Məktəblinin "vitse prezidentin səlahiyyətləri nadir?" sualına düzgün cavab verə bilməyən Sara Pelin növbəti hay-küyə imza atıb Florida ştatında oktyabrın 20-dən erkən, yəni növbədənkənar səsvermə başlayıb. Artıq ölkə ərazisində və onun sərhədlərindən kənarda noyabrın 4-dək hər gün seçki məntəqələri açılacaq. Noyabrın 4-də isə ölkə ərazisində yekun prezident seçkiləri günüdür. Ancaq bütün ştatlarda növbədənənar seçkilər başlamayıb. Növbədənkənar seçkilər hər bir ştatın daxili qaydalarıyla tənzimlənir. Ştatların 31-də növbədənkənar seçkilərə icazə verilməsi üçün hər hansı səbəb göstərmək lazım deyil. Kolumbiya dairəsində və 4 ştatda hər hansı şəxsin növbədənkənar səs verməsi üçün əsaslı səbəb (4 noyabra qədər xarici səfərə getməli olduğu, xroniki xəstəliyi, əlilliyinə görə hərəkət edə bilməməsi və s.) göstərməsi lazımdır. Kolumbiya dairəsində və 22 ştatda evlərə daşınan qutularda səs verilməsi üçün də səbəbin göstərilməsi tələb olunur. Oreqon ştatında isə növbədənkənar seçkilərin keçirilməsi üçün seçki məntəqələri açılmır, növbədənkənar səs vermək istəyənlər və seçki məntəqəsinə gələ bilməyənlər üçün daşınan qutularda səsverməyə şərait yaradılır. Ramiz Mikayıloğlu 16 ştatda şəxsin istənilən səbəb göstərməsinə baxmayaraq, növbədənkənar, yəni 4 noyabrdan əvvəl erkən səs verməsinə şərait yaradılmır. Çox zaman daşınan qutularda səsverməni adi poçt vasitəsiylə həyata keçirirlər. Yəni seçiciyə bülleten göndərilir, seçici də bülleteni doldurur və onu geri göndərir. Erkən səsverməyə icazə verilən bəzi ştatlarda seçki komissiyalarının saytından bülleteni printerdə çıxarmaq, istədiyin namizədə səs verərək, bülleteni faksla, yaxud kuryer vasitəsiylə göndərmək də mümkündür. Ölkədən kənarda olan vətəndaşlar diplomatik nümayəndəliklərdə yaradılmış məntəqələrdə, yaxud poçt vasitəsiylə səs verə bilərlər. Artıq Yeni Zellandiyada olan amerikalılar üçün də səsvermə başlayıb. 4 noyabra qədər bu və ya digər səbəbdən erkən səs verənlərin səsələrinin əhəmiyyəti isə az deyil. Məsələn, 2000-ci ildə seçicilərin 16 faizi erkən səsvermə imkanlarından yararlanıblar. 2004-cü ildə həmin göstərici 22 faiz olub. Bu il növbədənkənar səs verənlərin sayının 25 faizə çatacağı gözlənilir. Əksər ştatlarda erkən səsvermə noyabrın 4-dək keçirilir. Noyabrın ilk ikinci günü, yəni bu il noyabrın 4-də isə ölkə ərazisindəki bütün seçki məntəqələri açılacaq. Amerikalıların əksəriyyəti məhz bu gün səs verirlər. Florida "keçidi" Qeyd edək ki, ABŞ-da prezident seçkiləri sistemi birbaşa deyil. Erkən səsvenrmədə və 4 noyabrda seçicilər ştatı növbəti mərhələdə təmsil edəcək nümayəndələrə səs verəcəklər. Ştatların əksəriyyətində nümayəndələr seçicilərin üstünlük verdikləri prezidentliyə və vitse-prezidentliyə səs verirlər. Yalnız Men və Nebraska ştatlarında nümayəndələrin səsləri dairə üzrə paylanır. ABŞ-da belə nümayəndələrin ümumi sayı 538 nəfərdir. Əhalinin sıxlığına görə seçilən Koliforniyanın 55 nümayəndəsi olur. Montan və Cənubi Dakot kimi ştatlarsa 3 nümayəndə ilə kifayətlənir. Ştatlardan seçilən nümayəndələrin sayı həmin ştatı Vaşinqtonda təmsil edən senator və konqresmenlərin sayıyla üst-üstə düşür. Prezidentliyə namizədlərdən hər hansı birinin qələbəsi üçün ştatlardan seçilmiş nümayəndələrin 270-nin səsi lazımdır. 538 nümayəndə birgə hər hansı bir yerdə səs vermirlər. Onların hamısı öz ştatlarında dekabrın ikinci yarısının ilk həftəsinin birinci günü (bu il 15 dekabrda olacaq-red.) səs verirlər və səsvermənin nəticəsi öncədən bilinir. Ona görə də namizədlərdən hər hansı biri 4 noyabrda keçirilən ümumxalq səsverməsindən bir neçə gün sonra qələbəsini elan edə bilər. Noyabrda gələcək prezidentin şəxsi işi fəaliyyətdə olan admnistrasiyaya təqdim olunur. Seçilmiş nümayəndələrin səsələrin rəsmi sayılması gələn il yanvarın 5-də başa çatacaq. Gələn il yanvarın 6-da Konqresin hər iki palatası seçkinin nəticələrini təsdiqləyəcəklər. Yanvarın 20-də hazırkı prezident Corc Buşun fəaliyyət dövrü başa çatacaq və yeni prezidentin inauqurasiyası təşkil olunacaq. 4 noyabra qədər, yəni son iki həftəni respublikaçı Con Makkeyn və demokrat Barak Obamanın seçki təbliğatını əhalinin sıx yaşadığı, seçilmiş nümayəndələrin çox olduğu, həm də dəyişən nəticələrin müşahidə edildiyi ştatlarlarda aparacağı da bəllidir. Çünki Con Makkeynin ənənəvi olaraq demokratlar seçicilərin üstünlük təşkil etdiyi Kaliforniyada, yaxud Barak Obamanın respublikaçıların qalası sayılan Texasda boş vaxt itirməsinin mənası yoxdur. Ona görə də yaxın günlərdə prezidentliyə namizədləri Pensilvaniya (21 seçilmiş nümayəndə), Virciniya (13 seçilmiş nümayəndə), Ohayo (20), Şimali Karolina (15 seçilmiş nümayəndə) və Florida (27 seçilmiş nümayəndə) seçiciləri görəcəklər. Məlumat üçün deyək ki, 2000-ci il prezident seçkilərində məhz Florida ştatında səsvermənin nəticələri Corc Buşun demokrat Albert Qor üzərində qələbəsini təmin etmişdi. Həmin vaxt bu ştatda hətta səslər təkrar sayılmışdı. 2004-cü ildə də Florida həlledici olub. Bu ştatda 5 faiz artıq səs alması Corc Buşun Con Kerri üzərində qələbəsini şərtləndirib və o, ikinci dəfə prezident kürsüsündə əyləşib. Bu baxımdan Floridada təkrar seçkilərin başlaması prosesin ən maraqlı qisminin başlaması deməkdir. Obama şanslı görünür Sabiq prezident Bill Klintonun dönəmində Demokrat Partiyasının Beynəlxalq Komitəsinin başqanı olmuş Donald Fovler hesab edir ki, əgər keçirilən sorğuların nəticləri həqiqəti əks etdirirsə, demokrat Barak Obama seçkiləri qazanacaq. Çünki anketlərdəki 9 faiz üstünlük kifayət qədər böyük fərqdir. O, Barak Obamanın prezidentliyi dövründə ABŞ-ın Kipr və "erməni məsələsi"ndəki siyasətində önəmli bir dəyişiklik də gözləmir, düşünür ki, heç bir amerikalı rəsmisi Türkiyə ilə münasibətləri pozmaq istəməz. ABŞ-da müxtəlif mərkəzlərin keçirdikləri sorğunun nəticələrinə görə, Barak Obamanı əhalinin 52-53 faizi, Con Makkeyni 42-44 faizi dəstəkləyir. Xarici ölkələrdə keçirilən sorğunun nəticələri də maraqlıdır. "Gellap" Sorğu Mərkəzinin 70 ölkədə apardığı araşdırmaya görə, həmin ölkələrin əksəriyyətində Barak Obamanı ABŞ prezidenti görmək istəyirlər. Məsələn, Türkiyədə sorğuya qatılanların 70 faizi bu suala ya cavab verməyib, ya da "bilmirəm" deyib. 22 faiz Barak Obamaya üstünlük verib. Respublikaçı Con Makkeynə 8 faiz türk respondent simpatiya bəsləyib. Yalnız Gürcüstan, Filippin, Kamboca və Laosda Con Makkeyn daha çox dəstəklənib. Litva və Pakistanda hər iki namizədi dəstəkləyənlərin sayı fərqlənməyib. Barak Obamanın atasının ölkəsi olan Keniyada respondentlərin 89 faizi demokrat namizədin adını çəkib. Qərbi Avropa ölkələrində əksəryyət demokratların namizədinə üstünlük verib. Fransada respondentlərin 64 faizi Barak Obamanı, 4 faizi Con Makkeyni prezident görmək istəyir. Bu arada Ceyms Bond rolunun ifaçısı məşhur Daniel Kreyq bildirib ki, agent 007-nin ifaçısı qismində Barak Obamanın oyununu çox maraqla izləyərdi. Aktyora görə, Con Makkeyn Ceyms Bondun rəisi roluna daha uyğundur. Yeri gəlmişkən, 2008-ci ilin ən cazibədar kişiləriylə bağlı AskMen.som saytının keçirdiyi sorğuya 200 min insan qatılıb. Onlar birinci sırada Barak Obamanı göstəriblər. Cazibədar kişilər arasında Con Makkeyn doqquzuncu yerdədir. Moskvada da Barak Obamadan danışılıb. Rusiya paytaxtında onun "Amerika arzularının doğması barədə fikirlərim" kitabının təqdimatı keçirilib. Kitabda Barak Obama necə siyasətçi olmağa qərar verməsi, öz karyerası və idealları barədə danışır. Pelinin səs-küylü keçmişi və səs-küylü bəyanatları Con Makkeynin vitse-prezident postunda görmək istədiyi Sara Pelinlə bağlı mənfi yüklü informasiyaların ardı-arası isə kəsilmir. Məlum olub ki, Sara Pelinin özünün və ailə üzvlərinin paltar və aksesuraları üçün Respublika Partiyasının Milli Komitəsi 150 min dollar xərcləyib. Con Makkeynin Seçki Qərargahı öncə bu məlumata şərh verməkdən imtina edib. Sonra qərargahdan bildiriblər ki, ölkənin indi düşdüyü vəziyyətə paltar barədə danışmağa vaxt ayırmağa dəyməz, digər tərəfdən, kampaniya qurtarandan sonra həmin paltar da xeyriyyə məqsədləri üçün satılacaq. Ancaq Sara Pelinlə bağlı qalmaqal bununla bitmir. Məlum olub ki, o, Alyaskın qubernatoru olduğu dövrdə bir çox tədbirlərə öz uşaqlarıyla birgə gedir və bu zaman həm uçuş, həm də otel xərcləri ştatın büdcəsindən ödənib. Təkcə onun üç qızı ilə 64 birbaşa, 12 getmək və qayıtmaq şərtiylə təyyarə uçuşları 21 min dollar tutub. Bura otel xərcləri daxil deyil. Sara Pelin səs-küylü bəyanatlarıyla da diqqət çəkir. Vitse-prezidentliyə namizəd deyib ki, Con Makkeyn prezident seçiləcəyi halda o, ölkənin enerji müstəqilliyinin möhkəmlənməsi məsələsiylə məşğul olacaq. Onun fikrincə, Senatda 3000 gün keçirmiş Barak Obama ilə müqayisədə Con Makkeyn daha səriştəlidir. Sara Pelin Hevada ştatında seçicilər qarşısında çıxışındasa bəyanlayıb ki, Barak Obamanın prezident seçiləcəyi halda rus ordusu Ukraynaya daxil olacaq. Çünki Rusiyanın baş naziri Vladimir Putin şahid olub ki, rusların Gürcüstana hərbi müdaxiləsinə Barak Obama yetərli reaksiya verməyib. Sara Pelin Barak Obamanın qoşunları İraqdan çıxarmaq, İran rəhbərliyilə danışıqlara başlamaq planını da təhlükəli sayır. Sara Pelinin bir məktəblinin sualına cavab olaraq vitse-prezidentin Senatı idarə etdiyini söyləməsi isə növbəti hay-küyə yol açıb. Başqa sözlə, o bildirib ki, vitse-prezident prezidentin komanda yoldaşıdır, eyni zamanda da Senata görə məsuliyyət daşıyır, lazım olanda "senatorlarla görüşərək uşaqların və onların ailələrinin həyatını yaxşılaşdıracaq siyasətin hazırlanmasına yardımçı olur". Amma Sara Pelinin haqqında danışdığı vitse-prezident postunu tutan şəxslər heç Senatda səs vermək hüququna da malik deyillər. Sadəcə, Senatda səslər bərabər olanda qərarın qəbulu üçün dövriyyəyə girir. Vitse-prezident özəl və ənənəvi tədbirlər xaricində, Senat salonuna girə və iclaslara başçılıq edə bilməz.