KREML AZƏRBAYCANLA QAZAXISTANI GÜRCÜSTANA QARŞI QOYUR Astana artıq bu ölkədəki biznes layihələrini dayandırır Rusiyanın Gürcüstanı avqust ayında beş günlük müharibədə məğlub etməsi Xəzər regionundakı siyasi və iqtisadi alyansların formatını müəyyən qədər dəyişib. Belə ki, Qazaxıstanla Azərbaycanın Gürcüstana yatırımları azaldacaqları barədə təklifləri diplomatik istiqamətin Rusiyanın xeyrinə dəyişdiyinə dair dəlil kimi qiymətləndirilir. Bəs bu nə dərəcədə əhəmiyyətli istiqamət dəyişikliyidir? BBC-nin Mərkəzi Asiya və Qafqaz məsələləri üzrə təhlilçisi Malkolm Hasletin şərhində deyilir ki, Xəzər dənizi bölgəsindən neft və qaz ixracat marşrutlarının çoxuna nəzarət edən Rusiya bu dominantlığı zəiflətməyə yönəlmiş cəhdlərin qarşısını almaqda qərarlı olduğunu nümayiş etdirib. Bunun üçün o, Azərbaycanla Qazaxıstanı başa salmağa çalışır ki, onların maraqları Rusiya ilə əməkdaşlıqdan keçir. Odur ki, bu yaxınlarda Azərbaycanın Bakı-Novorosiysk kəmərində yeni işlərin görüləcəyi barədə son elanı bu istiqamətdə atılmış addım kimi yozulur. Buna bənzər bəyanatlarla Qazaxıstan da çıxış edib. Qazaxıstan Gürcüstandakı bir neçə strateji layihəyə investisiyalar qoymaq planından imtina edə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Söhbət Qara Dəniz sahilində yerləşən Poti limanındakı taxıl terminalından, Batumidəki neft terminalından və Gürcüstan boyunca əsas qazpaylama şirkətindən gedir. Bu addımların Rusiya tərəfindən təzyiqlər nəticəsində atıldığına şübhə yoxdur. Yəni Rusiya Xəzər dənizindən başlayan, Azərbaycan və Gürcüstandan keçməklə Qara və Aralıq dənizlərinə çəkilən nəqliyyat dəhlizi ilə bağlı planlardan vaz keçilməsini istərdi. Bu planlar Qərbdə Rusiyanın Xəzər ixracat marşrutları üzərindəki qeyri-sağlam monopoliyasını qırmaq cəhdi kimi nəzərədən keçirilir. Ekspert qeyd edir ki, avqust ayındakı döyüşlər zamanı Rusiya qüvvələri Xəzərin neft və qazını Qara dəniz limanlarına daşıyan dəmiryolu xətlərini dağıtmışdı. Eləcə də Bakı-Ceyhan neft kəməri yaxınlığında bir neçə bomba partlamışdı. “İndi investorlar Xəzər dəhlizinə daha təhlükəli variant kimi baxırlar. Bu dəhliz üzərindəki təhlükələr Bakı və Astananı ciddi düşündürür. Amma vəziyyətin dəyişib-dəyişmədiyi hələ bilinmir. Qazaxıstandan gələn bəyanatlar bir qəddər ziddiyyətlidir. Gürcüstandakı əmlakı satmaq mümkünlüyünü dilə gətirəndən sonra qazaxlar bunun yalnız yaxşı təkliflər ediləcəyi halda mümkün olacağını bildiriblər. Belə təəssürat yaranır ki, cənab Nazarbayev və onun azərbaycanlı həmkarı Rusiyaya güzəşt etməyə məcbur olunsalar da, onların alternativ Transqafqaz dəhlizini inkişaf etdirmək məsələsindəki maraqları olduğu kimi qalmaqdadır. Bu arada Rusiyanın Avropanın enerji bazarındakı mövqeyini möhkəmlətmək kimi nəhəng planlarını gerçəkləşdirə biləcəyinə dair şübhələr mövcuddur. Rusiyanın Gürcüstana hərbi müdaxiləsi nəticəsində bəzi qərb investorları 36 milyard dollarlıq yatırımı geri götürməli olublar. Qlobal maliyyə böhranı isə Rusiyaya da təsir edib və təhlilçilərin fikrincə, Moskvanın kəmər inşası kimi proqramı ciddi şəkildə ləngiyə bilər”. Siyasət şöbəsi musavat