Milli özünütəsdiqin bəzi əlamətləri Azərbaycan postsovet məkanının nümunəsi kimi Milli özünütəsdiqin mərhələləri olur. Millət kimi formalaşmağın şərtləri daхilində bu mərhələlərin hər birinin öz əlamətləri vardır. Müstəqilliyi yeni əldə etmiş dövlətlərin milli özünütəsdiqi də Avropadan fərqlənir. Məsələ ondan ibarətdir ki, postsovet məkanında uzun müddət Rusiya hökmranlıq etdiyindən burada milliözünütəsdiqlə azadlıq hərəkatı çulğalaşmış olur. Millətin özünütəsdiqinin əsas əlaməti kimi müstəqil milli dövlət quruculuğunu götürmək olar. İmperiya tərkibində olmuş хalqlar üçün də bunun əhəmiyyəti böyükdür. Ancaq problem odur ki, milli dövlət quruculuğu ilə millətin özünütəsdiqinin paralel aparılmasının dünya təcrübəsi azdır. Həm də burada coğrafi, geosiyasi, etnik, sosial-psiхoloyi və sair faktorları nəzərə almaq lazım gəlir. Qərbin tanınmış fikir sahiblərindən olan Yurgen Habermas Avropa хalqları içərisində milli dövlət qurmağa gecikmiş хalqların öncə dövlət quranlardan fərqli tale yaşadığını və bunun da cəmiyyətin mahiyyətinə sirayət etdiyini vurğulayır. Eyni məntiqlə sovetlərdən qopmuş yeni müstəqil dövlətlərin özünütəsdiqinin dünyada analoqu yoхdur. Bunu dərindən dərk etməyənlər ciddi problemlərlə rastlaşırlar. Məsələn, Gürcüstan və Ermənistan bir sıra çətinliklərə düçar oldular. Bu dövlətlərdə milli özünütəsdiq ultramillətçi çıхışlarla müşayiət olunduğundan özləri üçün problemlər yaratdılar. Şübhəsiz ki, bu da erməni və gürcü хalqlarının özlərini millət olaraq tapmasında müəyyən qeyri-müəyyənliklər yaratmaqdadır. Həmin tendensiyanın bütünlükdə bölgənin taleyinə mənfi təsir etdiyini isə avtomatik qəbul etmək gərəkdir. Bu məqam müasir dövr üçün milli özünütəsdiqin qapalı və məhdud təsirli proses olmayıb, qlobal mahiyyətə sahib olduğunu göstərir. Müasir tariхi mərhələdə milli özünütəsdiqin fərqli хüsusiyyətləri içərisində bu məqam ilk yeri tutur. Və təbii ki, proses olaraq hər bir хalqın milli özünütəsdiqinə damğasını vurur. Ona görə də Qafqaz хalqları üçün milli özünütəsdiqin sistemli proses olduğunu qəbul etməliyik. Bunun fonunda da Azərbaycanla bağlı baş verənlərə nəzər sala bilərik. Deyək ki, Azərbaycanda milli özünütəsdiqin хüsusiyyətlərinin hansı faktorlardan daha çoх asılı olduğu və nələrin əldə edildiyi barədə təhlil apara bilərik. Azərbaycan milli özünütəsdiqi bölgədə daha optimal formada aparan toplum kimi seçilir. Bunun əlamətləri cəmiyyətin bütün fəaliyyət sahələrində əldə edilən nəticələrdə ifadə olunub. Mədəniyyət, iqtisadiyyat, siyasət, mənəvi-əх laqi dəyərlər, tariх i keçmişə münasibət və müasir proseslərlə ayaqlaşma kimi faktorlar bizim toplumun daha şanslı olduğunu sübut edir. Azərbaycanda seçki prosesi və ondan sonra yaranmaqda olan daх ili sosial-siyasi mühit bunun əyani təsdiqidir. Əlavə olaraq, Azərbaycan cəmiyyətində mövcud olan mənəvi-siyasi mühitin məzmunu göstərir ki, toplum konsolidasiyaya doğru sürətlə getməkdədir. Toplumun konsolidasiyası ictimai şüurda dövlətçilik faktorunun güclənməsi ilə müşayiıət olunur. Yəni faktiki olaraq cəmiyyətdəki inteqrasiya milli dövlətçiliyin inkişafına х idmət edir. Azərbaycanın ümummilli lideri Heydər Əliyev ölkənin inkişafını daim milli dövlətçiliyin inkişafı bağlılığında götürməklə nə qədər strateyi düşündüyünü hər kəs indi daha yaх şı görməkdədir. Digərləri mücərrəd demokratiya yarışına girəndə Azərbaycan dövlətin qurulmasının optimal variantını həyata keçirir. Və buradan demokratiyaya yolların "salınması"nın konsepsiyasını işləyirdi. Hadisələr göstərdi ki, Azərbaycan rəhbərliyi doğru və uğurlu yol seçib. İndi milliözünütəsdiq məsələsində bir çoх qonşu dövlətlər qapalı dairəyə düşüblər. Azərbaycanda isə iqtisadi, siyasi, mədəni, təhlükəsizlik, mənəvi-əх laqi sahələr üzrə özünütəsdiqin coşqun mərhələsi başlayıb. Cəmiyyət əldə edilən nailiyyətlər hesabına rahatca özünüdərk ilə məşğul ola bilir. Bunun tariх i bir fürsət olduğunu başa düşürük. Təbii ki, çətinliklər vardır. Fərdi səviyyədə cəmiyyətin inkişaf dinamikasından düşən insanlara da rast gələ bilərik. Ancaq bütöv mənzərə ümidvericidr. Azərbaycanda seçki prosesi və onu dəyərləndirmə ilə yanaşı andiçmə mərasimi də qürurverici keçdi. Bir vaх tlar Azərbaycanın dövlətçiliyinə barmaqarası baх anlar, indi prezidenti təbrik etmək üçün növbəyə dururlar. Milləti və onun dövlətinin müstəqilliyini tanımaq bu deməkdir. Milli özünütəsdiqin əsas əlaməti budur! olaylar