GUAM passivləşib "Qlobal maliyyə böhranı səngiyəndən sonra ABŞ yenə də GUAM-dakı proseslərə stimul vermək üçün təşəbbüslərdə bulunacaq" Rusiyanın Gürcüstana hərbi müdaxiləsindən keçən dövr ərzində GUAM-ın aktiv fəaliyyəti nəzərə çarpmır. Bəzi rusiyalı ekspertlər hətta bir qədər irəli gedərək GUAM-ın faktiki səhnədən silindiyi yönündə mülahizə irəli sürürlər. Qeyd edək ki, Cənubi Osetiya ətrafındakı olaylara qədər bu təşkilatın prespektiviylə bağlı çox optimist fikirlər səsləndirilirdi. GUAM dövlətlərinin birgə sülhməramlı qüvvələrinin yaradılması barədə də müzakirələr səslənirdi. Digər tərəfdən, üzv dövlətlərin ərazilərindəki "dondurulmuş münaqişələrlə" bağlı BMT Baş Assambleyasının gündəliyinə məsələ salınmışdı. Payız sessiyasında bu layihənin müzakirəyə çıxarılmasının təklif olunacağı bildirilirdi. Ancaq bu məsələdən də xəbər çıxmadı. Ramiz Mikayıloğlu Bəs bütün bunların fonunda GUAM-ın prespektiviylə bağlı səslənən pessimist proqnozlar nə dərəcədə əsaslıdır? Politoloq Qabil Hüseynli deyir ki, GUAM-ın normal fəaliyyət göstərməsinə mane olan Rusiyadır. Moskva hər vasitəylə üzv dövlətləri təşkilatdan uzaqlaşdırmağa çalışır, yaxud onların başını hər hansı problemlə qarışdırıb bir araya gəlmələrinə mane olur. Məsələn, Azərbaycana şimal qonşumuzdan güclü təzyiqlər var. GUAM-da proseslərin aparıcı qüvvəsi sayılan Ukraynada Moskvanın yaratdığı güclü siyasi böhran mövcuddur. Moldovaya isə Dnestryanı münaqişənin tənzimlənməsi yönündə şirnikdirici vədlər verilib. Politoloqun sözlərinə görə, bunlarla yanaşı, GUAM-ı hərəkətə gətirən amillər də var. Bu amil təşkilata ABŞ və Avropanın güclü dəstəyidir. ABŞ-da keçirilən prezident seçkiləri, maliyyə böhranı Vaşinqtonun diqqətini bu kimi məsələlərdən yayındırır. Ancaq Qabil Hüseynli əmindir ki, yaxın vaxtlarda, uzağı qlobal maliyyə böhranı bir qədər səngiyəndən sonra ABŞ yenə də GUAM-dakı proseslərə stimul vermək üçün təşəbbüslərdə bulunacaq. Çünki Vaşinqton yaxşı başa düşür ki, bölgədə strateji və enerji maraqlarını qorumaq, eyni zamanda Rusiyanın hədsiz ambisiyalarının qarşısını almaq, postsovet məkanındakı dövlətlərin MDB-dən uzaqlaşdırılması üçün ən yaxşı və uğurlu forma GUAM-dır. Politoloq GUAM-ın böhran yaşamasına və parçalanmasına inanmır: "GUAM-dan ayrı-ayrı dövlətlər çıxa bilər. Lakin hazırda təşkilata daxil olmaq üçün düşünən dövlətlər çoxdur. Məsələn, bu sırada Rumıniya, Pribaltika, Polşa və digərlərinin adını çəkmək olar. Hətta GUAM "İpək Yolu" ideyasının bir sinonimi kimi Yaponiyanın da diqqətini özünə cəlb edib. Bu mənada GUAM-ın fəaliyyəti zəifləyib, amma onun fəaliyyətinin yaxın vaxtlarda canlanacağını söyləmək mümkündür". xalqcebhesi