Fransa səfiri: “Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli şansları böyükdür” “Dağlıq Qarabağ bölgəsinə heç bir fransız şirkəti sərmayə yatırmır” Fransanın Azərbaycanda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Qabriel Kellerin APA-ya müsahibəsi - Cənab səfir, hazırda Avropa İttifaqına sədrlik edən Fransanın fəaliyyətinin prioritetləri hansılardır ? - Fransa prezidenti Nikola Sarkozi əsas prioritetin Lissabon sazişinin ratifikasiyası prosesinin davam etdirilməsi olduğunu bəyan edib. Bu gün Avropa İttifaqına 27 üzv ölkədən 22-si sazişi ratifikasiya ediblər. Lissabon sazişi Avropa İttifaqının stabil qurumlarla və məqbul qaydalarla daha effektiv şəkildə fəaliyyət göstərməsinə imkan yaradacaq. Fransanın Aİ-yə sədrlik etməklə bu məqsədə paralel olaraq, həm də öz proqramını da inkişaf etdirib. Bu proqram 4 böyük fəaliyyət sahəsini əhatə edir. Bunlardan birincisi enerji sahəsidir və Fransa hazırda “Enerji iqlim paketi”ni həyata keçirir. Bu paketin mahiyyəti enerjiyə qənaət etmək, istixana effekti yaradan qazların atmosferə buraxılmasını məhdudlaşdırmaq və yeniləşən enerjilərdən istifadəni artırmaqdır. Digər üç sahə isə Avropanın qida təhlükəsizliyinin vacibliyini nəzərə alaraq, ortaq kənd təsərrüfatı siyasətinin 2013-cü ilə qədər yenidən qurulması, Avropanın müdafiə sisteminin möhkəmləndirilməsi, və “İmmiqrasiya və sığınacaq üzrə Avropa Müqaviləsi” adlanan Fransanın təşəbbüsünün həyata keçirilməsidir. Fransa diplomatiyası əvvəllər də bir çox digər təşəbbüslər irəli sürüb. Bu təşəbbüslərin hər biri barəsində ayrıca danışa bilmərəm, lakin onların arasında mən “Minilliyin yoxsulluğa qarşı mübarizə məqsədi” çərçivəsində “Afrikada inkişafa yardım”ı, Darfurda sülhün əldə edilməsi cəhdlərini, İranın nüvə proqramı böhranı ətrafında aparılan danışıqları, Afrika burnu regionunda narahatlıq doğuran dəniz quldurluğu sahəsində aparılan müzakirələri və s. kimi təşəbbüsləri sadalaya bilərəm. Lakin 6 ay ərzində yaranmış əsas prioritet, şübhəsiz, Gürcüstandakı müharibənin doğurduğu vəziyyətdir. Döyüş əməliyyatlarının dayandırılmasında və götürülmüş öhdəliklərin yerinə yetirilməsində fransız diplomatiyasının rolu həlledici olub. Bu gün Avropa İttifaqı Gürcüstanda 300 üzvdən ibarət müşahidə missiyası yaradır və onlardan 50-si fransızdır. Avropa İttifaqının daha bir təşəbbüsünə uyğun olaraq 15 oktyabrda Cenevrədə Gürcüstandakı vəziyyətə dair beynəlxalq müzakirələr keçirilməlidir. Cənubi Qafqaz regionunda təhlükəsizlik və stabilliyin olması zəruridir, buna görə də biz sülh naminə bütün diplomatik səyləri səfərbər etmişik. Biz Gürcüstanın bərpasına fəal dəstək göstəririk və eyni zamanda Rusiya ilə həm Avropaya aid məsələlərdə, həm də ikitərəfli əlaqələr sahəsində apardığımız dialoqu davam etdiririk. - Fransanın Avropa İttifaqına sədrliyi Azərbaycan münasibətlərinə necə təsir edə bilər ? - Fransa ilə Azərbaycan arasındakı ikitərəfli münasibətlər bizim Avropa İttifaqına indiki sədrlik mövqeyimizdən asılı deyil. Bu əlaqələr normal inkişaf edir, həmin münasibətlər Fransanın Avropa İttifaqına sədrliyindən sonra da əvvəlki qaydada davam edəcəkdir. Çünki Fransa Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyan ilk ölkələr sırasında olub. Viza rejiminin sadələşdirilməsinə gəldikdə isə Fransanın Avropa İttifaqına sədrliyinin ilk günlərindən “İmmiqrasiya və sığınacaq üzrə Avropa Müqaviləsi” təqdim edib və 27 üzv ölkə tərəfindən qəbul edilən bu müqavilənin məqsədi insan mübadiləsinə açıq olmaq (bərabər inkişaf, qanuni immiqrasiya və hər bir üzv ölkəyə uyğun olan sığınacaq siyasəti) və miqrasiya axınına nəzarəti təmin etmək arasında bir balans müəyyənləşdirməkdir. Bu müqavilənin qurumun 15 oktyabr tarixində baş tutacaq Avropa Şurasında (Avropa İttifaqının qurumlarından biridir) rəsmən qəbul edilməsi gözlənilir. Azərbaycan vətəndaşları üçün tətbiq olunan viza rejimi hazırda liberaldır. Fransa səfirliyi viza xahişlərinin çox az hissəsinə, təqribən 10 faizinə rədd cavabı verir. Bilirsiniz ki, biz bu məsələdə Şengen sazişi ilə sıx bağlıyıq. Vizaların verilməsi prosesinin daha çox liberallaşdırılması tərəflər arasında read-missiya ( digər ölkədə olan vətəndaşın sazişi imzalayan ölkəyə yenidən qəbulu) sazişlərinə və sərhədlərin idarə edilməsi əməkdaşlığına əsaslanır. Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması prosesində Fransa Avropa İttifaqının sədri qismində deyil, Minsk Qrupunun həmsədri kimi fəaliyyət göstərir. Əlbəttə, Avropa İttifaqının bir çox üzv ölkəsi Minsk Qrupunda təmsil olunur, bu baxımdan Avropa İttifaqı da münaqişənin nizamlanması prosesində çox həlledici rol oynayır və bu rol da danışıqlar irəlilədikcə daha da artacaq. - Bölgədə baş verən son hadisələrdən sonra Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həll imkanlarını necə qiymətləndirirsiniz? - Paradoksal olaraq, bu gün Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həll şansları Gürcüstandakı münaqişədən əvvəlki dövrə nisbətən daha çoxdur. Belə ki, Cənubi Qafqaz ölkələri öz zəifliklərinin, regional kontekstdən asılılıqlarının və hərb yolu ilə problemləri həll etməyin mümkünsüzlüyünün fərqinə vardılar. Bu şəraitdə Minsk Qrupu tərəfindən irəli sürülən təşəbbüslərin - Nyu-Yorkda xarici işlər nazirlərinin görüşü, 15 oktyabrdan sonra prezidentlərin görüşünün planlaşdırılması - nəticə verəcəyinə daha çox şans var. Danışıqlarda qeydə alınan hər bir uğur regionun təhlükəsizliyi və rifahı naminə müsbət ölçülərlə davam etdiriləcək. - Türkiyənin bölgədə vasitəçi rolunun Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həlli üçün xeyri ola bilərmi? - Regionda əməkdaşlıq və təhlükəsizlik şəraitini yaxşılaşdırmağa yönəlmiş hər bir təşəbbüs alqışlanmağa layiqdir, xüsusilə o halda ki bu təşəbbüslər Türkiyənin də daxil olduğu Minsk Qrupunun səylərini dəstəkləməyə yönəlib. Mən Fransanın Avropa İttifaqına sədrliyi çərçivəsində 4 sentyabr 2008-ci ildə yaydığı bəyanatı xatırlatmaq istərdim. Bu bəyanatda qeyd olunur ki, “Türkiyənin Qafqaz Stabillik və Təhlükəsizlik Platforması təşəbbüsünə böyük maraq göstərilir. Bu Türkiyə tərəfindən regionun stabilliyi, təhlükəsizliyi və inkişafı üçün bir töhfədir və Gürcüstandakı münaqişə kontekstində yeni bir miqyasa malikdir”. - Cənab Səfir, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi Fransanın Cənubi Qafqaz dövlətləri ilə, xüsusən Azərbaycan və Ermənistanla iqtisadi əməkdaşlığına mane olurmu ? - Fransanın münaqişədə olan hər iki ölkə ilə iqtisadi əlaqələri yaxşıdır. Lakin şübhəsiz ki, bu münaqişə həllini tapdığı halda bu münasibətlər daha yaxşı ola bilər. Bir tərəfdən, Cənubi Qafqaz regionunun daxilində, digər tərəfdən isə bu regionla dünya arasında iqtisadi əməkdaşlıq imkanları münaqişənin həlli nəticəsində çox asanlaşmış olardı. Bir gün müharibə nəticəsində zərər çəkmiş regionlara sərmayə yatırmaq, dağıdılmış binaları yenidən tikmək, kommunikasiya yollarını bərpa etmək, iqtisadi fəaliyyəti yenidən qurmaq və yeni regional həmrəylik yaratmaq lazım gələcək. Bu yeni dinamika şübhəsiz həm bütün Cənubi Qafqaz, həm də digərləri üçün əlverişli olacaq. - Fransa ilə Azərbaycan arasında iqtisadi əməkdaşlığı genişləndirmək sahəsində müəyyən planlarınız varmı? - Fransa ilə Azərbaycan arasında iqtisadi tərəfdaşlıq qənaətbəxşdir və bu münasibətlərin inkişaf perspektivləri böyükdür. Fransa ötən il Azərbaycana 100 milyon avro həcmində mal ixrac edib və bu rəqəm artmaqdadır. Eyni zamanda biz hər il Azərbaycandan böyük həcmdə neft məhsulları idxal edirik. Fransız şirkətləri Azərbaycanın iqtisadi inkişafında iştirak edir. “Total” şirkəti “Şahdəniz” qaz yatağının istismarında tərəfdaş qismində iştirak edir və öz iştirakını möhkəmlətmək istəyir. Bu şirkət ARDNŞ ilə Abşeronda tədqiqatlar aparmaq üçün baza razılığı imzalayıb. Neft sahəsində həmçinin “SAIPEM”lə bərabər çalışan “TECHNIP” firması da varr və bu şirkət Xəzər dənizində yerləşən yataqların istismarı üçün neft platformalarının Azərbaycanda qurulmasında mühüm proqramlar həyata keçirir. Son illər ərzində biz Azərbaycana “Airbus” və “ATR” təyyarələri və vertolyotlar satmışıq. “Thales” şirkəti 2007-ci ilin iyul ayında Bakı hava limanını radarla təchiz edib və həmçinin Gəncə və Naxçıvan hava limanlarını radarla təchizatına dair də müqavilələr imzalanıb. Bizim şirkətlərimiz ətraf mühit sahəsində də fəallıq göstərir. Bakıda utilizasiya zavodunun tikintisi ilə bağlı “CNIM” şirkəti ilə İqtisadi İnkişaf Nazirliyi ilə aparılan danışıqlar son mərhələdədir. OTV firması isə Bakıda su təmizləyici stansiya tikir. Bunlardan əlavə bizim həmçinin istehlak malları sahəsində bir çox iqtisadi əlaqələrimiz var. Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı deyə bilərəm ki, bu bölgəyə heç bir fransız şirkəti sərmayə yatırmır. Məndə olan məlumata görə, bu regionda heç bir fransız şirkəti kommersiya fəaliyyəti də həyata keçirmir. - Azərbaycanda insan hüquqlarının vəziyyətini necə qiymətləndirirsiniz? - Azərbaycanda insan hüquqlarının vəziyyəti Avropa İttifaqı, Avropa Şurası və xüsusilə ATƏT-in hesabatlarında yer alıb. Bu təşkilatların üzvü kimi Fransa, şübhəsiz ki, bu hesabatlardakı fikirlərlə həmrəydir. Bu günlərdə ölkədə seçkiqabağı vəziyyətə dair çap edilən növbəti hesabatını misal gətirmək istərdim. Bu hesabat obyektiv şəkildə həm hökumətin situasiyanı yaxşılaşdırmaq cəhdlərini, həm də demokratik ölkələrin beynəlxalq normalarına çatmaq üçün hələ də edilməli olan tərəqqini təsvir edir. Fransa insan hüquqları sahəsində Avropa İttifaqı ilə Azərbaycanın hökumət orqanları arasında qarşılıqlı hörmət əsasında mütəmadi dialoqun tərəfdarıdır və buna məsuliyyətlə yanaşır. LENT.AZ