Qlen Hovard: “Qafqazda rəqabət kəskinləşib” By Ələkbər Raufoğlu Vaşinqton Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev bu gündən rəsmən səlahiyyətlərinin icrasına başlayıb. İki gün əvvəl Konstitusiya məhkəməsi cənab Əliyevin seçkilərdə qələbəsini elan etdiyi dəqiqələrdə, Azərbaycan rəhbəri ilə Rusiya prezidenti Dmitri Medvedev arasında telefon söhbəti olub. Xəbər verilir ki, bu danışıq zamanı bir neçə həftədən sonra Moskvada Qarabağ münaqişəsinin həllinə dair üçtərəfli görüşün keçirilməsi müzakirə edilib. Belə görüş təklifi ilə, Medvedev həmən gün Yerevanda çıxış etmişdi. Bir sıra təhlilçilər, hər iki ölkədə prezident seçkilərinin keçirilməsindən sonra, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli perspektivlərinin artacağını ehtimal edirdilər. Lakin hətta Azərbaycanda seçkinin keçirildiyi günlərdə də Türkiyənin münaqişənin həlli istiqamətindəki səyləri diqqətdən yayınmır. İndi isə bu aktivliyi Rusiya ələ almağa çalışır. Vaşinqtonda fəaliyyət göstərən “Ceymstaun” Fondunun prezidenti Qlen Hovard hesab edir ki, Cənabi Qafqazda siyasi rəqabət son həftələrdə kəskin şəkildə güclənib. “Amerikanın səsi”nə müsahibəsində o deyib ki, indi regionda sülh təşəbbüslərinin koordinasiya edilməsinə böyük ehtiyac var. Əks halda vəziyyət “qaş düzəldən yerdə gözün çıxarılmasına” dönəcək: “Gürcüstandakı müharibədən sonra regionda dəyişikliklər baş verib. Türkiyə Ermənistanla münasibətlərini yaxşılaşdırmağa başlayıb. Azərbaycanda yenidən prezident seçilmiş Əliyev daha Ermənistana qarşı hərbi bəyanatlarla çıxış etmir. Türkiyənin də sülh jestləri Yerevanda müəyyən ümidlər yaradıb. Serj Sərkisyanın Ankaranın “futbol diplimatiyasına” münasibəti daha tənqid olunmur. Beləliklə regionda vəziyyət olduqca dəyişib. Məncə Amerika Türkiyənin regiondakı sülh səylərini dəstəkləmək üçün olduqca aktov rol həyata keçirməlidir. İndi Türkiyə ilə Ermənistan arasında başlanan təmaslara yardım etmək lazımdır”. Rusiyaya gəldikdə, cənab Hovard deyir ki, Moskva da regionda sülh səylərini artırmaqla Türkiyənin başladığı prosesə müəyyən töfhə vermək istəyir. Baxmayaraq ki, ekspertə görə, Rusiyanın Qarabağ nizamlamasında sülhpərvər təmasları onun Gürcüstandakı fəaliyyəti ilə uyuşmur. “Məncə, Rusiya çox qorxur ki, Türkiyənin fəallaşması ilə, Kreml regiona təsir qüvvəsini itirə bilər. Rusiya həmişəkli kimi, bölğədəki bütün prosesləri nəzarətində saxlamaq istəyir. Moskva göstərmək istəyir ki Qarabağ danışıqlarında rolu hələ də qalır”. Cənab Hovard Dağlıq Qarabağ problemini dondurulmuş münaqişə hesab etmir. Xüsusilə də, onun fikrincə, Rusiyanın Gürcüstanı işğalı keçmiş Sovet İttifaqında, xüsusilə də Qafqazda sabitlik limitini azaldıb. "Hərçənd, - deyir cənab Hovard. – Rusiya Gürcüstanı Qərbə görə cəzalandırıb". Ekspert diqqəti ona yönəldib ki, indi Moskvanın regionun stabilləşməsində Qərblə əməkdaşlıq imkanları sual altındadır. Konkret olaraq, Qarabağ nizamlamasında beynəlxalq tənzimləmə formatı Hovarda görə, pozulub: “Minsk Qrupu indi heç nə etmir və edə də bilmir. Rusiya Gürcütandakı hadisələrdən sonar nüfuzunu itidir. O ki qaldı Moskvanın təkbaşına vasitəçilik səylərinə onun nə dərəcədə effektli ola biləcəytini gələn ay Moskvada keçəcək görüş göztərəcək”. Amerikalı ekspertin sözlərinə görə, ABŞ üçün də Azərbaycanın strateji əhəmiyyəti getdikcə güclənir. Belə ki, Azərbaycan tədricə Vaşinqtonun Qafqaz və Orta Asiyadakı milli təhlükəsizlik strategiyası üçün önəmli ölkəyə çevirilib. voa