RUSİYA ÜZRƏ TRANSATLANTİK BİRLİK Ötən ay dünyanın diqqəti əsasən Rusiyaya yönəlmişdir. Rusiyanın hücumundan sonra biz Gürcüstanı dəstəkləmək üçün zəruri olan ilkin öhdəlik götürdük və hal-hazırda bu öhdəliyi uğurla yerinə yetiririk. Keçən cümə axşamkı çıxışımda da ətraflı toxunduğum bir məsələyə qayıdaraq, demək istəyirəm ki bundan sonra əsas sual keçən ay baş verən hadisələrdən sonra Rusiyanın dünya ilə, xüsusilə də Birləşmiş Ştatlar və Avropa ilə münasibətləri baxımından hansı məna daşıyacağından ibarətdir. Ötən aykı münaqişə ilə əlaqədar vəziyyətin nə yerdə olduğu hamıya bəllidir. Hər iki tərəfin səhvi olmuşdur;lakin Rusiya rəhbərlərinin cavab reaksiyası - beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədi keçərək, suveren bir dövlətə müdaxilə etmək və daha sonra, Abxaziya və Cənubi Osetiyanı tanımaqla onu parçalamaq - əndazəsiz olmuşdur. Və bu davranış üçün məsuliyyət məhz Rusiya rəhbərlərinin üzərinə düşür. Yəqin ki, daha narahatedici hal ondan ibarətdir ki, Rusiyanın hücumu bir neçə ildə onun davranışındakı pisləşmə tərzinə uyğundur - hər şeydən əlavə, neft və qazdan təzyiq vasitəsi kimi istifadə etməsi, sülhsevər dövlətləri nüvə silahı ilə hədələməsi və ölkə daxilində qanun və azadlıqları azaltması. Ortaya çıxan mənzərə getdikcə daha da avtoritar və aqressiv Rusiyadır. Gürcüstana edilən hücum bizi kritik, lakin həlledici olmayan bir məqama gətirmişdir. Rusiyanın rəhbərləri bəzi uğursuz seçimlər etmişlər. Amma onlar başqa seçimlər edə bilərlər. Rusiyanın gələcəyi öz əlindədir. Amma onun seçimləri qismən digərlərinin - xüsusilə də Birləşmiş Ştatlar və Avropalı müttəfiqlərin hərəkətləri ilə tənzimlənəcək. Rusiya, Gürcüstana müdaxiləsi nəticəsində, heç bir davamlı strateji məqsədə nail olmamışdır və olmayacaq. Və bizim strateji məqsədimiz Rusiya rəhbərlərinə izah etməkdir ki, onların seçimləri ölkələrini özləri tərəfindən seçilən təcridlik və beynəlxalq münasibətsizliyə doğru bir tərəfli yola yönəldir. Bu məqsədə nail olmağımız Birləşmiş Ştatlar və Avropanın qətiyyətini və birliyini tələb edəcək. Rusiyanın bəzi rəhbərlərinin sahib olduqları zehniyyatı biz qəbul edə bilmərik: onlar fikirləşirlər ki, əgər qorxu, hədə ilə və müdaxilə edərkən azad dövlətlərə təzyiq edilsə - biz geri çəkiləcəyik və tədricən güzəştə gedəcəyik. Birləşmiş Ştatlar və Avropa bu cür davranışa qarşı ayağa qalxmalıdır və Rusiyanın təcavüzünün hər hansı fayda əldə etməsinə imkan verməməlidirlər. Bu səbəblə biz və Avropalı müttəfiqlərimiz Gürcüstanı dəstəkləməkdə birgə hərəkət edirik. Biz Gürcüstana yenidənqurma işlərində dünyanın səylərinə rəhbərlik edirik. Avro-Atlantik gələcəyə doğru qapılar Gürcüstanın üzünə açıqdır və bizim ittifaqımız bu gələcəyi reallığa çevirmək üçün çalışmağa davam edəcək. Eyni zamanda, Birləşmiş Ştatlar və Avropa Rusiyanın qonşularının müstəqilliyini, suverenliyini və ərazi bütövlüyünü bir mənalı şəkildə dəstəkləyir və biz Rusiyaya imkan verməyəcəyik ki, bizim Avropa-Atlantika birliyimizin gələcəyi barədə - nə bizim hansı dövlətlərə üzvlük təklif etməyimizə, nə də həmin dövlətlərin sözügedən təklifləri qəbul etmələri barədə qərarlarına veto qoysun. Biz Ukraynadakı dostlarımıza bunu xüsusilə izah etmişik. Birləşmiş Ştatlar və Avropa daha geniş enerji müstəqilliyi əldə etmək üçün əməkdaşlığını dərinləşdirir. Biz açıq qlobal enerji iqtisadiyyatını genişləndirəcəyik və alçaldıcı təcrübələrdən qoruyacağıq. Son olaraq, Birləşmiş Ştatlar və Avropa Rusiyanın rəhbərlərinə hər ikisini əldə etməyə - həm beynəlxalq normalardan, bazarlardan və təşkilatlardan yararlanmaq, həm də onların əsaslarına qarşı gəlməyə - imkan verməyəcəklər. Üçüncü bir yol yoxdur. 19-cu əsrin Rusiyası və 21-ci əsrin Rusiyası dünyada yan-yana fəaliyyət göstərə bilməzlər. Özünün tam potensialına çatmaq üçün, Rusiya beynəlxalq siyasi və iqtisadi qayda-qanuna tam inteqrasiya olmalıdır. Amma Rusiya yarı içəridə, yarı çöldə təhlükəli bir vəziyyətdədir. Rusiya öz müvəffəqiyyəti üçün dünyadan asılıdır və bunu dəyişə bilməz. Artıq Rusiyanın rəhbərləri təcavüzkar davranışlarında inad göstərsələr gələcəyin necə ola biləcəyini görürlər. Gürcüstanın mövqeyinə əks olaraq, Rusiyanın beynəlxalq nüfuzu 1991-ci ildən bəri ən pis vəziyyətdədir. Rusiyanın Birləşmiş Ştatlarla mülki nüvə əməkdaşlığı artıq dayanmışdır. Rusiyanın rəhbərləri öz dövlətinin iqtisadiyyatına iztirab verirlər. Hal-hazırda onların Ümumdünya Ticarət Təşkilatına üzv olmaq səyləri təhlükə altındadır. İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatına üzv olmaq səyləri də həmçinin. Amma yəqin ki, Moskva üçün ən mənfi təsir ondan ibarətdir ki, bu hərəkət Rusiyanın gələcəyinə əslində kimin baxışlarının rəhbərlik etdiyini əsaslı şəkildə sual altına almışdır. Son zamanlarda Rusiyanın yeni prezidenti öz dövlətinin gələcəyi barədə müsbət və uzaqgörən baxışlar elan etmişdi. Bu baxışlar Rusiyanın zəif cəhətlərini nəzərə alırdı, daxildə daha çox islahatlara çağırırdı və ən vacibi, Rusiyanın dünya ilə düşmənçilik və soyuqluğa əsaslanan münasibətilərinin olmamasını qəbul edirdi. Zərurətdən irəli gələrək, Birləşmiş Ştatlar və Avropa terrorizmlə mübarizə, İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşsını almaq, fələstinlilər və israillilər arasında sülhün bərqərar olduğu təhlükəsiz bir Yaxın Şərqi formalaşdırmaq və Təhlükəsizlik Şurasının Soyuq Müharibə dövründə olduğu kimi tıxaclanmış bir quruma çevrilməsinin qarşısını almaq daxil olmaqla Rusiya ilə ortaq maraqlarımızı güdməyə davam edək. Amma Rusiya ilə münasibətlərimiz maraq səviyyəsindən yuxarı qalxmasa əsl peşmançılıq olar - çünki, dövlətlər arasında ən yaxşı münasibətlər məqsədləri, istəkləri və dəyərləri paylaşan münasibətlərdir. Rusiyanın rəhbərlərinin başqa bir dövr barədə nostalgiya hisslərini dəf edib-etməyəcəkləri və 21-ci əsrdə özlərini enerji mənbələri və gücdən istifadə yoluna qoyub-qoymayacaqları hələ qarşıdadır. Qərar Rusiyanındır və yalnız Rusiyanın. Və biz ümid edirik ki, Rusiyanın rəhbərləri məsuliyyəti seçəcəklər - öz xalqları xatirinə və dünyanın xatirinə. Kondoliza RAYS musavat