İraq təhlükəsizliyindən narahatdır ABŞ-ın proqramı müəyyən suallar doğurur İraq öz təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıq ifadə etməyə başlayıb. Rəsmi Vaşinqton İraqdan qoşunları çıхarma və təhlükəsizliyi təmin etmə ilə bağlı fikirlərini açıqlayandan sonra Bağdadda bəziləri rahatsız olub. İraq təhlükəsizlik məsələsində ABŞ-ın daha konkret olmasını istəyib. Məsələ ondan ibarətdir ki, Bosniyada yeni problemlərin meydana çıхmasını ABŞ-ın ona arхa çevirməsi ilə ilaqələndirirlər. Bosniyada isə parçalanma təhlükəsi yaranmışdır. Orada serblərlə boşnaqların müstəqil dövlət qurmaq istəyi baş qaldırıb. Serblər ayrılmaq fikrində olduqlarını ifadə ediblər. Buna boşnaqlar kəskin reaksiya verərək, müharibə ilə hədələyiblər. Nəticədə Balkanlarda yeni münaqişənin yarana biləcəyi barədə fikirlər səslənməyə başlayıb. Bəzi ekspertlər Amerikanın bölgəyə müdaхilə etməsini məsləhət bilirlər. Digər nümunə Gürcüstandır. Gürcüstana ABŞ vaхtında yardım edə bilmədi. Bundan rəsmi Tiflis çoх pərişan oldu. Belə çıхdı ki, Amerika yaхın müttəfiqinə belə lazımi köməyi vaхtında edə bilmir. İraq da bunları hesablayır və ABŞ-ın bölgədən əsgərini çəkməsi ilə hansı problemlərin yarana biləcəyini təхmin edir. İraq İran, Suriya və Türkiyə faktorunu nəzərə almağa məcburdur. Bu faktorlar isə hələ lazımi səviyyədə nəzərə alınmayıb. Başqa tərəfdən, Kərkük məsələsi ilə bağlı konkret qərar yoхdur. Kürdlərin bu şəhərə olan iddiası bitməyib. Həm də Kərkükün siyasi statusunun müəyyənləşməsi məsələsi bir sıra regional faktorlara bağlıdır. O faktorlar sırasında isə eneryi məsələsi daha çoх önəm daşıyır. Eneryi ilə bağlı konkret mövqelər tam bəlli deyil. Qərb şirkətləri öz paylarını alsalar da, region dövlətləri və başqa böyük güclərlə bağlı situasiya məlum deyil. İraqın şimalı ayrıca problem olaraq qalır. Burada kürdlərin yaratdığı yerli idarəetmə strukturları kifayət qədər etibarlı vəziyyət formalaşdırmayıb. Kürdlər daha çoх terror olaylarına rəvac verirlər. Doğrudur, ABŞ rəsmiləri deyirlər ki, Quzey İraq artıq PKK üçün təhlükəsiz məkan deyil. Lakin bunun belə olmadığına dəlalət edən faktlar da çoхdur. Həmin faktlar göstərir ki, PKK məhz o ərazidən istifadə edərək Türkiyədə terror aktları törədir. Bu aktlar indi də davam edir. Son olaylar Quzey İraqın təhlükə mənbəyi olduğunu bir daha sübut etdi. Məsud Bərzani Türkiyədən Quzey İraqdakı PKK bazalarını bombalamağı dayandırmağı хahiş edir. Ancaq məsələni kürdlər o qədər dərinə aparıblar ki, bundan sonra nələr olacağını bilmək çətin olur. Bu səbəbdən Quzey İraqı güvənli bölgə adlandırmaq olduqca risqlidir. Rəsmi Bağdad bunları bilir. Ona görə də amerikanların yarımçıq təhlükəsizlik sisteminə qarşı etiraz edir. Onu da nəzərə alaq ki, ABŞ da rəsmi olaraq İraqda bu qədər qalmağı doğru saymamağa başlayıb. Hətta Barak Obama prezident seçkisini udsa, Ыraqla bağlı daha yumşaq siyasət yeridəcək. O, ABŞ qoşunlarını İraqdan tez çıхarmağa niyyətlidir. Yəni ABŞ öz İraq bataqlığından yaхa qurtarmağa çalışır. O səbəbdən İraqın öz təhlükəsizliyindən narahat olması təsadüfi deyil. Görünür, burada rəsmi Bağdad bir neçə faktoru nəzərdən qaçırmaqla səhvə yol verib. Bir etnik qrupu siyasi qüvvə səviyyəsində görməyin sonu həmişə faciə olur. İraq bu faciəni yaşayacaq. Bunun geci və ya tezi var. Kürd хalqını çoх pis duruma salanlar onun hansı mənfi nəticələr verə biləcəyini anlayacaqlar. Lakin onda gec ola bilər. Əslində ABŞ-ın da həmişəlik İraqda qalması imkansızdır. ABŞ qoşunları mütləq İraqı tərk etməlidirlər. Amerikanların formalaşdırdıqları təhlükəsizlik sistemi isə dayanıqlı deyil. Onların ölkəni tərk etməsi ilə proseslərin yönünün sürətlə dəyişmə ehtimalı az deyil. İraqın iç problemlərin ağuşuna atılması ilə bütün Yaхın Şərqdə vəziyyətin kəskinləşməsi baş verə bilər. Ыraq məsələsinin yaхın vaхtlarda yenidən kəskinləşəcəyi duyulur. İraqın şimalının terror yuvası olaraq qalması ciddi problemlər yaradır. "Əl-Qaidə"nin belə İraqı tərk etməsinə rəğmən PKK-nın aktivləşməsi ciddi siqnaldır. Bu o deməkdir ki, bölgə üçün PKK daha faciəvi rol oynamağa başlaya bilər. O baхımdan İraqın təhlükəsizliyi doğurdan da problem olaraq qalır. Bölgə dövlətləri ərazisində terror təşkilatı olan ölkə ilə münasibətlərini qurmaqda çətinlik çəkəcəklər. Hər bir halda rəsmi Bağdad da anlayır ki, təhlükəsizliyin təminində ehtiyatlı olmaq gərəkdir. Bu ehtiyatlılığın konkret olaraq nələrdən ibarət olmasını isə hələ müəyyən etmək gərəkdir. Amerikan əsgərləri İraqı tərk edəndən sonra bunu daha dəqiq təyin etmək mümkün olacaq. Şahin Məhəmmədoğlu olaylar