AMERİKALI DİPLOMAT BAKIDA RUSİYANI HƏDƏLƏDİ Dövlət katibinin I müavini Con Neqraponte: “Moskva öz hərəkətlərinə görə bir daha düşünməli olacaq” ABŞ Azərbaycanla hərbi və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığı genişləndirməyə hazırdır “Rusiyanın Gürcüstana qarşı etdiklərinə qətiyyən bəraət qazandırmaq mümkün deyil. Bu ölkə Sarkozi planına uyğun olaraq öz qoşunlarını Gürcüstandan çıxarmalıdır”. Belə bəyanatla dünən Bakıda səfərdə olan ABŞ dövlət katibinin qlobal təhlükəsizlik məsələləri üzrə müavini Con Neqraponte çıxış etdi. Xəbər verildiyi kimi, Neqraponte Bakıya oktyabrın 1-də gəlib. Həmin gün o, Bakıda Qərb enerji şirkətlərinin rəhbərləri ilə görüşlər keçirib, Səngəçal neft terminalında olub. Dünən isə yüksək rütbəli diplomat prezident İlham Əliyev və xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarovla danışıqlar aparıb. Qeyd edək ki, Neqraponte Dövlət Departamentində öz nüfuzuna və vəzifəsinə görə dövlət katibi Kondoliza Raysdan sonra ikinci şəxs sayılır. Bundan əvvəl o, Milli Kəşfiyyat Agentliyinin direktoru və dövlət katibinin kütləvi qırğın silahlarına nəzarət üzrə müavini kimi mühüm vəzifələrdə işləyib. Neqraponte 30 ildən çoxdur Amerikanın xarici siyasət sistemində işləyir, o, keçmiş dövlət katibi Henri Kissincerin davamçısı sayılır və vaxtilə onunla birlikdə işləyib. Mətbuat nümayəndələri qarşısında siyasi bəyanatla çıxış edən diplomat bildirdi ki, o, Azərbaycana bu sadə mesajı çatdırmaq üçün gəlib: “ABŞ Azərbaycanla münasibətlərini dostluq ruhunda gücləndirməkdə maraqlıdır”. Neqraponte bildirdi ki, ötən ay Bakıda səfərdə olan vitse-prezident Dik Çeyninin bəyan etdiyi kimi, ABŞ Azərbaycanın və Cənubi Qafqazda ona qonşu ölkələrin təhlükəsizliyində dərindən maraqlıdır: “Biz vacib maraqları paylaşırıq və müxtəlif mühüm məsələlər üzrə sıx əməkdaşlıq edirik”. Diplomat bildirdi ki, ABŞ Azərbaycana hərbi sahədə NATO-nun Sülh Naminə Tərəfdaşlıq Proqramı da daxil olmaqla islahatlar aparmaqda kömək edəcək. Neqraponte daha sonra Azərbaycanla birgə həyata keçirilən enerji layihələri və bunların Avropanın enerji təhlükəsizliyindəki rolu haqda danışdı. O, bildirdi ki, Azərbaycanla ABŞ arasında Bakı-Tiflis-Ceyhan, Cənubi Qafqaz qaz kəməri kimi layihələrlə başlayan əməkdaşlıq “Nabukko” layihəsi ilə daha da dərinləşəcək. Neqraponte daha sonra səfərinin Azərbaycanda prezident seçkilərinə iki həftə qalmış bir vaxta təsadüf etdiyini xatırlatdı. O, qeyd etdi ki, ABŞ Azərbaycan hökumətinin azad və ədalətli seçkilər keçirməyə dair üzərinə götürdüyü öhdəlikləri tanıyır. “15 oktyabr Azərbaycan üçün mühüm imkan yaradır. Bu, Azərbaycan cəmiyyəti və beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən azad, ədalətli və şəffaf seçkilərin keçirilməsinə nail olmaq imkanıdır” - deyə Neqraponte bildirdi. Diplomat daha sonra Gürcüstan ətrafında yaranmış vəziyyətə toxunaraq bildirdi ki, cəmi iki ay əvvəl Qafqaz regionunda mövcud olan münaqişələr dondurulmuş hesab olunurdu: “Rusiyanın Gürcüstana etdiyi hərbi müdaxilə bağışlana bilməz. Biz Rusiyanı prezident Sarkozinin vasitəçiliyi ilə əldə olunan atəşkəsə tam riayət etməyə çağırırıq. ABŞ və onun Avropadakı müttəfiqləri Gürcüstanın, habelə onun qonşuları Azərbaycan və Ermənistanın ərazi bütövlüyünü tanıdığını bir daha bəyan edir. Məhz bu şəraitdə Birləşmiş Ştatlar Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin danışıqlar yoluyla həllini həmişəkindən daha çox istəyir. Minsk Qrupunun həmsədrlərindən biri olan Birləşmiş Ştatlar illər boyu bu münaqişənin həllinə yardım etmək üçün çalışıb. Biz ərazi bütövlüyü prinsipini əsas tutan və digər beynəlxalq prinsipləri nəzərə alan həll variantının əldə olunmasının tərəfdarıyıq. Bu münaqişənin həll olunması bölgədə sülhün və sabitliyin, həmçinin Azərbaycanın təhlükəsizliyinin güclənməsinə gətirib çıxaracaq.” Rusiyanın Gürcüstana qarşı etdiklərini nə zamansa Azərbaycana və ya Ukraynaya qarşı təkrarlayacağı halda ABŞ-ın buna reaksiyasının necə olacağı haqda suala cavb verərkən Neqraponte ölkəsinin öz tərəfdaşlarını qorumaq üçün hansı mexanizmlərə əl ata biləcəyi haqda açıq danışmadı. Lakin o, bildirdi ki, ABŞ və onun Avropadakı müttəfiqləri Rusiyanın təcavüzünə məruz qalan Gürcüstanın yanındadır, ona dəstəyi davam etdirir: “Biz beynəlxalq ictimaiyyətin birgə səyləri ilə Rusiyanın bu hərəkətlərinin yolverilməz olduğunu çatdırmağa çalışırıq. Hesab edirəm ki, bizim birgə səylərimiz nəticəsində Rusiya bir daha bu cür addım atmazdan əvvəl yaxşı-yaxşı fikirləşmək məcburiyyətində qalacaq.” Dövlət katibinin müavini Azərbaycanda üç jurnalistin həbsdə olduğu bir vaxtda demokratik seçkilərin necə mümkün ola biləcəyi haqda suala da ümumi ifadələrlə cavab verdi, hətta o, Azərbaycanın son 17 ildə demokratiya sahəsində əldə etdiyi nailiyyətləri qabartmağa çalışdı. Diplomat hesab edir ki, 17 il əvvələdək kommunist rejimi tərəfindən idarə edilən ölkə kimi Azərbaycan indi demokratiya sahəsində mühüm nailiyyətlər əldə edib, son 2 ildə isə ölkədə nəzərəçarpacaq iqtisadi inkişaf baş verib: “Əlbəttə, problemlər də var və bunlardan biri də sizin xatırlatdığınız məsələdir. ABŞ insan haqları problemləri ilə bağlı Azərbaycan hakimiyyəti ilə dialoq aparır və bu məsələlər haqda həmin dialoq zamanı danışılır. Həmin problemlərin seçkilərə təsirinə gəldikdə isə əlbəttə ki, müəyyən təsir ola bilər.” Yenidən təhlükəsizlik məsələlərinə qayıdan C.Neqraponte ABŞ-ın Azərbaycanla təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığı gücləndirmək istədiyini bildirdi. O, qeyd etdi ki, Bakıda apardığı danışıqlar zamanı Azərbaycanın Əfqanıstandakı əməliyyatlarda iştirakı haqda geniş danışılıb, hətta bu iştirakın genişləndirilməsi haqda söhbət gedib: “Biz Azərbaycanla təhlükəsizlik sahəsində digər formalarda da əməkdaşlıq etməyə hazırıq”. Diplomat onu da qeyd etdi ki, ABŞ Türkiyənin Qafqazdakı problemlərin həlli istiqamətində göstərdiyi səyləri dəstəkləyir. Onun sözlərinə görə, əgər Qarabağ münaqişəsi həll olunsa, Azərbaycan və Ermənistan öz potensialından tam istifadə etmək imkanları qazanacaq. Qeyd edək ki, Neqraponteni dövlət katibinin köməkçisi, Minsk Qrupunun amerikalı həmsədri Metyu Brayza da müşayiət edirdi. Brayza ötən ayın sonlarında Qarabağ məsələsi ilə bağlı danışıqlar aparmaq üçün Bakıda və İrəvanda olub. Brayzanın yenidən Bakıya dönməsi yüksək səviyyəli Amerika rəsmisinin Qarabağ məsələsinə dair hansısa konkret təklif və ya ideya ilə gəldiyini təxmin etməyə əsas verə bilər. Neqrapontenin Bakını bu gün tərk edəcəyi gözlənilir, lakin onun sonrakı səfər marşrutu haqda məlumat verilmir. Fərhad MƏMMƏDOV musavat