Blokada İranın Hörmüz boğazından təzyiq aləti kimi istifadə edərək kölgə daşımaları ilə neft ixracını davam etdirmək strategiyasının zəifliklərini üzə çıxarıb.

Hesabatda bildirilir ki, İran fevralda müharibə başlayandan sonra qlobal neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz tədarükünün təxminən beşdə birinin keçdiyi Hörmüz boğazında gəmi hərəkətini pozaraq ilkin mərhələdə müəyyən üstünlük əldə etmiş kimi görünürdü.

Lakin sonradan ABŞ İran limanlarına blokada tətbiq edərək, Tehranın sanksiyalara baxmayaraq uzun müddət Çinə neft daşınmasını təmin edən tanker şəbəkəsinə zərbə vurub.

“ABŞ blokadasını keçərək Çinli müştərilərə və ya digər alıcılara çatan hər hansı İran neft yükünə dair sübut yoxdur,” – deyə WSJ Kpler əmtəə məlumatları şirkətinə istinadən yazıb.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığının məlumatına görə, İran üçün fəaliyyət göstərən 44 kommersiya gəmisinə geri dönmək və ya limanlara qayıtmaq əmri verilib.

Alternativ marşrutlar məhdud görünür. Fars agentliyinə istinadən İran Gəmiçilik Assosiasiyası bildirib ki, ölkənin ticarətinin yalnız təxminən 40 faizi blokadaya məruz qalan limanlardan kənara yönləndirilə bilər.

Hesabatda qeyd olunur ki, blokada İranın hakimiyyət strukturları daxilində fikir ayrılıqlarını daha da dərinləşdirib: islahatçılar danışıqlara üstünlük verir, mühafizəkarlar isə blokadanı müharibə aktı hesab edərək hərbi cavab tələb edirlər.

“Blokada Tehranda getdikcə müharibənin alternativi deyil, onun fərqli forması kimi qəbul olunur,” – deyə Berlində yerləşən SWP tədqiqat institutunun əməkdaşı Həmidrza Əzizi WSJ-yə bildirib.

Hesabatda həmçinin qeyd olunur ki, İran rəsmiləri hələ istifadə olunmamış silahlarla mümkün eskalasiyanı müzakirə ediblər. SEPAH-la əlaqəli Tasnim agentliyi isə bu yaxınlarda Hörmüz boğazında sualtı internet kabellərini xəritələndirib ki, bu da regional kommunikasiya infrastrukturunun hədəfə alına biləcəyinə dair xəbərdarlıq kimi qiymətləndirilir. 

SEPAH-dan yeni təhdid: “Dənizdə internet kabellərini kəsə bilərik”

WSJ-nin məlumatına görə, Tehran ötən həftəsonu bölgədəki vasitəçilərə boğazda hücumları dayandırmaq müqabilində müharibənin bitirilməsi, ABŞ blokadasının ləğvi və nüvə danışıqlarının təxirə salınmasını nəzərdə tutan təklif təqdim edib.

Lakin Prezident Donald Trump köməkçilərinə İran onun nüvə tələblərini qəbul edənə qədər blokadanın uzun müddət davam etdirilməsinə hazırlaşmağı tapşırıb.

“Blokada dahiyanədir, tamamilə qüsursuz işləyir,” – deyə Trump bu həftə jurnalistlərə bildirib.

WSJ qeyd edir ki, müharibə İranda bir milyondan çox insanın işsiz qalmasına səbəb olub, ərzaq qiymətlərini artırıb, internet kəsintisini uzadıb və dolların məzənnəsinin təxminən 1,81 milyon riala yüksəlməsinə gətirib çıxarıb. Blokadanın isə hələlik sona çatacağına dair heç bir əlamət yoxdur.

- Cəfər Cəfərli