AZƏRBAYCAN QARIŞA BİLƏR Qafqaz Rusiyanın istilası astanasında Moskvanın Gürcüstana hərbi təcavüzü bölgəyə nəzarəti ələ keçirməyə hesablanmış planın yalnız bir hissəsidir Rusiyanın Gürcüstan üzərinə görünməmiş hərbi təcavüzü və bütün dünyanın gözü qarşısında suveren ölkənin ərazilərinin bir hissəsini işğal edərək mülki obyektləri bombardman etməsi Azərbaycanı ciddi xarici təhdidlə qarşı-qarşıya qoyub. Çünki ruslar işarə edirlər ki, onlar dayanmaq niyyətində deyillər və əsas hədəfləri bütün Qafqazda nəzarəti ələ keçirmək, Qərbi regiondan birdəfəlik sıxışdırmaq və orada öz bazalarını yerləşdirib region ölkələrinin müstəqilliklərinə faktiki son qoymaqdır. Bu baxımdan şimaldan gələn təhlükə hələlik Gürcüstanı vursa da, Azərbaycanın da narahat olmaq üçün kifayət qədər ciddi əsasları var. Heç kim təminat vermir ki, Rusiyanın hərbi təcavüzü bu və ya başqa formada ölkəmizə qarşı yönəlməyəcək. Söhbət hələlik Rusiyanın Gürcüstanda olduğu kimi, Azərbaycana birbaşa hərbi təcavüzündən getməsə də, Kremlin Azərbaycana qarşı eyni dərəcədə təhlükəli rıçaqları var və onlar hər vaxt işə salına bilər. Artıq Rusiyanın Gürcüstana təcavüzündən Azərbaycan ilk ciddi zərbəni alıb. Bu ölkə ərazisindən Xəzər neftinin və qazının nəqli bütünlüklə dayanıb, Bakı-Tiflis-Ceyhan neft kəmərinin və Bakı-Ərzrum qaz kəmərinin keçdiyi ərazilərə bomba zərbələri endirilib, bu hadisələr ərəfəsində BTC-nin Türkiyə ərazisindən keçən hissəsi PKK-nın əli ilə təxribata məruz qalıb və kəmərin işi qeyri-müəyyən müddətə dayanıb. Yəni faktiki, Azərbaycanın alternativ enerji tranziti marşrutu bağlanıb. Rusiya Qərbə nümayiş etdirib ki, Azərbaycan artıq ona alternativ enerji mənbəyi kimi etibarlı deyil, əgər Gürcüstanda proseslər bu cür inkişaf etsə, rus qoşunları hətta Tiflisi də tuta, Gürcüstanda özünə sadiq oyuncaq rejim yarada və bu ölkəni bütünlüklə işğal edə bilər. Bu isə Azərbaycan üçün fəlakətli dərəcədə təhlükəli olardı. Əgər belə olsa, Azərbaycanın da Gürcüstan və Ermənistanın arxasınca sakitcə Rusiyanın nəzarəti altına keçməkdən başqa yolu görünmür. Regionda baş verən təhlükəli və mürəkkəb proseslər Azərbaycanda prezident seçkiləri ərəfəsinə təsadüf edir. Bundan əvvəl məlumatlı ekspertlər bildirirdilər ki, hakimiyyət bu seçkilərdə hansısa xarici qüvvələrin ölkədə ciddi qarışıqlıq yarada biləcəyindən narahatdır. Həmin xarici qüvvələr kimi bir çoxları Qərbi nəzərdə tuturdu. Lakin daha çox ehtimal edilirdi ki, təhlükə şimaldan gələ bilər. Baxmayaraq ki, Azərbaycan hakimiyyəti Rusiya ilə ehtiyatlı davranır və Kremllə yaxın münasibətlərə malikdir. Lakin söhbət Qafqaz regionunda Qərblə Rusiya arasında gedən geosiyasi çəkişmədən getdiyi üçün Bakıda Kremlə yaxın hakimiyyətin olması da məsələnin həlli deyil. Xüsusən də bu hakimiyyət müstəqil siyasət yeritdiyini bəyan edir, Rusiya ilə yaxınlıq etdiyi kimi Qərblə də sıx tərəfdaşlıq edir, ən azından enerji məsələsində Rusiyaya alternativ layihələrdə iştirakçıdır. Bəlli olduğu kimi, Rusiya Qərbin dəstəklədiyi “Nabukko” qaz kəmərinin reallaşmasına mane olmaq üçün Azərbaycana bütün qazını ona satmaq haqda təklif verib. Bakının isə bu təklifə cavabı Kremli qismən qane edə bilər, çünki Azərbaycan öz qazının hamısını yox, bir hissəsini Rusiyaya satmağa hazırdır. O da bəllidir ki, Rusiya Azərbaycandan təkcə enerji məsələsində yox, NATO ilə münasibətlər məsələsində də birmənalı mövqe tələb edir. Kreml işarə edir ki, Azərbaycan NATO-ya üzv olmamaq haqda onun qarşısında öhdəlik götürməlidir. Yəni Rusiyanın istəyi Azərbaycanı Qərbin regiondakı aparıcı tərəfdaşı olmaqdan çıxarmaq və öz hərbi-siyasi təsiri altına salmaqdır. 10 ilə yaxın davam edən böhrandan sonra dünya nəhəngi kimi yenidən dirçələn Rusiya onun üçün kiçik Cənubi Qafqaz regionunda nəinki Gürcüstan kimi Qərbyönümlü, həmçinin müstəqil, yaxud balanslı siyasət apardığını deyən ölkə də görmək istəmir. Kremlə Ermənistan kimi sözəbaxan və onun forpostu rolunu oynayan ölkə lazımdır. Bu baxımdan Azərbaycanda Kremllə münasibətləri yaxşı olan hakimiyyətin olması hələ problemin həlli deyil. Demək, Rusiyanın Gürcüstanda başlatdığı hərbi təcavüzü həm də Kremlin bütün Qafqazı ələ keçirmək planlarına start verilməsi kimi dəyərləndirmək olar. Artıq Qərb diplomatları və analitikləri də qeyd edirlər ki, Rusiyanın məqsədi Qafqazın digər ölkələrinə, o cümlədən Mərkəzi Asiya respublikalarına xəbərdarlıq mesajıdır. Ehtimal olunur ki, Rusiyanın Qafqazı yenidən öz tabeçiliyi altına almaq planlarında Azərbaycana qarşı mümkün təxribatlar sırasında Dağlıq Qarabağ münaqişəsi bölgəsində vəziyyəti mürəkkəbləşdirmək də dayanır. Maraqlıdır ki, Rusiyanın Gürcüstana təcavüz etdiyi vaxtda Ermənistan müdafiə naziri Seyran Ohanyan dünən Qarabağa gəlib və cəbhə bölgəsinə baş çəkib. Ohanyan cəbhə xəttində siyasi bəyanatlar verərək bildirib ki, Dağlıq Qarabağ danışıqlarda birbaşa tərəf kimi iştirak etməlidir. Ermənistan müdafiə naziri Cənubi Osetiya ətrafında baş verənlərlə bağlı erməni xalqının ayıq olmasının və ehtiyat tədbirləri görməsinin vacibliyini deyib. Ehtimal olunur ki, Ohanyanın məhz indiki vaxtda Qarabağa gəlməsi Rusiyanın Ermənistanın əli ilə hansısa təxribatlar hazırlaması ilə bağlıdır. Məlumdur ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həll edilməmiş qalması Rusiyanın Azərbaycan və Ermənistanı nəzarətdə saxlamaq üçün istifadə etdiyi əsas rıçaqlardan biridir. Lakin Dağlıq Qarabağ keçmiş sovet respublikalarındakı yeganə münaqişə bölgəsidir ki, orada sülhməramlılar adı altında Rusiya qoşunları yerləşdirilməyib. Əvvəllər Rusiya bölgədə öz qoşunlarını yerləşdirmək üçün Azərbaycan rəhbərliyinə güclü təzyiqlər edib, hətta şantaja əl atıb. Lakin bu, baş tutmayıb. Bununla belə, Rusiyanın öz qoşunlarını Azərbaycana qaytarmaq iştahı yerində qalır, hətta daha da güclənib. Ona görə də Rusiya Qarabağda vəziyyəti gərginləşdirə və elə situasiya yarada bilər ki, Azərbaycana öz qoşunlarını qaytarmağa nail olsun. Kremlin Cənubi Qafqaz regionuna nəzarəti ələ almaq planları çərçivəsində Azərbaycana qarşı başqa təxribatları da istisna deyil. Görünən odur ki, Qafqaza nəzarət uğrunda artıq Rusiya Qərblə “soyuq müharibə” aparmaq həvəsində deyil və bu rəqabətdə qalib gəlmək üçün bütün hərbi potensialını işə salıb. Bu səbəbdən də Azərbaycanın bütün kateqoriyadan olan təşkilatları, dövlət və müxalifət institutları ayıq olmalı, istənilən an təxribatların,- xüsusilə də dini-etnik zəmində - araqarışdıran, təhrikçi çağırışların baş verə biləcəyi ehtimalını nəzərə almalıdır. Kimsəyə ağıl vermək fikrimiz yoxdur; amma bir məsələni yada salmaq istərdik ki, Azərbaycan hamımızın vətənidir; müxalifətçi ona sevgisindən, iqtidarçı yaxşı və gəlirli iş yeri olması səbəbindən bağlıdır. Vətənimizi və iş yerimizi birgə qorumağa hazır olmalıyıq. Siyasət şöbəsi musavat