Rusiya yenidən imperiyaya çevrilmək istəyir Kremli yenidən imperiyanı bərpa edə biləcəkmi? Qabil Hüseynli hesab edir ki, indiki böhran şəraitində Rusiyanın özünün parçalanmaq ehtimalı var Rəsmi Moskva keçmiş SSRİ-yə uyğun bir formada imperiyanı bərpa etməyə cəhdlər göstərir. Bunu Rusiya rəhbərliyinin son zamanlar atdığı addımlar da göstərir. Göründyü kimi Kremli bir sıra MDB ölkələrini rubl ərazisinə daxil etdi, Ortay Asiyada ABŞ hərbi hissəsini çıxarmaq üçün fəaliyyətə keçdi, bəzi MDB ölkələrində hərbi qüvvələr yerləşdirmək niyyətini açıqladı və hətta quruma daxil olan bəzi dövlətlərin silahlı qüvvələrinin iştirakı ilə sülhməramlı kontingent formalaşdırmaq üçün müqavilələr ortaya qoydu. Daha sonra Gürcüstandan qoparılmış separatçı Abxaziya və Cənubi Osetiyada hərbi bazalar yaradacağını açıqladı. Maraqlıdır, bütün bunlar imperiyanın yenidən bərpa olunmasına xidmət edən addımlar ola bilərmi? Putin Rusiyanın fövqəldövlət statusunu bərpa etmək istəyir Politoloq Qabil Hüseynli bildirib ki, SSRİ-nin və yaxud buna oxşar imperiyanın formalaşdırılmasına Rusiyanın potensialı yoxdur. «Düzdür, Rusiyanın başında duran Putin, hesab edir ki, beynəlxalq iqtisadi böhrandan istifadə edərək Qafqazda və Orta Asiyada müəyyən üstünlüklər qazana, təsir dairəsini genişləndirə və itirilən nfuzu bərpa edə bilər. Amma bu illuziyadan başqa bir şey deyil». Politoloqun sözlərinə görə, hazırda Putin Rusiyanın fövqəldövlət statusunu bərpa etmək istəyir: «Yəni bir tərəfdə qərb, digər tərəfdə isə Rusiya və onun yanındakı əlaltı dövlətlər. Lakin bunu etmək üçün ciddi potensial lazımdır ki, bu da Rusiyada yoxdur. Rusiyanın ümumdaxili məhsulunun həcmi, adambaşına düşən milli gəlir, ordunun vəziyyəti, böhranla bağlı yaşanan çətinliklər tamam fərqli şeylər deyir». ABŞ Qırğızıstan hakimiyyətinə qarşı sərt addımlar ata bilər Politoloq deyir ki, Rusiya bəzi ölkələri rubl ərazisinə daxil etsə də, əslində bu layihə ciddi inkişafa səbəb olmayacaq: «Çünki hazırda rublun avro və dollara münasibətdə sürətlə ucuzlaşması prosesi gedir. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, 2009-cu ilin ortalarına qədər rubl qiymətdən düşərək mənasız kağız parçasına çevriləcək. Mən bilmirəm ki, Qırğızıstan və Ermənistan rəhbərliyi hansı təfəkkürün sahibidir, amma normal təfəkkürü olan insanlar böhran yaşayan, işsizliyin sürətlə artdığı, siyasi konfliktlərin meydana gəldiyi Rusiyanın maliyyə zonasına daxil olmaz. Çünki bu, həmin ölkələr üçün də fəlakətə sabəb olacaq. Rusiyanın maliyyə zonasına daxil olmaqla Qırğızıstan vəd şəkilində Rusiyadan 150 milyon dollar qoparıb, borclarının bir hissəsini sildirib. Ancaq Rusiyanın bu ölkəyə 150 milyon verib-verməyəcəyi, eləcə də ABŞ-ın hərbi qüvvələrinin Qırğızıstandan çıxıb-çıxmayacağı hələ məlum deyil. Ancaq məncə, ABŞ Bakıyevi anladacaq ki, fərqli addımlar atmasın. Nəzərə alın ki, Bakıyevə qarşı təşkilatlanan müxalifət var və onlara dəstək verilsə, o hakimiyyətdə qala bilməyəcək. Rusiyanın özü yenidən parçalana bilər Ermənistan İsə daima Rusiyanın əlaltısı kimi qalacaq, bu ölkənin qərbə inteqrasiyası hələ gecikəcək. Düzdür, indi Türkiyə hesab edirik ki, Ermənistana müəyən vədlər verməklə onu Rusiyanın ağuşundan çıxara bilər. Amma bunun nəticə verəcəyini düşünmürəm. Yəni Rusiyanın imkanları və iddiaları bir-birinə uyğun gəlmir. Bu səbəbdəndə Kremlin yenidən imperiya qurmaq ehtmalını ciddi qarşılamıram və bunu xulya saıram». Qabil Hüseynlinin sözlərinə görə hətta Rusiyanın əlində olan bəzi əraziləri itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qala bilər. Bu gün çeçenlərin müqaviməti tam qırılmayıb, əksinə Çeçetistanda müqavimət hərakatı yenidən alovlanmaqdadır. Kremli isə sosial zəmində fəhlə-kəndli hərakatının başlaması təhlükəsi ilə üz-üzə dayanıb. Bu gün Vdadivoskdtan tutmuş Kalinqrada qədər strukturlaşmış hərakat yaranıb və sosial etirazlar özünü göstərməkdədir. Hərbiçilərin özləri də indiki vəziyyətdən narazıdırlar. Onların bir gün təftil edən insanlara dəstək verə biləcəyi ehtimalı var. Bu səbəbdəndə Rusiyanın siyasi perspektivləri haqqında, xüsusən onun qərbə meydan oxuya biləcək hərbi alyans yaratmaq planı bu başdan məğlubiyyətə düçardır. Rusiya kollektiv müdafiə təşkilatının çevik kontingentini yaratmaq istəyi əslində NATO-ya meydan oxumaq cəhdindən irəli gəlir. Yaradılacaq çevik qüvvələr kontingentini saxlamaq üçün böyük miqdarda maliyyə lazımdır. Qazaxıstan, Tacikistan, Özbəkistan isə maliyyə vermək imkanında deyil. Bu səbəbdən də maliyyə problemini Kremlin özü həll etməlidir. Müəyyən məqamda, xüsusən Rusiya vəd etdiyi maliyyə vədlərini yerinə yetirmədikdə bu kontingentin fəaliyyəti sıfıra enəcək. Bəli Rusiya Ermənistan və Belarusiya ilə birlikdə nəsə edə bilər. Amma Orta Asiya ölkələrinin bu alyansda sona qədər səmimi qalacağını demək olmaz». Nemət Hüseynli