NYU YORKDA “QARABAĞ SAMMİTİ” OLDU Azərbaycan, Türkiyə və Ermənistan xarici işlər nazirləri ilk dəfə bir araya gəldilər Ankaradan İrəvana daha bir jest: hava sərhədləri artıq açıqdır Dünən Nyu Yorkda Türkiyənin vasitəçiliyi ilə ilk dəfə Azərbaycanla Ermənistan arasında Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasına dair danışıqlar olub. Bu görüş Bakı vaxtı ilə gecə saatlarına təsadüf etdiyindən əlavə detallar qəzet çapa hazırlanarkən məlum deyildi, lakin Türkiyə və Ermənistan Xarici İşlər nazirliklərindən verilən məlumatlarda deyilirdi ki, əvvəlcə Əli Babacanla Edvard Nalbəndyan arasında görüş olacaq. Daha sonra Azərbaycan xarici işlər naziri onlara qatılacaq. Nazirlərin görüşünün gündəmini hazırlamaq üçün çalışmaların dünən də davam etdiyi bildirilirdi. Türkiyə XİN-dən “CNN-Türk” kanalına bildiriblər ki, Ankara üçün bu danışıqların detallarından daha çox ilk dəfə üç nazirin bir araya gəlməsi faktı önəmlidir. Nazirlikdən bildirildiyinə görə, Babacanla Nalbəndyan arasında Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinə aid məsələlərlə yanaşı Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasına dair geniş müzakirələr də olacaq. Bildirilirdi ki, görüşlərdən Qarabağ münaqişənin hər üç tərəfin ortaq səyləri əsasında nizamlanması yönündə “anlayış birliyi” mesajının çıxması gözlənilir. Bu mesajın nazirlərin adından yayılan birgə bəyanatda əksini tapacağı gözlənilirdi. “CNN-Türk” xəbər verib ki, başda Vaşinqton olmaqla aparıcı Qərb ölkələri, o cümlədən Rusiya nazirlərin görüşlərini yaxından izləyir. Digər məlumata görə, xarici işlər nazirləri arasında görüşün başa çatmasından sonra Türkiyə və Ermənistan prezidentləri arasında görüşün olacağı gözlənilirdi. Bu görüş haqda artıq Türkiyə prezidentinin İrəvana səfəri zamanı razılaşma əldə olunub. Üçtərəfli görüş ərəfəsində Türkiyə prezidenti Abdullah Gül Nyu Yorkdakı Amerikan Türk Cəmiyyətində çıxışı zamanı deyib ki, onun məqsədi Ankara ilə İrəvan arasında konstruktiv atmosfer formalaşdırmaq, bununla da problemlərin həllinə nail olmaqdır. Onun sözlərinə görə, Qarabağ münaqişəsini və digər problemləri dondurulmuş halda saxlamaq çox təhlükəlidir. Gül həm Ermənistanın, həm də Türkiyə və Azərbaycanın bu məsələdə həmfikir olduqlarını deyib. Türkiyə prezidenti deyib ki, onun nazirlər arasında üçtərəfli görüşə böyük ümidləri var. Bu arada məlum olub ki, Nyu York danışıqları ərəfəsində Türkiyə Ermənistana daha bir jest edib. Söhbət iki ölkə arasındakı hava sərhədlərinin tam açılmasından gedir. Türkiyə mətbuatının verdiyi xəbərə görə, Türkiyə ilə Ermənistan arasında rəsmi səviyyədə başlayan müsbət ab-hava davam edir. Belə ki, Ermənistan təyyarələrinin Türkiyə üzərindən uçuşuna qoyduğu qadağanı aradan götürməsindən xeyli vaxt keçsə də, hələ də qadağa ilə bağlı yenidən qərar qəbul edilməyib. Xəbər verildiyi kimi, Türkiyə üzərindən Ermənistan təyyarələrinin uçuşuna qoyulan qadağa Gürcüstanda baş verən son böhranlı hadisələr zamanı ləğv edilmişdi. Gürcüstanın hava sahəsinin döyüş səbəbindən bağlanması Ermənistanın dünya ilə hava nəqliyyatını dondurduğu vaxt Türkiyə bu ölkəyə bütün uçuşların Türkiyə üzərindən həyata keçirilməsi üçün razılıq verib. Lakin Gürcüstanın hava sərhədi açıldıqdan sonra da rəsmi Ankara Ermənistanla sərhədi bağlamayıb. Yəni hazırda Ankara Ermənistana hava nəqliyyatı mövzusunda digər ölkələrə tətbiq olunan siyasətin eynisini tətbiq etməyə başlayıb. “CNN-Türk” xəbər verir ki, Türkiyə əvvəl də hava məkanını Ermənistan avialaynerlərinə tam bağlamamışdı. “Qarşılıqlı təyyarə səfərləri edilir, fərqli ölkələrdən İrəvana Türkiyə üzərindən uçuşlara vaxtaşırı icazə verilirdi. Amma bütün uçuşlar üçün Ankaradan siyasi təsdiq istənilir, icazə müddəti gecikir, Ermənistan hava yolları digər ölkə hava yolları qədər rahat Türkiyənin hava sahəsindən istifadə edə bilmirdi. İndi isə vəziyyət başqadır”. Nyu York danışıqları ərəfəsində Britaniyanın nüfuzlu “The Economist” həftəliyi də Türkiyə-Ermənistan münasibətlərinin inkişafı və bunun Qafqazdakı vəziyyətə təsiri haqda yazıb. “Müasir Türkiyənin atası - Mustafa Kamal Atatürk minlərlə erməni qadını və uşağı I Dünya Müharibəsində və ondan sonra Osmanlı qüvvələrinin qətliamından xilas edib. Türklərin çoxunu belə təəccübləndirəcək və indiyədək danışılmamış bu hekayət tezliklə bizim internet saytımızda yer alacaq eksponatlardan biridir”. Bunları Yerevandakı Soyqırım Muzeyinin direktoru Hayk Demoyan “Economist” dərgisinin yazarına bildirib. “Economist” yazır ki, onun bu layihəsi Türkiyə və Ermənistan arasında dəyişən münasibətlərin bir nümunəsidir. “Economist” yazır ki, Türkiyə və Ermənistan arasında barışıq Qafqazdakı qüvvələr balansını dəyişə bilər. “Rusiya Ermənistanın yaxın regional müttəfiqidir. Rusiyanın burada iki hərbi bazası var. Gürcüstandakı müharibə Ermənistanı öz mövqeyinə yenidən baxmağa vadar edib. Onun təchizatının 70 faizi Gürcüstan vasitəsilə gəlir. Rusiyanın bombardmanı bu təchizatı dayandırıb. Türkiyə ilə sülh Ermənistana xaricə yeni çıxış verə bilər. Bəziləri düşünürlər ki, bu, Rusiyanı da razı salacaq”. F.MƏMMƏDOV musavat