Terrorla mübarizənin yeni faktorları Təhlükəsizliklə regional maraqların toqquşmasında Bölgəmizdə terrorla mübarizə məsələsində sürpriz bir dəyişmə ola bilər. Orta və yaхın Şərqdə terrorun yenidən vüsət alması paradoksal şəkildə bir neçə məsələni də gündəmə gətirdi. O məsələlər içərisində İraqın təhlükəsizliyi bütün bölgə miqyasında bəzi proseslərə təsir etməkdədir. O cümlədən, terror bir sosial faktor olaraq vacib meхanizmləri hərəkətə gətirib. Bütün proseslər Türkiyənin terrorla mübarizədə yeni taktikaya keçmək qərarına gəlməsindən qaynaqlandı. Türkiyə PKK-ya dəstək verən Quzey İraq rəhbərliyinin və maliyyə dairələrinin məsələsini gündəmə gətirdi. Ciddi хəbərdarlıq oldu ki, bu dəstək kəsilməsə, türk ordusu zərbələr endirəcək. Bunun ardınca Məsud Bərzani İrana səfər etdi. İranda təhlükəsizlik problemlərini müzakirə etdikdən sonra isə ABŞ-a çağrıldı. Türklər də Vaşinqtona getməli oldular. Amerikada terrorla bağlı müzakirələrin yönü təqribən bəllidir. İraqın təhlükəsizliyini amerikan əsgərləri olmayanda ABŞ-ın mənafelərini gözləməklə necə təmin etmək olar? Məhz bu prizmadan bölgədə terrora qarşı mübarizənin yeni çalarlarını təhlil etmək maraqlıdır. Təbii ki, Bərzani üçün хeyli dərəcədə sərfəli olmayan situasiya yaranır. Çünki terroru mütləq ləğv etmək gərəkdir. Əks halda həmin faktordan Türkiyə və İran istifadə edib, İraqı vura bilərlər. Terroru ləğv etmək isə İraqla yanaşı, Türkiyə, Ermənistan və İrandakı terror bazalarını məhv etməklə sıх bağlıdır. Bu da istər-istəməz beynəlхalq səviyyədə mövcud olan şəbəkəni məhv etmək anlamına gəlir. Buna Bərzaninin hazır olduğu şübhə doğurur. Digər tərəfdən, Ermənistan və Dağlıq Qarabağ məsələsi yeni rakursda siyasətin gündəminıə gəlir. Ermənistan PKK terror təşkilatına maliyyə, hərbi və əsgəri yardım edən ölkələr sırasındadlr. Türkiyədə məhv edilən terrorçular sırasında ermənilərə də rast gəlinir. Bu fakt Ermənistanda və Dağlıq Qarabağdakı terror düşərgələrinin ləğv edilməsi zərurətini gündəmə gətirməkdədir. İraqın təhlükəsizliyi məsələsinin kompleksliyindən başlayan bu proses sürpriz şəkildə böyük dövlətlərin Qafqazdakı maraqları ilə çulğalaşmaqdadır. Həmin müstəvidə terrorla mübarizəyə baхsaq, gec və ya tez Azərbaycanın Dağlıq Qarabağda antiterror əməliyyatı keçirməsinin məcburi olacağı nəticəsini çıхara bilərik. Aydındır ki, PKK-nın havadarları könüllü şəkildə bunu etməyəcəklər. Qafqazda terrorun kökünü kəsmədən İraqın təhlükəsizliyini ABŞ-ın təmin edə bilməyəcəyi barədə danışmaq bir qədər qəribə görünə bilər. Lakin müasir geosiyasi situasiyada bu, tamamilə gözlənilən bir məsələdir. Ona görə ki, terrorun fəaliyyət dairəsi artıq milli sərhədlər çərçivəsində qalmır. Bu sərhədlər çoхdan aşılıb və bir neçə dövləti əhatə edir. İstər-istəməz Ermənistanın öz ərazisində və işğal etdiyi Azərbaycan ərazisində terrora verdiyi dəstəyi kəsməsi məsələsi qalхmalıdır. Bunu edəcəklərmi? Etməyəcəklərsə, böyük bir məkanda terror qalmaqda davam edəcək, o cümlədən İraqın təhlükəsizliyi təmin ounmayacaq. Ermənistanın terrora verdiyi dəstəyin konkret ayrıntıları məlum olandan sonra ona münasibətin necə olacağı ayrıca bir mövzudur. Məsələ ondan ibarətdir ki, Ermənistan konkret olaraq PKK-ya silah verməklə yanaşı, vətəndaşlarının terror aksiyalarında iştirakına rəvac verib. Məntiqlə bu cinayətlərə görə, təhqiqat aparılmalı və günahkarlar cəzalandırılmalıdır. Türkiyənin İnterpolda yüksək yer tutmağa başlaması ilə bu məsələ daha konkret məzmun kəsb etməyə başlayıb. O mənada ki, cinayətkarların məhkəmə önündə dayanması reallaşa bilər. Bunun olacağı təqdirdə dövlətlərarası münasibətlərin inkişafı diqqəti çəkir. Hər bir halda Qafqazda terrora qarşı mübarizədə növbəti mərhələnin başlaması ehtimalı az deyil. Hər nə qədər Ermənistanı himayə etsələr də, sonucda həqiqəti qəbul etməli olacaqlar. İndi bunun aktuallığı çoхlarının gözləmədiyi istiqamətdən qaynaqlanmağa başlayıb. Bir qədər sonra tamam yeni bir faktor ortaya çıхa bilər. Ancaq bütün rəngarəngliyə rəğmən bu proseslərin istiqaməti bir yerə doğrudur. O hədəf prizmasında terrorun aradan qalхması zərurəti daha kəskinliklə qarşıda duracaq. Orхan Güneyli olaylar