"Rusiya GUAM ölkələrindən könüllü imtina etməyəcək" Rasim Musabəyov: "Moskva çalışır ki, qarşıya qoyduğu məsələləri əvvəla özünə yaxın bildiyi ölkələrlə həll etsin" Cənubi Osetiya ətrafında Rusiya-Gürcüstan münasibətlərində yaranmış problemlərdən sonra rəsmi Tbilisi MDB-dən çıxması barədə rəsmi bəyanat verdi. Gürcüstanın bu addımından sonra digər GUAM ölkələrinin, xüsusilə də Ukraynanın da təşkilatda təmsilçiliyinə son verəcəyi ehtimal edilsə də, bu, baş vermədi. Bununla belə, ötən gün Qazaxıstanda keçirilən MDB dövlət başçılarının qeyri-rəsmi sammitinə GUAM ölkələrinin dəvət edilməməsi maraqla qarşılanıb. Qeyd edək ki, tədbirin rəsmi təşkilatçısı olan Qazaxıstan tərəfi GUAM ölkələrinin rəhbərlərinin qeyri-rəsmi müzakirələrə dəvət edilməməsinə hər hansı münasibət bildirməyib. Ekspertlər isə GUAM ölkələrinin tədbirə dəvət edilməməsinin səbəbini son dövrlər bu ölkələrlə Rusiya arasında münasibətlərin kəskinləşməsi ilə izah edirlər. Toplantıda Rusiyanın təklifi ilə rus rublunun MDB ölkələri arasında vahid işlək pul vəsaiti kimi işlədilməsi məsələsinin gündəmə çıxarılması istisna edilmir. Politoloq Rasim Musabəyov isə MDB dövlət başçılarının qeyri-rəsmi sammitinə GUAM ölkələrinin dəvət edilməməsini təbii qarşılayır. Politoloqa görə, Rusiya MDB-ni möhkəmlətməyə çalışır. GUAM-a daxil olan ölkələr isə inkişaf perspektivlərində Avropaya inteqrasiya yolunu tutublar. Politoloq onu da bildirib ki, Qazaxıstanda keçirilən qeyri-rəsmi toplantıda iştirak edən MDB ölkələrinin müzakirə olunan məsələlərlə bağlı vahid fikrə gəlməsinin özü də sual altındadır. "Özbəkistan tədbirə qatılmaqdan imtina edib. Düşünürəm, Ermənistan toplantıya qatılsa da, bu ölkə indi daha çox Avropaya meyillidir. Ermənistanın əslində Rusiyadan başqa digər MDB ölkələri ilə elə bir əlaqələri də yoxdur"- deyən Rasim Musabəyov Qazaxıstanda keçirilən müzakirələrin özünün də uğurlu keçməsinin real görünmədiyini deyib. Bu baxımdan da politoloq GUAM ölkələrinin müzakirələrə dəvət edilməməsini düzgün sayır. Onun sözlərinə görə, Gürcüstan artıq MDB-dən çıxıb. "Ukraynanı çağırsalar belə, bu ölkə müzakirələrə qatılmayacaqdı. Ukrayna prezidenti Gürcüstanı açıq şəkildə dəstəkləmək və Rusiyaya barmaq göstərməklə buna əvvəlcədən işarə verib. İndi Ukrayna-Rusiya münasibətlərində də çox böyük problemlər var. Eləcə də digər GUAM ölkələri də Rusiya ilə hesablaşmaq niyyətində deyillər"- deyən politoloq bunu heç də Rusiyanın GUAM ölkələrindən könüllü imtinası saymır. "Düşünürəm ki, Rusiya çalışır ki, qarşıya qoyduğu məsələləri özünə yaxın hesab etdiyi ölkələrlə həll etsin. Sonra isə bu məsələləri GUAM ölkələri ilə fərdi şəkildə çözsün. Hər halda Gürcüstan və Ukraynadan olmasa da, belə hiss olunur ki, hələlik Moldovadan və Azərbaycandan əl çəkmək fikrində deyil"- söyləyən politoloq rəsmi Moskvanın təşəbbüslərinə baxmayaraq MDB ölkələrini bir araya gətirməyin çətin olacağı qənaətindədir. Onun sözlərinə görə, MDB ölkələrinin bir-biri ilə münasibətlərində də müəyyən problemlər var. Onun sözlərinə görə, Özbəkistan-Qırğızıstan, Özbəkistan-Tacikistan münasibətlərində ciddi problemlər var. Türkmənistan isə ümumiyyətlə irəli sürülən təkliflərə meyilli deyil. Bu baxımdan da politoloq Qazaxıstandakı müzakirələrin nəticə verəcəyini gözləmir. Rasim Musabəyov onu da əlavə edib ki, MDB ölkələrini öz nəzarəti altında birləşdirməyə çalışan rəsmi Moskva keçmiş SSRİ-nin bərpası işinə başlanğıc kimi bu ölkələrin ərazisində dolları sıradan çıxararaq əsas işlək pul vahidi kimi rus rublunun tətbiq edilməsinə nail olmaq istəyir. "Lakin bu, boş bir ideyadır. Artıq MDB-də hər kəsin öz pulu var. Xarici əlaqələrdə isə dollar əsas rol oynayır. Bizim isə rus rubluna ümumiyyətlə, ehtiyacımız yoxdur". Politoloq onu da bildirib ki, Gürcüstanda baş verən hadisələrdən sonra GUAM ölkələrinin münasibətlərində soyuqlaşma olması müşahidə edilsə də, mahiyyətcə bu ölkələr arasındakı əlaqələr dəyişməyib. "Gürcüstanda baş verən hadisələrdən sonra GUAM ölkələri hamısı Gürcüstanın ərazi bütövlüyünü dəstəklədi. Ukrayna Rusiyaya barmaq göstərməklə bunu etdi. Azərbaycan Rusiyaya tam qarşı çıxmasa da, açıq şəkildə Gürcüstanın ərazi bütövlüyünü dəstəklədi. Bizim Gürcüstanla əlaqələrimiz bu gün də normaldı. Moldova da açıq şəkildə Gürcüstanın ərazi bütövlüyünü dəstəklədi. Bu ölkələr arasında hansısa bir inteqrasiyadan danışmağa gəldikdə isə bir şeyi nəzərə almaq lazımdır ki, bu ölkələrin 4-ü də Avropa təhlükəsizlik sistemi və Avropa iqtisadi sisteminə daxil olmağa maraqlıdırlar. Bu isə daha çox Brüssel vasitəsilə həyata keçirilir. Ona görə də GUAM ölkələri arasında əlaqələrin bundan yuxarı səviyyəyə qalxması gözlənilən deyil". Vüsalə Rafiqqızı