"Orta Asiya və ərəb rejimləriylə müqayisə yanlışdır" Aydın Ağayev: "Neft də, ölkənin demokratik inkişafı da bizim milli sərvətimizdir, daha yaxşı gələcəyimizi qurmaq üçün onların hər ikisindən istifadə olunur" ABŞ dövlət katibi Kondoliza Raysın "Azadlıq" radosunun Praqa bürosuna müsahibəsində "ABŞ Orta Asiya və Cənubi Qafqaz regionunda öz enerji maraqlarına görə demokratiyanı arxa plana keçirməsi yönündə tənqidlərə cavabınız nədir?" sualına cavabı diqqət çəkib. Kondaliza Rays deyib ki, onlar neft pulları, ya da dəyişmək barədə kənar təzyiqlərə davamlı olmaq qabiliyyətləri hesabına qısa müddət, hətta orta müddət üçün də oynaya bilərlər: "Amma onlar 18-ci əsrə məxsus sistemləriylə heç vaxt beynəlxalq ictimaiyyətə, müasir dünyaya tam qoşula bilməyəcəklər". Orta Asiya və Cənubi Qafqaz regionuna münasibətdə jurnalistlərin suallarını ümumi qaydada cavablandıran ABŞ dövlət katibi nədənsə Cənubi Qafqaz dövlətlərindən birinə-Gürcüstana səfəri zamanı tamamilə fərqli məntiqdən çıxış edib. Ramiz Mikayıloğlu "Gürcüstanda demokratiya gəncdir aə yalnız indi onun idarə edilməsi üzrə axtarışlar aparılır ki, bu da mətbuat azadlığı, insan hüquqlarının müdafiəsi üzrə institutların yaradılmasını, azad seçkiləri və əlbbətə ki, müxalifəti nəzərdə tutur". Göründüyü kimi, Gürcüstanda keçirilən prezident və parlament seçkiləri zamanı baş verən total qanun pozuntularını, saxtakarlığı, insan hüquq və azadlıqlarının kobud surətdə məhdudlaşdırılmasını "demokratiyanın gəncliyi" ilə əlaqələndirən ABŞ dövlət katibi digər postsovet respublikaları barədə danışanda, nədənsə tamamilə fərqli mövqe nümayiş etdirib. Məsələylə bağlı fikirlərini öyrəndiyimiz Milli Məclisin Analitik İnformasiya şöbəsinin müdiri Aydın Ağayev deyir ki, məsələnin kökünə baxmaq lazımdır. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanla ABŞ arasında təməl münasibətlərin mahiyyəti, xarakteri bütün parametrlər üzrə qanedicidir. Bunun əsası sabiq prezident Heydər Əliyev tərəfindən qoyulub. O dövrdən də bu yana münasibətlər xeyli inkişaf edib. Azərbaycan bu istiqamətdə milli maraqlarını əsas götürərək həm strateji, həm taktiki gedişlərini düzgün qurub. Bəzən regiondakı müəyyən məsələlərə görə çətinliklərlə də üzləşib, amma rəsmi Bakı prinsip etibarilə bu siyasətin xeyrini və məsuliyyətini anlayaraq seçdiyi kursu davam etdirir. Kondaliza Raysın son bəyanatına gəlincə, Aydın Ağayev bildirdi ki, ABŞ dövlət katibinin bu səfərlərinin mənasına da baxmaq lazımdır. ABŞ dünyanın nəhəng dövlətidir və onun dövlət katibi böyük siyasi fiqurdur. Dövlət ktaibinin bu və ya digər ölkəyə, regiona səfəri də həmişə böyük diqqət mərkəzində olub. Məsələn, Kondaliza Rays Rusiyaya, Gürcüstana gəlir: "Çox istərdik ki, dövlət katibi yolunu bir dəfə də Azərbaycana salaydı. Niyə o, Azərbaycana gəlmir? Bəzi müxalif düşüncəli şəxslər bu barədə qəzetlərdə məqalələr yazır, buna "izah" verirlər. Həmin izahlar qətiyyən məni qane etmir. Niyə beş il ərzində Kondaliza Rays Bakıya gəlmədi? O, uzaqdan-uzağa müəyyən məsələlər barədə fikir bildirir, sonra da bunları hərə öz bildiyi kimi şərh etməyə başayır". O dedi ki, neft və demokratiya məsələriylə bağlı ABŞ-ın siyasətində təəssüf ki, spekulyativ mahiyyət də var. Bu spekulyativ mahiyyəti ABŞ-ın Yaxın və Orta Şərqdə düşdüyü ağır vəziyyətdə böyük kömək umduğu, istədiyi və həmin köməyi aldığı ərəb rejimləriylə əməkdaşlığa da aid etmək olar: "Əgər onların baxışlarına görə, ərəb rejimləri antidemokratikdirsə, niyə Vaşinqton onlarla əməkdaşlıq edir və həmin əməkdaşlıqdan böyük fayda götürürlər? Demokratiya əsas məsələ kimi götürülürsə, ərəb rejimlərinin tənqidinə başlamalıdırlar. Belə tənqidləri biz eşitmirik. Arada Böyük Orta Şərq Planı ideyasını ortaya atdılar. Yəni bu ərəb rejimləri demokratikləşməliydi. Bunların hamısı sözdə deyilir, əməldə isə ABŞ özünün maddi maraqlarını güdür, burada təəccüblənəsi məqam da yoxdur". Məqsədinin ərəb rejimləriylə regionumuzdakı durumu müqayisə etmək olmadığını vurğulayan Aydın Ağayev onların fərqli dövlətlər olduqlarını söyləyir. Söhbət Vaşinqtonun siyasətinin kökündən, mahiyyətindən gedir. Siyasi, təhlükəsizlik və enerji maraqları ABŞ üçün hər şeydən üstündür. Demokratiya və neft amilinə gəlincə, Aydın Ağayev Gürcüstan müxalifətinin Kondaliza Raysa ünvanlanan sözlərini də xatırladır. Söhbət "xoş gəlmisiziniz, gedirsinizsə, Mixail Saakaşvilini də aparın" sözlərindən gedir: "Bunu gürcülər, hakimiyyətdən narazı qüvvələr deyirlər. Amerikanlar isə Mixail Saakaşvilini aparmırlar, heç aparmayacaqlar da. Əvəzində deyirlər ki, bu, "gənc demokratiya"dır. Burada tam obyektivlik varmı? Yoxdur! ABŞ Mixail Saakaşvilinin onları qane edən hakimiyyətini möhkəmləndirmək üçün istifadə olunan müəyyən üsullara, klassik mənada o üsullar demokratiyanın inkişaf prinsiplərinə uyğun gəlməsə də, göz yumulur. Niyə? ABŞ-ın dövlət maraqları tələb edir ki, Mixail Saakaşvili indiki təlatümlü siyasi proseslər dönəmində hakimiyyətini möhkəmlətsin. Eynilə kimlərinsə xoşuna gəlmək üçün nefti olan ölkələrdə demokratiya məsələsini son bəyanatındakı tərzdə qoyursa, bu, yenə də qeyri-səmimilikdir və burada spekulyasiya elementləri çoxdur". Aydın Ağayev həmişə onu narazı salan bir məqamın olduğunu dilə gətirdi. Kənardan Azərbaycana baxanda, bəziləri deyirlər ki, Gürcüstanda demokratiya var, Ermənistanda ona uyğun proseslər gedir: "Hansı proseslər gedir ki, Ermənistanda bir-birini qırırlar, son 15 ildə bir neçə dəfə belə hal olub? Sonuncu seçkidə də nə qədər insan güllələndi. Bir başqa, gözlə onu görmək istəyirlər. Azərbaycana gələndə isə, burada neft var, guya hər şey neftlə həll olunur. Bu, tamamilə yanlışdır. Neft Allahın xalqa verdiyi təbii sərvətdir və göz önündədir ki, hakimiyyət də bu sərvətdən kifayət qədər məharətlə, bacarıqla istifadə edir. Neft amilini demokratik proseslərin perspektiv məsələsiylə üz-üzə, qarşı-qarşıya qoymaq tamamilə yanlışdır və bundan əl çəkmək lazımdır. Biz neftdən faydalanırıq. Dostlar buna sevinir və onlar da bəhrələnir, bizi istəməyən düşmənlər isə yumşaq deyilsə, belə fikirlər söyləyirlər". Aydın Ağayev vurğuladı ki, kimlərsə deyirsə ki, neft nə qədər varsa, neftdən qazanılan dividentlərdən xarici və daxili siyasətdə yararlanılırsa, o tükənəndən sonra dünya qopacaq, bu, yanlışdır. Onlar da bunu görəcəklər: "Əgər görmək istəyirlərsə, keçən dövrü 5 il olmaqla bölsünlər və hər dövrün xarakteristikasını görsünlər. Görəcəklər ki, biz irəli gedirik. İnkişaf göstəricilərinə görə Azərbaycanı heç bir Orta Asiya respublikasıya, ərəb rejimiylə müqayisə etmək olmaz, seçilən yol başqadır. Azərbaycan hakimiyyəti özünün gələcəyini heç vaxt "tənqidçi"lərin yazdığı persprektivlərlə eyni yerdə görmür". Onun sözlərinə görə, ABŞ rəsmisinin Azərbaycan hakimiyyətinin, ölkənin siyasi inkişafının perspektivi barədə dediklərini müxtəlif cür hallandırmağın heç bir perspektivi yoxdur: "Birdəfəlik başa düşmək lazımdır ki, dünyada çətinliklər həmişə var və bundan sonra da olacaq. Əsas odur ki, öz milli maraqlarını əldən verməyəsən. Azərbaycan hakimiyyəti dünyaya göstərir ki, bunu bacarır. Neft də, ölkənin demokratik inkişafı da bizim milli sərvətimizdir. Daha yaxşı gələcəyimizi qurmaq üçün onların hər ikisindən istifadə olunur". xalqcebhesi