“BÖYÜK SƏKKİZLƏR”ə MÜSƏLMAN ÖLKƏSİ DƏ QOŞULACAQ Dünya nəhənglərinin Yaponiya sammiti bu gün başa çatır Dünyanın sənayecə inkişaf etmiş səkkiz böyük ölkəsinin başçılarının Yaponiyadakı sammiti bu gün yekunlaşır. Dünən sammitin ikinci günü “Böyük səkkizlər”in liderləri yekun bəyannaməsinin əsas müddəalarını razılaşdırıblar. Almaniya kansleri Angela Merkel ABŞ prezidenti Corc Buşla görüşündən sonra jurnalistlər qarşısında bildirib ki, sammitin yekun sənədləri üzərində aparılan gərgin müzakirələrdən sonra mühüm razılaşmalar əldə olunub. Onun sözlərinə görə, sammitin yekun bəyannaməsində qlobal istiləşməyə qarşı yeni vacib addımların atılmasına, ərzağın və neftin bahalaşmasına qarşı əməkdaşlığa dair mühüm bəndlər yer alacaq. Lakin Merkel və digər sammit iştirakçıları detalları açıqlamayıblar. Bildirilir ki, sammitdə qlobal istiləşmə məsələsində ABŞ və Almaniya əsas mübahisə edən tərəflər olub. Belə ki, Almaniya atmosferə parnik qazlarının buraxılmasını azaltmaq üçün sərt tədbirlər görülməsinə çağırır, ABŞ isə bu çağırışlara konkret cavab vermir. Vaşinqton hesab edir ki, Braziliya və Hindistan kimi inkişaf etməkdə olan ölkələr də bu proqramlara qoşulmalıdır. Bu baxımdan Merkelin açıqlaması belə qənaət yaradıb ki, nəhayət, Vaşinqton və Berlin müəyyən kompromisə gəliblər. Məlumata görə, Merkel-Buş görüşündə İrana qarşı yeni sanksiyaların tətbiqi haqda da razılaşma əldə edilib. Sammit iştirakçıları dünən Afrikanın kasıb ölkələrinə ərzaq yardımı, qlobal iqtisadiyyatda yaranan böhran əlamətləri, neftin qiymətlərinin artması və ərzaq bahalaşması, dünya maliyyə sistemindəki qeyri-stabillik kimi mövzuları müzakirə ediblər. Xüsusən neftin bahalaşmasına qarşı “Böyük səkkizlər”in nə kimi tədbirlər görə biləcəyi qaranlıq qalır. Çünki onlardan yalnız biri - Rusiya neft idxalçısı deyil. Dünya Bankının prezidenti Robert Zellik də ərzaq bahalaşması ilə bağlı müzakirələrə qatılıb. O deyib ki, ən kasıb əhali üçün təcili 10 milyard dollara ehtiyac var. Bu pul əsasən ərzaq və gələn mövsümə qədər fermerlərə gübrə çatdırmağa lazımdır. BMT-nin Baş katibi Ban Gi Mun da dünya liderlərinə müraciət edib ki, ərzağın qiymətinin, iqlim dəyişikliyinin qarşısını almaq üçün səylərini birləşdirsinlər. Onun fikrincə, əks halda dünyada tezliklə ciddi iqtisadi, siyasi və sosial böhran yaranacaq. Xatırladaq ki, ilk dəfə “Böyük səkkizlər”in sammitinə qatılan Rusiya prezidenti Dmitri Medvedev bu klubun sıralarının Çin, Hindistan, Braziliya kimi inkişaf etməkdə olan sənaye ölkələri hesabına genişləndirilməsini təklif edirdi. Lakin sammit iştirakçılarından heç biri bu təklifi müdafiə etməyib. Məlum olub ki, Medvedevin təklifinə açıq etiraz edən üç prezident var. Onlar deyiblər ki, “Böyük səkkizlər” eyni dəyərləri bölüşən ölkələrin liderlərinin qapalı diskussiya klubudur. Üstəlik klub digər inkişaf etmiş ölkələrlə sıx əməkdaşlıq edir, üzvlərin sayının artırılması isə diskussiyaların keyfiyyətinə mənfi təsir edə bilər. Məlum olub ki, “Böyük səkkizlər” in genişləndirilməsi təklifini Fransa prezidenti Nikola Sarkozi də dəstəkləyib, o deyib ki, kluba müsəlman-ərəb ölkələrindən biri də daxil edilməlidir. Bildirilir ki, sammitdə Medvedev tez-tez Rusiyanın digər klub iştirakçıları ilə eyni dəyərləri bölüşmədiyinə dair eyhamlar eşidib. Sammitdən əvvəl isə bir sıra insan haqları müdafiəçiləri Rusiyanı bu klubdan xaric etməyə çağırmışdılar. Qərb mətbuatı isə “Böyük səkkizlər”in sammitini tənqid edərək yazır ki, son vaxtlar bu klub çıxarılan qərarları icra etməyən təsirsiz quruma çevrilib. Misal üçün göstərilir ki, indiyədək qlobal istiləşməyə qarşı mübarizə üçün “Böyük səkkizlər”in sammitində bir sıra qərarlar verilsə də onlar böyük ölçüdə icra edilməyib. Avstraliya qəzetlərindən biri isə “Böyük səkkizlər”in ötənilki sammitində Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinə dair bəyanat verməsinə baxmayaraq onun münaqişənin həllinə heç bir təsirinin olmadığını vurğulayıb. Dünən, sammitin davam etdiyi saatlarda Yaponiyada güclü zəlzələ qeydə alınıb. 6 bal gücündə yeraltı təkanların ölkənin cənubunda baş verdiyi bildirilir. Təkanların mərkəzinin Amerika hərbi bazasının yerləşdiyi Okinava adası sahillərində yerləşdiyi məlumat verilib. Sammitin keçirildiyi Hokkaydo adası həmin yerdən çox uzaqda olduğuna görə “Böyük səkkizlər” təkanları hiss etməyiblər. F.MƏMMƏDOV musavat