QAFQAZ UĞRUNDA SAVAŞ Vaşinqton və Moskva regiona eyni vaxtda yüksək rütbəli diplomatlar göndərib Azadlıq radiosunun Brüssel müxbiri: “Azərbaycanın şimalında Rusiya pasportları alanlar var” Dünən Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov İrəvana rəsmi səfər edib. Rusiya XİN-dən yayılan rəsmi məlumatda deyilirdi ki, nazirin səfərində məqsəd Ermənistan prezidenti və xarici işlər naziri ilə regiondakı vəziyyəti, iki ölkə prezidentləri arasında ötən ay Moskvada keçirilən görüşün nəticələrini, o cümlədən Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasına dair məsələləri müzakirə etməkdən ibarətdir. Lavrovun səfəri Rusiyanın Gürcüstana müdaxiləsindən sonra Cənubi Qafqaz regionu ətrafında başlayan gərgin diplomatik trafikin bir hissəsidir. Qeyd edək ki, bölgədə yaranmış yeni vəziyyətlə bağlı Ermənistan, Gürcüstan, Azərbaycan, Türkiyə və Rusiya arasında bir-birinin ardınca diplomatlar və ya dövlət başçıları səviyyəsində səfərlər, danışıqlar olub. Eləcə də ABŞ və Avropadan regiona müntəzəm olaraq yüksək rütbəli rəsmilər səfər edir. Rusiya xarici işlər nazirinin İrəvana ziyarəti isə ABŞ dövlət katibinin birinci müavini, Dövlət Departamentində təhlükəsizlik məsələlərini kurasiya edən Con Neqropontenin Bakıya səfəri ilə eyni vaxta təsadüf edir. Neqroponte də regiondakı vəziyyəti, Dağlıq Qarabağ münaqişəsini və ABŞ üçün hazırda başlıca məsələ olan enerji məsələlərini müzakirə etmək üçün Bakıdadır. Xatırladaq ki, ötən ay Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev də Moskvada səfərdə olub. Bu səfər zamanı Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyev bildirmişdi ki, Moskva Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üçün səyləri artırır və yaxın vaxtlarda bu istiqamətdə konkret addımlar atılacaq. ABŞ da öz növbəsində Rusiyanın Gürcüstana müdaxiləsindən sonra regiondakı ən təhlükəli münaqişə olan Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində səyləri artırıb. Ötən ay dövlət katibi Kondoliza Raysın tapşırığı ilə onun köməkçisi Metyu Brayza İrəvanda və Bakıda olub. Şübhə yoxdur ki, Vaşinqton və Moskvanın Qarabağ münaqişəsi ətrafında ayrı-ayrılıqda göstərdiyi bu fəallıq onların regiondakı mövqelərini gücləndirmək maraqlarından irəli gəlir. Bir sözlə, Qafqaz uğrunda böyük geosiyasi savaş gedir və bu savaşda Rusiya əvvəlcə tankları, ardınca isə diplomatları işə salıb. Qərbdən isə savaşda hələ ki, diplomatlar öndədir. Bu savaşın təsiri altında Cənubi Qafqaz artıq beynəlxalq diplomatiyanın diqqət mərkəzinə çıxıb. “Azadlıq” radiosunun Brüssel müxbiri Ahto Lobyakas hesab edir ki, eyni vaxtda fəallaşan Birləşmiş Ştatlarla Avropa Birliyi öz aralarında vəzifələri bölə bilərlər. AB-nin 340 nəfərlik missiyası Rusiya-Gürcüstan münaqişəsi ilə bağlı yaranmış vəziyyəti monitorinq etmək üçün Tiflisə gəlib. Belə görünür, Avropa Birliyinin son məqsədi Rusiya qoşunlarının Gürcüstandan tamamilə çıxmasına nail olmaqdır. Müəllif AB-nin xarici siyasət rəhbəri Xavyer Solanadan sitat gətirib: “Mən çox ümid edirəm ki, oktyabrın 10-na Rusiya qoşunları Gürcüstandan çıxacaq. Bu, bizim məqsədimizdir və bunun həyata keçirildiyini görsək çox şad olarıq”. Lobyakas qeyd edir ki, Gürcüstandan bir az kənarda duran ABŞ isə öz diplomatik fəallığını Azərbaycana yönəldib və vitse-prezident Dik Çeyninin səfərindən çox keçməmiş dövlət katibinin müavini Con Neqroponteni Azərbaycana göndərib: “Məlumatlara görə, sentybarın əvvəlində Bakıya gələn Çeynini Azərbaycanda soyuq qarşılayıblar. Bakıdakı Qərb diplomatları deyir ki, neft və qazın qiymətinin qalxmasından varlanan Azərbaycan indi özünə daha arxayındır. Digər tərəfdən, Azərbaycan hazırda Xəzər neftini və qazını Avropaya çatdıracaq yeganə ağlabatan qeyri-Rusiya yoludur. Azərbaycansız ”Nabucco" layihəsi baş tutan deyil." Rusiya-Gürcüstan münaqişəsindən sonra Azərbaycan və Ermənistan gözləmə mövqeyi tutublar. Ermənistana Rusiyadan gələn yeganə yol Gürcüstandan keçir və Yerevan Tbilisi ilə münasibətləri korlamaq istəmir. Elə buna görə İrəvan Rusiyanın qəzəbinə gələ bilər. İrəvanın Türkiyə ilə münasibətləri normallaşdırmaq istiqamətində son fəallığının bir əsas səbəbi odur ki, Gürcüstan-Rusiya münaqişəsi Ermənistanın regionda təcridini gücləndirib. İrəvan isə Ankara vasitəsilə öz təcridini yüngülləşdirmək istəyir. Ancaq bu, baş tutacaqmı? Lobyakas yazır ki, məsələn, Ermənistan Türkiyə ilə dəmiryolunu işə salmaq istəyir. Ancaq həmin dəmiryolu Rusiya şirkətinin əlindədir və Moskva bu dəmiryolu ilə bağlı bütün cəhdlərin qarşısını alır: “Gürcüstana təcavüz edən, Ermənistanı nəzarət altında saxlayan Rusiya Bakıya da təzyiq edir. Moskva Bakıya təklif edib ki, qazını Rusiyaya satsın. Azərbaycan imtina etsə, onda nə olacaq? Məlumatlar var ki, Azərbaycanın şimalında - Dağıstanla sərhəddə Rusiya pasportları alanlar var. Bu, nə qədər ciddidir, hələ demək olmaz, ancaq vaxtilə Cənubi Osetiya və Abxaziya əhalisi Rusiyadan pasport alanda da buna əhəmiyyət verən yox idi”. Siyasət şöbəsi musavat