İRANIN PREZİDENTİ AZƏRBAYCANLI OLA BİLƏR Vəfa Quluzadə: “Farslar heç vaxt imkan verməz ki, azərbaycanlı prezident olsun” Ağrı Qaradağlı: “Azərbaycan türkü prezident seçilsə də, onun güneylilərə xeyri dəyməyəcək” Bu il İran İslam Respublikasında keçiriləcək prezident seçkisində daha bir azərbaycanlının namizədliyi irəli sürülə bilər. Söhbət İranın keçmiş baş naziri Mirhüseyn Musəvidən gedir. Bu barədə “Media forum” saytı xəbər verib. Məlumata görə, yanvarın 12-də İranın İlam əyalətinə səfər edən keçmiş prezident Məhəmməd Xatəmi əhali qarşısında çıxış edərkən deyib ki, qarşıdakı prezident seçkisində iki nəfərdən birinin - ya özünün, ya da digər islahatçı Mirhüseyn Musəvinin namizədliyi hökmən irəli sürüləcək. “Mən üzümü bütün islahatçılara və islahatçı olmayan, lakin ölkənin hazırkı durumunda dəyişiklik edilməsini arzulayan şəxslərə tutaraq, ölkə prezidentliyinə namizədliyini irəli sürəcək başqa adamlara hörmətimi izhar edərək bildirirəm ki, Allahın köməyilə ya mən, ya da Musəvi prezidentliyə namizəd olacağıq” - deyə, Xatəmi bildirib. Mirhüseyn Musəvi 1941-ci ildə İranın Şərqi Azərbaycan vilayətinin Xamnə şəhərində doğulub. O, İran İslam Respublikasının beşinci, eyni zamanda sonuncu baş naziridir. 1969-cu ildə İran Milli Universitetini (hazırkı şəhid Beheşti Universiteti) bitirərək memarlıq ixtisasına yiyələnib. İslam inqilabından sonra bir müddət Ali Mədəni İnqilab Şurasının üzvü olub. 1981-1989-cu illərdə, İranın hazırkı dini rəhbəri ayətullah Xamneyinin prezidentliyi dövründə baş nazir vəzifəsində işləyib. 1989-cu ildə dini rəhbər ayətullah Xomeyni vəfat edəndən sonra ölkə konstitusiyasında dəyişiklik edilib və baş nazir postu ləğv olunub. Nəticədə M.Musəvi hökumət vəzifələrindən uzaqlaşaraq fəaliyyətini əsasən Tehran İncəsənət Akademiyasında davam etdirib. Hazırda bu akademiyanın rəhbəridir. İngilis və ərəb dillərini mükəmməl bilir. Xatırladaq ki, ötən ilin 16 oktyabrında təbrizli keçmiş deputat, Azərbaycan türkü Əkbər Ələmi də prezidentliyə namizədliyini irəli sürəcəyini bəyan edib. Ə.Ələminin iqtisadiyyat, beynəlxalq iqtisadi əlaqələr və hüquq ixtisasları üzrə ali təhsili var. Siyasətə 1979-cu il islam inqilabından əvvəl qoşulub. İnqilabdan sonra İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (“Sepah”) Tehran bölməsində mədəniyyət və siyasət işləri üzrə məsul olub. Tehran aeroportunun mühafizə xidmətinə başçılıq edib. 33 ay hökumət tərəfdarı olan könüllülər dəstəsinin - “Bəsic”in üzvü kimi İran-İraq müharibəsində vuruşub. Cəbhədə bir neçə dəfə yaralanıb. Ələminin bir qardaşı isə İran-İraq savaşında şəhid olub. Daxili İşlər Nazirliyində bir neçə idarədə rəis müavini olub. 8 il jurnalist kimi fəaliyyət göstərib. İki dəfə İran parlamentinin deputatı seçilib. Əlavə edək ki, 2004-cü ildən İran prezidenti postunu tutan Mahmud Əhmədinejadın səlahiyyət müddəti bu ilin yayında bitəcək. İranda prezident seçkisi iyunun 12-də keçiriləcək. 40 milyona yaxın Azərbaycan türkünün yaşadığı İranda azərbaycanlının prezident olması ehtimalı nəzəri cəhətdən mümkün görünür. Ona görə də bunun mümkün olub-olmadığını araşdırdıq. Sabiq dövlət müşaviri Vəfa Quluzadə azərbaycanlının İranda prezident seçilməsinə inanmadığını bildirdi: “Çünki farslar heç vaxt imkan verməz ki, azərbaycanlı prezident olsun. İkincisi, əgər azərbaycanlı prezident seçilsə, elə prezident olacaq ki, Azərbaycan türklərinə qarşı farslardan da sərt münasibət bəsləyəcək. Məsələn, İranın dini rəhbəri Xameneyinin azərbaycanlı olduğu deyilir. Ancaq onun azərbaycanlılara nə xeyri dəyib? İranda dini dövlət sistemidir. Hakimiyyətə gələn şəxs həmin dini dövləti təmsil edəcək adam olacaq və İranın prioritetlərindən heç vaxt kənara çıxa bilməyəcək”. GAMOH-un Quzey Azərbaycan təmsilçisi Ağrı Qaradağlı bildirdi ki, əgər Cənubi Azərbaycanda yaşayan soydaşlarımızın dəstəklədiyi şəxs prezidentliyə namizəd olsa, onun seçilməsi şansı böyükdür: “Ancaq Azərbaycan türkü prezident seçilsə də, onun bizə bir xeyrinin dəyəcəyini zənn etmirəm. Necə ki, İranın dini rəhbəri Seyid Əli Xameneyi türk olsa da, bu günədək hələ ki azərbaycanlılar üçün heç bir iş görməyib. ”Sepah" könüllü qüvvələri məhz ona tabedir. Milli hərəkatçıları ən çox sıxışdıran da elə “Sepah”çılardır". Bəs güneyli həmvətənimiz prezidentliyə namizəd kimi adı hallanan soydaşlarımızdan hansını azərbaycanlılara daha yaxın sayır? A.Qaradağlı: “Əkbər Ələmidən fərqli olaraq Musəvinin prezident seçilməyə daha çox şansı var. Əgər Ələmini deputat seçilməyə imkan vermədilərsə, deməli, heç prezident olmağa da qoymazlar. Məncə, məhz Musəvi daha yaxşı namizəddir, nəinki Ələmi”. İran hakimiyyətində təmsil olunan azərbaycanlıların kimliyi də maraqlı məsələdir. A.Qaradağlının sözlərinə görə, Cənubi Azərbaycan şəhərlərinə rəhbərlik edən məmurların demək olar ki, hamısı türkdür. Həmçinin Şərqi, Qərbi Azərbaycan, eyni zamanda Ərdəbil vilayət başçıları da türklərdən ibarətdir: “Nazirlər arasında da azərbaycanlılar var. Lakin onlar azərbaycanlılar, yoxsa İran hakimiyyəti arasında seçim qarşısında qalanda ikinciyə üstünlük verirlər”. Cavid TURAN musavat