Türkmənistanda seçkilər nəyi dəyişəcək? Seçki Komissiyasının dediyinə görə, seçici fəallığı 90% olub Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin 2007-ci il üçün Faktlar kitabına əsasən, Türkmənistan dünyanın inkişaf tempinə görə 11-ci yerdə gəlir. Buna baxmayaraq, bu ölkə haqqında elə də tez-tez eşitmirik. Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Türkmənistan qapalı ölkə olaraq qalmağa nail olub. Bir neçə il əvvələ kimi 20 il ərzində bu ölkəyə Ömürlük Prezident seçilmiş Saparmurat Niyazov başçılıq edirdi. O vəfat edəndən sonra onun yerini Qurbanqulu Berdımuxamedov tutub. Cənab Berdımuxamedov ölkənin beynəlxalq təcridinə son qoyacağını vəd edib. Bu günlərdə Türkmənistanda ümumi seçkilər keçirilib. Seçki Komissiyasının dediyinə görə, seçici fəallığı 90% olub. Bu seçkiləri Türkmənistanın hakim dairələri əhəmiyyətli hesab edirlər. Çünki Türkmənistan öz neft-qaz sektoruna investorları cəlb etmək istəyir. Bunun üçün isə islahatlar keçirmək əzmində olduğunu nümayiş etdirmək istəyir. Görəsən keçirilmiş seçkiləri bu planın bir tərkib hissəsi saymaq olarmı? EurAsia Democracy Initiative Qeyri Hökumət Təşkilatının direktoru Piter Zalmayev BBC-nin Azərbaycan Xidməti ilə söhbətində bunları bildirib. P.Z.: Təəsüf ki, bu seçkilər daha çox gözdən pərdə asmağa bənzəyir. Türkmənistan prezidenti ölkənin bir çox sahələrinə, o cümlədən, sosial sahəyə, səhiyyəyə, təhsilə xarici investisiyaları cəlb etməyə çalışır. Türkmənistan prezidenti bununla bağlı beynəlxalq birliyin imkanlarından istifadə etmək istəyir və beynəlxalq imici barədə düşünür. O seçkilərə beynəlxalq müşahidəçiləri dəvət edib, ATƏT nümayəndələri dəvət olunub. Bu yaxşı addımdır. Lakin nikbinlik üçün ciddi bir əsas yoxdur. Başa düşmək lazımdır ki, bu real demokratiya deyil. BBC: Bu da məlumdur ki, Türkmənistanı NABUKKO layihəsində görməkdə maraqlı olan bir sıra beynəlxalq qurumlar var. Məsələn, götürək Avropa İttifaqını. Bu, orada iqtisadi maraqlarla demokratiyanın yayılması marağını uzlaşdırmaq üçün kifayətdirmi? P.Z.: Tanış olduğum hesabatlar və xəbərlər əsasında deyə bilərəm ki, avropalılar orada demokratiya sahəsində ciddi tərəqqinin olduğunu deyə bilərlər. Digər tərəfdən, ABŞ kənarda qalıb, Türkmənistana müşahidəçilərini göndərməyib, vəziyyətə ehtiyatla yanaşır. Yəni, baxmaq lazımdır. BBC: Bəs əgər bu dəyişikliklər gözdən pərdə asmaq üçün edilirsə, onda prezidentə Konstitusiyanın dəyişilməsi, bir parlamentin buraxılması, yenisinin seçilməsi və digər mürəkkəb proseslər kimi addımlar nəyə lazımdır? P.Z.:Buna cavab müəyyən mənada sualın özündədir. Cənab Berdımuhammedov bu dəyişikliklərlə sanki binanın fasadını dəyişmək istəyir. Amma o anlayır ki, Saparmurad Niyazovun dövründəki üsullarla Türkmənistan bir dövlət kimi inkişaf edə bilməyəcək, yəni investisiyalar lazımdır. Siyasi nəzarətə gəldikdə, demək lazımdır ki, namizədlərin 90 faizindən çoxu prezidentin partiyası olan Qalkınış partiyasındadır. Qalanları barədə kifayət qədər məlumat yoxdur, bilinmir onların platforması nədir və sairə. Bundan başqa biz bilirik ki, mərhum prezident Saparmurad Niyazovun şəxsiyyətinə pərəstiş sistemi var idi, hər yerdə onun portretləri, heykəlləri görünürdü. İndi həmin şəxsiyyətə pərəstiş yeni prezidentin şəxsiyyətinə pərəstişlə əvəz olunur. Saparmurad Niyazovun kitabları mağaza və kitabxanalardan götürülür və rəflərdə Qurbanqulu Berdımuhammedovun kitabları peyda olur. Yəni, biz Türkmənistanda həyata keçirilən çoxşaxəli və mürəkkəb dəyişikliklərdən danışsaq da, deməliyik ki, orada mövcud siyasi sistem eyni ilə əvvəlki kimi olaraq qalır.bbc