“AKP MƏHKƏMƏNİN QƏRARINDAN DƏRS GÖTÜRMƏLİDİR” Konstitusiya Məhkəməsinin qərarı Türkiyədə və dünyada birmənalı qarşılanmayıb Türkiyədə Konstitusiya Məhkəməsinin hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) bağlanması iddiası üzrə çıxardığı qərar ölkə daxilində və xaricdə geniş əks-səda doğurub. Xəbər verildiyi kimi, Konstitusiya Məhkəməsinin 11 üzvündən 6-sı AKP-nin bağlanmasına səs verib, 4 üzv hakim partiyaya daha yumşaq cəza verilməsini-dövlət yardımından məhrum edilməsini istəyib. Məhkəmənin sədri isə iddianın əleyhinə səs verib. Qərara dərhal münasibət bildirən baş nazir Rəcəb Tayyib Ərdoğan deyib ki, Türkiyədə demokratiya və hüquq qalib gəlib. Onun sözlərinə görə, bu qərarla Türkiyədə böyük qeyri-müəyyənlik ortadan qalxıb. Ərdoğan AKP-nin iddiaya baxılması prosesində məhkəmənin “sağlam düşüncə” ilə hərəkət etdiyini deyib: “Biz heç vaxt dünyəviliyə qarşı fəaliyyətlərin mərkəzi olmadıq, bundan sonra da olmayacağıq. Cümhuriyyətin dəyərlərinə sahib çıxmağa bundan sonra da davam edəcəyik”. Ərdoğan deyib ki, Konstitusiya Məhkəməsinin qərarı izahlı şəkildə açıqlanandan sonra doğru olanı edəcəklər. Onun sözlərinə görə, indi AKP-nin əsas məqsədi cəmiyyətdə qütbləşməni aradan götürməkdir. Bu məqsədlə hakim partiya siyasi seçimindən asılı olmayaraq, hər bir kəsimə əl uzadacaq. AKP-ni dünyəviliyə qarşı fəaliyyətlərinə görə davamlı olaraq tənqid edən ana müxalifət partiyası CHP isə bəyan edib ki, məhkəmənin qərarı hakim partiyanın ona qarşı irəli sürülmüş ittihamlar üzrə günahkar olduğunu göstərir. Partiya lideri Dəniz Baykala görə, məhkəmənin 10 üzvü AKP-nin dünyəviliyə qarşı fəaliyyətlərin mərkəzinə çevrilməsini təsdiqləyib, bu baxımdan partiyanın bağlanması qərarı çıxmasa da, AKP ona edilmiş ciddi xəbərdarlıqdan dərs götürməlidir. CHP-dən başqan yardımçısı Onur Öymen isə deyib ki, Konstitusiya Məhkəməsinin qərarı dünyəvilik tərəfdarlarının qələbəsidir. Çünki məhkəmə üzvlərinin 10-u hakim partiyanın dünyəvilik əleyhinə fəaliyyətlər göstərdiyini təsbit edib: “Partiya bağlanmasa da dövlət yardımının yarısından məhrum edilib, bu, ciddi cəzadır və AKP ondan dərs götürməlidir”. Öymen deyib ki, o iqtidarda olan partiyanın bağlanmasını və baş nazir də daxil olmaqla bir çox şəxsin siyasi fəaliyyətinin qadağan edilməsini əvvəlcədən də çətin məsələ kimi görüb. Bu baxımdan qərar CHP tərəfindən də hörmətlə qarşılanır. Əsas odur ki, yüksək məhkəmə AKP-nin Konstitusiyanın təməl prinsiplərini pozduğunu təsbit edib və ona dərs götürmək, səhvlərini düzəltmək üçün şans verib. MHP başqanı Devlət Baxçalı da bu cür mövqedən çıxış edərək bildirib ki, Konstitusiya Məhkəməsinin çıxardığı qərar Türkiyədə gərginliyin artmasının qarşısını alır, lakin hakim partiya dünyəviliyə qarşı fəaliyyətlərdə günahkar bilinib və aldığı cəzadan ciddi dərs götürməlidir. Xarici mətbuatda isə fikirlər fərqlidir. Fransanın “Le Fiqaro” qəzeti yazıb ki, Türkiyədə hüquq çevrilişi baş tutmadı və AKP cəmi bir səslə bağlanmaqdan xilas oldu. Lakin məhkəmənin qərarı hakim partiyaya dünyəvilik priniplərinə daha həssas yanaşması barədə xəbərdarlıq mesajı kimi başa düşülməlidir. “Washington Post” qəzetinin məqaləsində isə məhkəmənin qərarı hakim partiyanın qələbəsi kimi qiymətləndirilir. “Türkiyəni idarə edənlər dünyəvilik tərəfdarlarının meydan oxumasının qarşısını aldı” deyə məqalədə bildirilir. Bununla belə qəzet qeyd edir ki, AKP iqtidarda qalsa da, məhkəmənin qərarını ciddi xəbərdarlıq kimi qəbul etməlidir. “The Guardian” qəzeti isə qərarı dünyəvilik tərəfdarları ilə islamçılar arasında atəşkəs kimi qiymətləndirib. Bildirilir ki, bu qərarla Türkiyədə neçə vaxtdır davam edən siyasi qeyri-müəyyənlik və gərginlik mühiti qismən ortadan qalxıb. Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi, səlahiyyət müddətinin başa çatmasına az qalan Yaşar Böyükanıt isə məhkəmənin qərarını şərh etməyib. O, jurnalistlərin sualına cavab olaraq bildirib ki, əsgər kimi məhkəmə qərarını şərh etməsi düzgün olmazdı: “Ona görə də bu barədə məndən şərh gözləməyin. Türkiyə silahlı qüvvələrinin dünyəvilik prinipləri ilə bağlı mövqeyi bəllidir, bu mövqe məndən əvvəl də dəyişməyib, sonra da dəyişməyəcək”. Konstitusiya Məhkəməsinin AKP-ni bağlamadığı məlum olan kimi parlament da tətilə çıxmağı qərara alıb. Neçə vaxtdır hakim partiya parlamentin tətilə getmədən işləməsini təmin edirdi. Çünki AKP bağlansaydı parlament ölkədə yaranacaq siyasi vəziyyətlə bağlı qərar verməli, çox güman ki, növbədənkənar parlament seçkiləri haqda qərar çıxarmalıydı. Lakin hakim partiya məhkəmənin qərarından sonra rahat nəfəs alaraq elan edib ki, parlament bu gündən tətilə çıxır və siyasi partiyalarla bu haqda anlaşma əldə edilib. AKP-nin bağlanması iddiasını qaldıran baş prokuror Əbdürrəhman Yalçınqaya isə hələlik məhkəmənin qərarına şərh verməyib. Baş prokurorun yenidən eyni iddia ilə çıxış etmək səlahiyyətləri var, lakin çətin ki, o belə tez bir zamanda bu addımı atsın. Çox güman ki, Yalçınqaya qərardan sonra AKP-nin özünü necə aparacağını izləyəcək və hakim partiyanın dünyəviliyə qarşı yeni fəaliyyətlərini təsbit edən kimi yenidən iddia qaldıracaq. Konstitusiya Məhkəməsinin başqanı Haşim Kılıcın bəyanatından isə belə başa düşmək olurdu ki, yüksək məhkəmə artıq siyasi partiyaların bağlanması və ya siyasi mübahisələr predmeti olan digər məsələlərlə bağlı qərar vermək məsuliyyətinin onun üzərinə qoyulmasından bezib. Kılıc siyasi aktyorları öz aralarında anlaşma əldə edərək, bu kimi mübahisələri çözməyə dəvət edib. Xəbər xidməti musavat