TÜRKİYƏDƏ PROFESSOR ÜSYANI Gülün 9 universitetə AKP-nin adamlarını rektor təyin etməsinə qarşı çıxan alimlər istefalara başladı Türkiyədə Konstitusiya Məhkəməsinin AKP-yə dair qərarından sonra neçə vaxtdır ölkədə davam edən siyasi gərginlik səngiməmiş yeni gərginlik ocağı yaranıb. Prezident Abdullah Gül ilk dəfə ali məktəblərin rektorlarını təyin etmək fürsətini qazanan kimi ölkənin 9 aparıcı universitetinin rektorunu vəzifədən çıxararaq onların yerinə AKP-yə yaxın və dindar professorları təyin edib. Dərhal həmin universitetlərin professorları bu təyinatlara etiraz olaraq istefalara əl atıblar. Bildirilir ki, Türkiyədə 10-dan çox universitetin müəllimləri ölkə prezidentinin təyinatlarına etiraz edərək onu dünyəvilik tərəfdarı olan alimlərdən qisas almaqda ittiham edib və istefa veriblər. Ölkə qanunlarına görə, rektorları Yüksək Təhsil Şurasında səsvermə yolu ilə seçirlər, prezident isə ənənəvi olaraq onların seçimini təsdiqləyir. Lakin bu il prezident Abdullah Gül 9-a yaxın universitetin seçimini rədd edib və bu, belə iddialara əsas yaradıb ki, prezident hakim AKP-yə rəğbət bəsləyənləri bu vəzifəyə təyin edir. Prezident Gül rekord sayda universitetlərdə rektor vəzifəsinə seçilmiş namizədləri rədd edib və bu, universitet müəllimlərinin istefa dalğasına səbəb olub. Türkiyədə indiyədək heç vaxt belə halın müşahidə edilmədiyi bildirilir. Universitet rektorları ənənəvi olaraq Türkiyənin dünyəvi istablişmentinin ayrılmaz hissəsi hesab olunur. Lakin indi bir çoxları ehtiyat edirlər ki, bu ənənə AKP dövründə dəyişir. Ölkənin, demək olar ki, bütün hakimiyyət qollarında AKP-yə yaxın və Fətullah Gülənin ideyalarına sadiq kadrları yerbəyer etdikdən sonra hakim partiya uzun müddətdir Ərdoğan hökuməti ilə baş örtüsü, Quran kursları kimi məsələlərdə mübahisə edən nüfuzlu rektorları işdən azad edir. Məsələn, Akdeniz universitetində həmkarları tərəfindən səs çoxluğu ilə rektorluğa seçilmiş, lakin namizədliyi prezident tərəfindən rədd edilmiş Mustafa Akaydın deyib ki, o, universitet şəhərciyində tələbə qızların başlarını örtməsinin əleyhinə çıxış etdiyinə görə rektor vəzifəsinə təsdiq edilməyib. Bütün bu mübahisələr bir daha göstərir ki, Türkiyədə son vaxtlar müşahidə olunan siyasi gərginlik hələ də öz həllini tapmayıb. Əksinə, hələ bir qədər də şiddətlənə bilər. Mətbuatın yazdığına görə, İstanbul Qazi Universitetinin rektoru vəzifəsinə təyin edən hüquq profesoru Rza Ayhanın rektor təyinatına vaxtilə keçmiş prezident Əhməd Necdət Sezər veto qoyub. 19 May Universitetinin rektoru vəzifəsinə təyin edilən professor Hüseyn Akan isə 1995-ci ildə islamçı Rifah partiyasından millət vəkilliyinə namizəd olub, ancaq seçilməyib. O, universitetlərdə baş örtüsü qadağasının qaldırılmasına çağıran bəyanata imza atması ilə tanınır. Diclə universitetinin rektoru vəzifəsinə təyin edilən tibb professoru Ayşəgül Cale Sarac isə şəriət qaydalarına uyğun yaşam tərzi ilə tanınır. Məsələn, onun haqqında kişi xəstələrə baxmaqdan imtina etdiyi və belələri ilə təmasdan qaçdığı haqda iddialar var. 9 Sentyabr universitetinin rektoru vəzifəsinə təyin edilən professor Mehmet Füzun isə AKP-yə yaxın adamdır, onun qardaşı AKP-dən bələdiyyə başqanı seçilib. Son məlumatlara görə, Qazi universitetindən daha bir qrup professor və müəllim prezident Gülün rektor təyinatına etiraz olaraq istefa veriblər. Qeyd edək ki, Türkiyədə Yüksək Təhsil Şurası ilə AKP hökuməti arasında münasibətlər yaxşı deyildi və problem dünyəvilik prinsiplərinə baxışdan irəli gəlirdi. Lakin göründüyü kimi AKP prezident kürsüsündə öz adamını əyləşdirəndən sonra ölkədə dünyəvi rejimin dayaqlarından biri sayılan universitet rektorlarını və Yüksək Təhsil Şurasını da öz nəzarəti altına almaq istiqamətində irəliləyir. Bir çoxları hesab edirdi ki, AKP Konstitusiya Məhkəməsinin onun barəsində çıxardığı qərardan ibrət götürəcək və dünyəvilik tərəfdarları ilə anlaşmağa çalışacaq. Lakin belə görünür ki, AKP bu qərardan gözlənilən dərsi çıxarmayıb. Xəbər verildiyi kimi, AKP-nin bağlanması iddiasını qaldıran baş prokuror Əbdürrəhman Yalçınqaya hakim partiyaya qarşı yeni iddia qaldıra bilər. Bu dəfə baş prokurorun AKP-ni dövlət yardımından qismən məhrum edilməsinə görə brbaşa məsuliyyət daşıyan şəxslərin hakim partiya sıralarından xaric edilməsini Konstitusiya Məhkəməsindən tələb edə bilər. Əgər belə iddia qaldırılsa, siyahıya baş nazir Ərdoğan və digərləri daxil ediləcək. F.MƏMMƏDOV musavat