“YAXIN MÜDDƏTDƏ BU PROSES YA O YANLIQ OLACAQ, YA DA BU YANLIQ” Rasim Musabəyov: “Ermənilər üçün vəziyyət yaxşı deyil ki, onlar ”taym-aut” götürürlər” Son illərdə bir qayda olaraq rast gəldiyimiz tendensiya növbəti dəfə müşahidə olunmaqdadır. Söhbət hər ilin son rübündə olduğu kimi, bu il də Dağlıq Qarabağ probleminin həlli istiqamətində ciddi addımların atılacağı barədə səslənən anonslardan gedir. Ancaq bir fərqli məsələ var ki, bu dəfə eşidilən açıqlamaları müəyyən proseslər də müşayiət edir. Elə bir müddət öncə Ermənistan müxalifətinin kütləvi aksiyalara fasilə verdiyini bəyanlaması, müxalifət lideri ter-Petrosyanın bunu Dağlıq Qarabağ məsələsinin çözülməsində həlledici məqamın yetişməsi ilə izah etməsi bəzi versiyalara yol açır. Digər tərəfdən son zamanlar Rusiya və ABŞ rəsmilərinin Dağlıq Qarabağ məsələsinə daha çox diqqət yetirmələri də hansısa prosesin getdiyindən xəbər verir. Üstəlik, ABŞ dövlət katibinin müavini Daniel Fridin son açıqlaması müəyyən ümidlər yaradıb. Diplomat deyib ki, bu ilin sonuna qədər Qarabağ münaqişəsinin həllində Azərbaycan və Ermənistanın real razılaşma əldə etməsi mümkündür. Cənab Frid bununçünsə hər iki tərəfdən çox çətin qərarların verilməli olduğunu söyləyib. ABŞ rəsmisi bildirib ki, Qarabağ münaqişəsinin hərbi yolla həllinə cəhd olunması təhlükəsi həmişə qalır. O, “müharibə zarafat iş deyil” deyə bildirib. Bütün bu detallar, verilən açıqlamalar Qarabağ ətrafında doğrudan da hansısa prosesin getdiyi qənaətini yaradır. Digər tərəfdən, dövlət başçısı İlham Əliyevin 7 rayonun azad olunması məsələsinin masa üzərinə çıxarıldığı haqda fikirləri isə bu qənaəti möhkəmləndirir. Politoloq Rasim Musabəyov amerikalı diplomatın bəyanatından öz istəyimizə uyğun nəticə çıxarmağa tələsməməyi məsləhət görür: “Frid deyib ki, problemin həlli üçün müəyyən şans var. Bu, o demək deyil ki, məsələ ilin sonunadək mütləq həll olunacaq. Ancaq bu mərhələdə yenilik ondan ibarətdir ki, Minsk prosesi çərçivəsində tərəflərin mövqeyini müəyyən qədər yaxınlaşdırmaq mümkün olub. Rusiyanın da səylər göstərmək fikrində olması problemin həlli istiqamətində irəliləyişlərin mümkün olduğunu deməyə əsas yaradıb. Lakin məsələ burasındadır ki, Ki-Uest, Praqa, Paris görüşlərində, İstanbul sammiti çərçivəsində də irəliləyiş var idi. Yekunda isə tərəflər irəli əvəzinə, bir addım geri atdılar. Ancaq hesab edirəm ki, yaxın müddətdə bu prosesin ya oyanlıq, ya da bu yanlıq olması qaçılmazdır”. Ekspert cərəyan edən bir sıra prosesləri Rusiya və ABŞ arasında rəqabətin görüntüsü saymır: “Rəqabət Gürcüstanla bağlı proseslərdə daha qabarıq görünür. Qarabağ məsələsində hər tərəf çalışır ki, özü üçün əlavə mükafat götürsün. Hər tərəfin Qarabağla bağlı əlavə istəkləri var. Məsələn, Rusiya məsələni həll edəcəksə, o zaman energetika siyasətində mövqelərini möhkəmləndirməyə çalışacaq. Yaxud Azərbaycandan qaz alınması məsələsini reallaşdıracaq. Eyni zamanda Azərbaycana rus silahının satılması, Azərbaycan hərbi aeroportlarına rus təyyarələrinin enməsinə nail olunması mümkündür. Ümumilikdə isə hazırda Qarabağ məsələsinin həllinə ABŞ, Avropa ilə yanaşı, Rusiya da meyllidir”. İşğal olunmuş bəzi ərazilərin azadlığının əvəzində rus qoşunu Qarabağa yeridilə bilərmi? R.Musabəyov: “Budapeşt sammitindən rus sülhməramlılarının miqdarı 30 faiz müəyyənləşdirilib. Düşünmürəm ki, Azərbaycan hakimiyyəti Gürcüstan və Moldova hadisələrini yaddan çıxarıb Rusiyanın bu təklifinə razılıq versin”. Son zamanlar Kremlin İrəvana yönəlik təzyiqlərə əl atmasını isə politoloq aşağıdakı kimi şərh etdi: “Ermənistan bizdən fərqli olaraq Rusiya seçimini etmişdi. Özü də bu seçimdən yararlanıb torpaqlarımızın işğalına nail olmuşdu. İndi onun oynamaq imkanı yoxdur. Ermənistanın bağlandığı dövlət deyəndə ki, ”cızığından çıxma, yerinə qayıt", ermənilər təlaşa düşürlər. Son zamanlar Ermənistanın canına vəlvələ düşməsi o deməkdir ki, forpostu olduğu dövlət ona yerini göstərir. Azərbaycanın oynamaq imkanı genişdir. R.Musabəyova görə, ter-Petrosyanın Dağlıq Qarabağla bağlı ciddi addımların gözlənildiyini bəyan edib ardınca mitinqlərə fasilə verməsi təsadüfi deyil: “Ter-Petrosyan məlumata əsaslanıb bunu deyir. Hər halda ermənilər üçün vəziyyət yaxşı deyil ki, taym-aut götürürlər. Hiss olunur ki, ermənilərə təzyiq var. Azərbaycanın Rusiyadan asılılığı olmadığı üçün Kreml tərəfindən bizə təzyiq yoxdur. Fakt budur ki, ermənilərin Rusiyadan, Rusiyanın isə Azərbaycandan asılılığı var. Seçkidən sonra Rusiya tərəfindən ciddi təşəbbüsün olacağı gözənilən idi. Ancaq bu təşəbbüsün nəyə gətirəcəyini demək mümkün deyil”. Elşad PAŞASOY musavat