(ARXIV) Natiq Pənahlı [email protected]/* */ Türkiyə ilə yeni mərhələ Sabah Nyu-Yorkda Azərbaycan və Ermənistanın xarici işlər nazirləri Elmar Məmmədyarov və Edvard Nalbandyan Türkiyənin xarici işlər naziri Ali Babacanın da iştirakı ilə bir araya gələcəklər. Üçtərəfli formatda baş tutacaq bu görüş Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ətrafında aparılan danışıqlarda yeni mərhələ olacaq. Ancaq bu mərhələnin nə qədər davam edəcəyini söyləmək hələ ki mümkün deyil. Təbii ki, bu, Ermənistanın sözügedən mərhələdə tutacağı mövqedən asılı olacaq. Avantüraya qapılıb, “Türkiyə bir görüşlə Dağlıq Qarabağı erməni işğalından xilas edəcək” iddiasında deyiləm. Bu, bir prosesdir. Nə vaxt və necə yekunlaşacağını dəqiq proqnozlaşdırmaq mümkünsüzdür. İstənilən halda, alqışlanası haldır. Çünki vasitəçi güvəndiyimiz yeganə ölkədir, Türkiyədir. Vasitəçilik təklifini Ali Babacan Yerevanda erməni həmkarı Edvard Nalbandyanla üz-üzə görüşdə təklif etmişdi və buna müsbət cavab almışdı. Azərbaycan tərəfi də bu təklifə məmnuniyyətlə razı olmuşdu. Artıq görüş üçün hər hansı problem görünmür, sabah bu görüşün baş tutacağı bildirilir. ATƏT Minsk Qrupunun həmsədrlərini - Bernar Fasye, Metyu Brayza və Yuri Merzlyakovun mənasız və səmərəsiz bəyanatlar verməsindən cana doymuşuq. Üstəlik də, bu bəyanatların əksəriyyətinin Ermənistanın lehinə olması başqa bir problemdir. Fransa və Rusiyanın birmənalı olaraq ermənipərəst mövqe tutduqları sirr deyil, ABŞ isə danışıqlarda guya bitərəflik nümayiş etdirməyə çalışmaqla əslində o da Ermənistanın dəyirmanına su tökür. Yəni mövcud format Ermənistanın tələb və istəklərinə tam cavab verir. Bəs niyə Ermənistan Türkiyənin vasitəçilik təklifinə “hə” dedi? Əlbəttə ki, bu sualın cavabı Ermənistanın Türkiyəyə güvənməsi deyil. Sadəcə olaraq, bu addımla onlar “Ermənistan sülh niyyəti ilə uzadılan bütün əlləri sıxmağa hazırdır” prinsipini nümayiş etdirməyə çalışırlar. Digər tərəfdən, bu təklif Abdullah Gülün Ermənistana məlum səfəri əsnasında irəli sürüldüyü üçün ermənilər bunu qəbul etməyə məcbur olublar. Əks halda, Ermənistan Türkiyənin xoş niyyətinə adekvat cavab verməmiş olacaqdı. Madam Ermənistan məkrli oyunlarını davam etdirmək şərtilə Türkiyənin vasitəçiliyinə razılıq verib, bəs Azərbaycanın bunda qazancı nə olacaq? Əvvəla, təklif qardaş ölkədən gəldiyi üçün bizə, türklər demiş, “eyvallah” demək qalır. İkincisi, güman edirəm ki, Türkiyə bu təşəbbüsünü sonacan və israrla davam etdirsə, Minsk Qrupunun həmsədrlər siyahısına daxil edilə bilər. Bu belə olarsa, Minsk Qrupunda bir ölkə də bizim mövqeyimizi müdafiə edər və Azərbaycan da danışıqlarla bağlı səhnə arxasında gedən oyunlardan daha yaxından xəbər tutar. Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ən qısa zamanda həll olunmalıdır. Bu problemin həllinin yubadılması münaqişə tərəflərindən heç birinə sərf etmir. Türkiyə Prezidenti Abdullah Gülün dediyi kimi, belə münaqişələr həll edilmədikcə sonradan de-fakto gerçəkliyə çevrilir və bu reallığı dəyişmək müşkülləşir. Buna bir də nəsillərin dəyişməsini əlavə etsək, problemin həllinin uzadılmasının nə qədər arzuolunmaz olduğunu anlayarıq. Ölkənin inkişafına dəyən zərər də öz yerində... Söhbət hər hansı başqa ölkədən getsəydi, “əşi, bu da növbəti oyundur” deyib üzərindən keçərdim. Söhbət Türkiyənin vasitəçiliyindən gedir. Ona görə də danışıqların yeni formatda davam etdirilməsi bizi daha da arxayınlaşdırır. Bu məqamda Türkiyə Cümhurbaşqanı Abdullah Gülün səfərindən sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin dediyi “danışıqlar prosesində müəyyən ümidverici məqamlar var” sözünü xatırlatmaq da yerinə düşərdi. Bunu Türkiyənin danışıqlar prosesinə verdiyi ilkin töhfə kimi də başa düşmək olar.zaman