Metyu Brayza Qərbin əsl sifətini açıb Akif Nağı: "Qərbin son məqsədi Qarabağı hüquqi cəhətdən ermənilərə verməklə Ermənistanın Rusiyanın təsir dairəsindən çıxarmağa nail olmaqdır" Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin Moskvada keçirilən görüşü yekunlaşandan dərhal sonra ATƏT-in Minsk qrupunun amerikalı sədri Metyu Brayza bəyanatla çıxış edib. O deyib ki, "Qarabağ sakinləri respublikanın Azərbaycanın yuridiksiyasına qayıtmasını, yaxud müstəqillik əldə etməsini özləri həll edəcəklər". Amerikalı həmsədr vurğulayıb ki, Dağlıq Qarabağın gələcək statusunun müəyyənləşdirilməsi üçün referendum keçiriləcək və problemi qarabağlılar özləri yoluna qoyacaqlar. Ramiz Mikayıloğlu Bir gün sonra isə Metyu Brayzanın bəyanatına münasibətini açıqlayan Prezident Aparatının Beynəlxalq əlaqələr şöbəsinin müdiri Novruz Məmmədov bildirib ki, Dağlıq Qarabağın Azərbaycanın təkibində statusunun müəyyənləşdirilməsi üçün referendum 15-20 ildən sonra keçirilə bilər. Qeyd edək ki, Metyu Brayzanın bu bəyanatını Rusiyanın "İnterfaks" agentliyi yayıb. Həmin gün agentliyin saytında Marii Xristianovun " Dağlıq Qarabağ-Abxaziya üçün ümid?" başlıqlı yazısı dərc olunub. Müəllif abxazların da öz müqəddəratını müəyyənləşdirmək hüququnu amerikalıların tanımalı olduğunu yazır. Məsələylə bağlı fikirlərini öyrəndiyimiz Qarabağ Azadlıq Təşkilatının (QAT) sədri Akif Nağı deyir ki, Metyu Brayza bəyanatında "respublika"dan, "respublikanın əhalisinin Azərbaycanın tərkibində qalmağı, yaxud müstəqil olmağı özü həll edəcəy"indən danışır. Bu da təsdiqləyir ki, ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədrlərinin vasitəçiliyilə aparılan danışıqlar Dağlıq Qarabağın hüquqi cəhətdən Ermənistana verilməsinə xidmət edir, başqa adı yoxdur. QAT sədrinə görə, bütün bunlar nəzərə alınmalı və rəsmi Bakı Minsk qrupu formatına münasibətini qəti müəyyənləşdirməlidir. Hovruz Məmmədovun reaksiyasına gəlincə, Akif Nağı vurğuladı ki, Metyu Brayza aydın şəkildə Dağlıq Qarabağı "respublika" adlandırıb və "qarabağlıların öz müqəddəratını təyin edəcəy"ini dilə gətirib. Bu bəyanatda Azərbaycanın sərhədləri daxilində referendumdan söhbət getmir və şöbə müdirinin amerikalı həmsədrə reaksiyası qeyri-ciddi görünür. QAT sədri rəsmi Bakı ilə Metyu Brayzanın mövqelərini uyğunlaşdırmalı və açıqlama verməli olduğunu düşünür. Digər tərəfdən, Akif Nağı hesab edir ki, Novruz Məmmədovun 15-20 ildən sonra referendumun keçirilə biləcəyindən danışması da düzgün deyil: "Nə üçün 15-20 ildən sonra Dağlıq Qarabağın taleyi, statusu ilə bağlı referendum keçirilməlidir? Niyə ümumiyyətlə, referendum məsələsi ortada olmalıdır və Azərbaycan hakimiyyəti bunu müzakirə edir? Referendumu hansısa şəkildə müzakirəyə çıxarıqsa, deməli, Dağlıq Qarabağın kimə məxsusluğunu özümüz şübhə altına alırıq". Akif Nağı bildirdi ki, amerikalı həmsədrin son açıqlaması Minsk qrupunun mövqeyini də birmənalı aydınlaşdırıb. Bundan sonra artıq hər hansı müzakirələrə ehtiyac yoxdur. Baş verənlər fonunda rəsmi Bakının qeyri-müəyyən mövqeyi də ortaya çıxıb: "Ona görə də ilk növbədə Azərbaycan hakimiyyəti öz mövqeyini aydınlaşdırmalıdır". Bəs nədən amerikalı həmsədr qəfil belə açıq bəyanat verib? QAT sədri həmsədrlərin indiyə qədər də mövqelərini gizlətmədikləri qənaətindədir. Dəfələrlə bu tipli açıqlamalar verilib. Sadəcə, Azərbaycanda bəzi dairələr belə bəyanatların üstündən sükutla keçiblər. Bu dəfə də şənbə və bazar günü bir sıra "politoloqlar" telekanallara çıxaraq Metyu Brayzaya bəraət qazandırmağa, onun cəmiyyətdə düzgün başa düşülmədiyini əsaslandırmağa çalışıblar: "Sadəcə, hakimiyyətdən, yaxud beynəlxalq dairələrdən gələn sifariş səbəbindən açıq-aydın məsələnin üstündən sükutla keçilməsinə can atıblar. Amma bu dəfə Metya Brayza ilk dəfə tam açıq və çılpaq şəkildə dedi ki, Dağlıq Qarabağ əhalisi Azərbaycanın tərkibində qalıb-qalmamağı özləri müəyyənləşdirəcəklər. Fikrimizcə, amerikalı sədr gedən danışıqların mahiyyətilə bağlı tədricən Azərbaycan cəmiyyətinə müəyyən məlumatlar ötürür ki, cəmiyyətimiz bu cür məsələlərə, prosesə öyrəşsin, alışsın, məsələ adiləşsin. O halda hansısa məqamda sənəd ortaya çıxanda kəskin reaksiya olmasın. Başqa sözlə, Azərbaycanda ictimai rəyi öz istəklərinə uyğun şəkildə formalaşdırmaq, yaxud müəyyən mənada ictimai rəyi öyrənmək üçün belə açıqlamalar verirlər". Zaman-zaman ABŞ başda olmaqla Qərb ölkələrinin Dağlıq Qarabağla Abxaziya və Cənubi Osetiya məsələlərini fərqləndirməyə çalışdıqları, sonuncu problemlərin mütləq Gürcüstanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həll edilməli olduğunu bəyanladıqlarının şahidiyik. Amma Qarabağ məsələsinə yanaşmada Qərblə Rusiyanın mövqeyi heç bir mənada fərqlənmir. Akif Nağı bu, Qərb dövlətlərinin müxtəlif münaqişələrə müxtəlif münasibət bəsləməsindən qaynaqlanır. ABŞ başda olmaqla Qərb dövlətləri öncədən Rusiyayla qarşıdurmaya getsələr də, Gürcüstanın ərazi bütövlüyünün pozulmasına qarşı çıxış ediblər. Azərbaycana gəlincə, ABŞ və Avropa belə mövqedən çıxış edirlər ki, Qarabağ məsələsi daha çox Ermənistanın maraqları nəzərə alınmaqla həllini tapmalıdır. Qərbin son məqsədi Qarabağı hüquqi cəhətdən ermənilərə verməklə Ermənistanın Rusiyanın təsir dairəsindən çıxarmağa nail olmaqdır: "Yəni ABŞ və Avropa üçün Azərbaycanın ərazi bütövlüyü yox, münaqişənin həllinin onların maraqlarına uyğun həlli daha üstündür. Başqa sözlə, Gürcüstandakı kimi necə olursa- olsun, Ermənistandan da Rusiyanı sıxışdırmağa cəhd göstərirlər. Buna görə də Qərb ermənilərin tələblərinin böyük bir hissəsini yerinə yetirməyə çalışır". xalqcebhesi