AVROPA ŞURASI MOSKVADAN ÇƏKİNİR? Qabil Hüseynli: “Yanvarda Rusiya ilə daha çox sərt davranacaqlar” Avropa Şurası Parlament Assambleyası (AŞPA) Rusiya barədə sərt qərar qəbul etmədi. Əslində Rusiyanın Gürcüstanı işğal etməsindən sonra beynəlxalq qurumların olduqca ehtiyatlı mövqe sərgiləməsi fonunda AŞ PA-nın bu qərarı təəccüb doğurmadı. Ancaq beynəlxalq hüquq normalarını kobud şəkildə pozan, müstəqil dövlətin ərazi bütövlüyünə təcavüz edib onun sərhədləri daxilindəki iki separatçı qurumu müstəqil dövlət olaraq tanıyan rəsmi Moskvanın addımlarının heç olmasa sərt dillə pislənəcəyi gümanları da özünü doğrultmadı. Düzdür, 8 il əvvəl Rusiyanın AŞ PA-dakı nümayəndə heyəti Çeçenistan hadisələrinə görə səsvermə hüququndan məhrum edilmişdi. Lakin bu qərar da imperiya varisini növbəti təcavüzkar addımlarından daşındırmadı, əksinə, daha da aqressivləşməsinə səbəb oldu. Bu mənada Avropanın onsuz da islah olunmayan Rusiya ilə sərt danışmağı faydasız saydığı barədə rəylər var. AŞ PA-da qəbul olunan qətnamə layihəsinə Rusiya ilə Gürcüstanın eyni dərəcədə məsuliyyət daşıdığı barədə bəndin salınması, həmçinin sənəddə ilk olaraq Gürcüstan ordusunun hücum etməsi barədə məsələnin əksini tapması faktiki Moskvanın üstünlüyü kimi qəbul oluna bilər. Politoloq Qabil Hüseynli Avropanın Rusiya məsələsində bir az ehtiyatlı hərəkət etdiyini bildirdi: “Avropada belə bir fikir hakimdir ki, guya Rusiyanı danışıqlar və inandırma, təlqin yolu ilə yola gətirmək olar. Elə bu günlərdə Avropa Parlamentinin Liberal Demokrat İttifaqının üzvü olan 6 deputatı Müsavat Partiyasına gəlmişdi. Onlar da iddia edirdilər ki, Rusiyaya sanksiyalar tətbiq etməyə, sərt davranmağa ehtiyac yoxdur. Bu ölkə ilə danışıqlar aparıb onları inandırmaq lazımdır ki, düzgün yolda deyillər”. Ancaq ekspert AŞ PA-nın bu addımını müəyyən zamana hesablanmış hərəkət sayır: “Yəni bu, birdəfəlik qəbul edilmiş qərar deyil. Güman ki, yanvarda bu məsələyə yenidən qayıdacaqlar. Əgər ona qədər indiki status-kvoda bir dəyişiklik baş verməyəcəksə, deməli, Rusiya ilə daha çox sərt davranacaqlar”. Q.Hüseynli beynəlxalq aləmin, həmçinin onun bir hissəsi olan Avropanın Rusiyanın təcavüzkarlıq siyasətinə dözməyəcəyi qənaətindədir. Konfliktoloq Arif Yunus isə xatırlatdı ki, AŞ PA təkcə Rusiya ilə bağlı yumşaq qərar verməyib: “Azərbaycan və Ermənistanla bağlı da bir neçə dəfə məsələ qaldırıldı və yekunda sərt qərar qəbul olunmadı. Söhbət təkcə AŞ PA-dan yox, ümumilikdə Qərb ölkələrindən gedir. Onlar konstruktiv mövqedən çıxış edirlər. Bu ölkələrin mövqeyi belədir ki, hər hansı formada dialoq olmalıdır. Elə İranla bağlı da deyirlər ki, sanksiyalar heç bir nəticə verməyəcəksə, ona getməyə dəyməz. Rusiyaya gəldikdə, söhbət Qərbin ehtiyatlı davranmasından, ya qorxmasından getmir. Qərbdə deyirlər ki, Rusiyanın xarici siyasətinə etiraz edirik, amma məsələnin müzakirələrlə çözülməsi tərəfdarıyıq. Deyək ki, Rusiyaya sanksiya tətbiq olundu. Ancaq bu, artıq varlanmış Rusiyaya ciddi təsir göstərməyəcək. Üstəlik bu gün Rusiyada artıq sovet dövründəki kimi hakimiyyətin siyasətini dəstəkləyirlər və aşkar anti-Qərb əhval-ruhiyyəsi var”. Bununla belə, A.Yunus Rusiyaya vaxt verildiyini da vurğuladı: “Qərbin mövqeyi belədir ki, Rusiya ilə iş aparılmalıdır. Onlar anlayırlar ki, Rusiya da nəsə cavab verəcək. Ən azı Moskva İran, Çin və digər ölkələrə yaxınlaşacaq. Bu gün Rusiya istər-istəməz Qərbdən asılıdır. Qərbdə də hesab edirlər ki, əldə olan imkanlardan istifadə edilməlidir. Sərt sanksiyalar axırıncı variantdır. Onlar hələ iş aparırlar. Faktiki olaraq Rusiya rəhbərliyinin indiki mövqeyi avqust ayındakı mövqeyindən xeyli dəyişib”. Elşad PAŞASOY musavat