinin açıqlaması sensasiya olsa da, bunun arxasında hansısa gerçəklik axtarmağına dəyməz: “Mən Aleksandr Duqinin hələ bir ağıllı açıqlama verməsinə rast gəlməmişəm. O, bir qayda olaraq, bu tip şantaj xarakterli bəyanatlar səsləndirir. Hesab edirəm ki, BTC-nin daha işləməyəcəyi haqda deyilənlər şantajdan başqa bir şey deyil. Belə nağıllara, xülyalara inanmaq lazım deyil. BTC-nin dayanması mümkün deyil. Əgər bu kəmərin fəaliyyəti dayanarsa, dünyada böyük bir skandal yaranar və bunun nəticələri Rusiya üçün həddən artıq mənfi olar. Duqin kimi adamlar belə açıqlamalar verməklə, ona işarə edirlər ki, terror hadisəsi törədərlər, kəməri partladarlar. Bəlkə də belə cəhdlər ola bilər. Amma heç bir halda, BTC-nin öldüyünü demək olmaz. Bu ağılsızlıqdır”. Regionda baş verən hadisələrin BTC-nin fəaliyyətinə ciddi təsir göstərə bilməyəcəyi qənaətində olan politoloq “Nabukko” layihəsinin isə doğurdan da sual altına düşdüyünü dedi: “Çünki bu kəmər hələ hazır deyil, onun haqqında danışılır. Son olaylardan sonra bu kimi layihələr üçün risk artıb, regiona xarici investorların marağı xeyli azalıb. Beləliklə də, “Nabukko” kimi layihənin qiyməti bahalaşıb, onun sığorta qiyməti yüksəlib. Amma hələlik bilməz olmaz ki, bir qədər sonra nə baş verəcək. Çünki Cənubi Osetiya məsələsindən dolayı regionda yaşananların hansı sonluqla başa çatacağı haqda dəqiq bir söz demək mümkün deyil. Bu gün Rusiya heç kimlə hesablaşmaq istəmir və onu hələlik geri çəkilməyə məcbur etmək mümkün olmayıb. Lakin bizə bəlli olmayan faktlar da var. Hələlik danışıqlar gedir, diplomatik addımlar atılır. Əgər ABŞ-da prezident seçkilərində Con Makkeyn qalib gəlsə, Rusiyanın işi çətin olacaq. O da ola bilər ki, Qərb öz enerji layihələrinə yenidən baxsın, başqa regionlarda qaz axtarsın. İndilikdə qaranlıq məqamlar çoxdur. Müharibənin real nəticələri bir qədər sonra görünməyə başlayacaq”. “Rusiya Cənubi Qafqazı işğal etmək niyyətini gerçəkləşdirə bilərmi və bu proseslərdə Azərbaycanı nə gözləyir” sualına H.Hacızadə belə cavab verdi: “Əlbəttə, Rusiya Cənubi Qafqazı əlinə keçirmək üçün vuruşur. Təbii ki, bu proseslərdə Azərbaycana da ciddi zərbələr dəyə bilər. Odur ki, son dərəcə ehtiyatlı olmaq, atılan hər bir adımı kifayət qədər ölçüb-biçmək lazımdır. Hazırda regionda çox təhlükəli zaman yaşanır. Amma mən düşünmürəm ki, Rusiya Cənubi Qafqaşı yenidən işğal edə biləcək. Alsa belə, bu hegemonluğun ömrü çox qısa olacaq. Məsələn, indiki proseslərin gedişində Gürcüstanı daha da sıxa və orada Saakaşvili hakimyyətini devirib, əvəzində marionet bir rejim qura bilərlər. Bundan sonra həmin marionet rejimin əli ilə Azərbaycanı da hədələyə bilərlər və sair. Amma ehtimal azdır. Eyni zamanda Rusiya bu istəyinə qısa bir müddət üçün çata bilər. Sonra isə vəziyyət dəyişəcək”. Elşad MƏMMƏDLİ musavat