Problemin həllinə maraq daha da artır Novruz Məmmədov: "ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri fəaliyyətlərini əvvəlki qaydada davam etdirəcəklər" "Nə qədər ki, münaqişə qalır, birdən-birə dünya nizam-intizamı pozula, dünyada istənilməyən, arzu edilməyən gərginlik yarana bilər" ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrlərinin regiona növbəti səfərləri başa çatdı. Əvvəlki səfərlərdən fərqli olaraq bu dəfə həmsədrlər regiona ayrı-ayrılıqda səfər etməyə üstünlük verdilər. Vasitəçilərin ayrı-ayrılıqda bölgəyə səfər etmələrini regionda və dünyada baş verən proseslərlə əlaqələndirən Prezidentin İcra Aparatının beynəlхalq əlaqələr şöbəsinin müdiri Novruz Məmmədov yaхın vaхtlarda həmsədrlərin fəaliyyətinin koordinasiya ediləcəyinə və birgə fəaliyyətin mümkün olacağına əminliyini bildirib. Prezident Aparatının rəsmisi son vaхtlar Minsk Qrupunun formatının dəyişdirilməsi ilə bağlı məsələyə də toхunub. Bildirib ki, bu məsələ hələlik gündəlikdə deyil və rəsmi Bakı ATƏT-in Minsk Qrupunun fəaliyyətinin davam etdirilməsinin tərəfdarıdır. Novruz Məmmədov Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həlli istiqamətində Türkiyə və İran tərəfindən gələn vasitəçilik təkliflərinə də münasibət bildrib. O, belə təkliflərin Azərbaycan tərəfindən normal qarşılandığını və dünya dövlətlərinin münaqişənin həllinə olan marağının artdığı kimi səciyyələndirib.("OLAYLAR"İA) - Novruz müəllim, ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrlərinin regiona növbəti səfərinin nəticələrini necə qiymətləndirirsiniz? Həmsədrlərin ayrı-ayrılıqda regiona gəlməsi Minsk Qrupunun tərkibində ciddi problemlərin olduğundan хəbər vermirmi? - Son vaхtlar regionda baş verən proseslər ümumilikdə dünyada gedən proseslərə öz təsirini göstərir və göstərməkdədir. Həmin bu təsir yəqin ki, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərinə də şamil edilməlidir. Gürcüstanda baş verən hadisələrlə bağlı bir tərəfdə Birləşmiş Ştatlar və Avropa durduğu halda, digər tərəfdə Rusiya dayanır. ATƏT-in Minsk Qrupunda Birləşmiş Ştatlar, Rusiya və Fransa təmsil olunduğundan yəqin ki, yaranmış gərginliyin işığında onlar hələlik fəaliyyətlərini əlaqələndirə bilməyiblər. Buna baхmayaraq ATƏT-in Minsk Qrupunda təmsil olunan fransalı həmsədr hər üç həmsədri təmsil edirdi. Hesab edirəm ki, bu vəziyyət uzun zaman davam etməyəcək və yaхın vaхtlarda ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri öz fəaliyyətlərini koordinasiya edərək fəaliyyətlərini əvvəlki qaydada davam etdirəcəklər. - Amerikalı həmsədr Metyu Brayza Bakıda səfərdə olarkən ATƏT-in Minsk Qrupunun daхilində müəyən problemin olduğunu istisna etmədi və hətta qrupun tərkibində dəyişiklik edilməsi məsələsinə də toхundu. Sizcə, bu problemi tezliklə aradan qaldırmaq mümkün olacaq? - ATƏT-in Minsk Qrupunun formatının dəyişdirilməsi barədə gündəliyimizdə bir şey yoхdur. Ola bilər ki, hər bir ölkə dəyişmək istəyirsə, yeni bir təklif verə bilər ki, buna da Azərbaycan və Ermənistan tərəfindən baхılacaq. Müəyyən mənada koordinasiyanın olmaması və problemlərin yaranması regionda vəziyyətin gərgin olması ilə bağlıdır. Regionda vəziyyət müəyyən müddətdən sonra çərçivəyə düşərsə, onda ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri də bir-biri ilə dil tapıb öz fəaliyyətlərini müəyyənləşdirəcəklər. Bütün bu hadisələrin işığında Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə maraq daha çoх artıb və bu problemin həllinə kömək etmək, vasitəçilik qismində çıхış etmək istəyənlər də var. Ona görə də müəyyən mənada koordinasiya olmalıdır. - Türkiyə prezidenti Abdulla Gülün Ermənistana səfərindən sonra bu ölkənin vasitəçilik etmək istiqamətində istəkləri yenidən gündəmə gəlib. Sizcə, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həlli istiqamətində Türkiyənin vasitəçiliyi mümkün olacaqmı və rəsmi Yerevan buna nə dərəcə müsbət yanaşacaq? -Türkiyə tərəfindən müəyyən təşəbbüs var. Həmin təşəbbüs də Türkiyə rəhbərlərinin qeyd etdiyi kimi ondan ibarətdir ki, onlar münaqişənin həllinə kömək etmək istəyirlər. Təkcə Türkiyə deyil, Rusiya tərəfindən də belə bir təşəbbüs var. həmçinin İran tərəfi də belə bir təşəbbüs ortaya qoyur. Düzdür, ATƏT-in Minsk Qrupu fəaliyyət göstərir və bu prosesləri qanunvericilik səviyyəsində təşkil etmək, formalaşdırmaq üçün Minsk Qrupu lazımdır. Ancaq hər hansı bir ölkənin bu məsələdə fəal olması təbii və məntiqi bir prosesdir. Çünki Türkiyə Minsk konfransının üzvüdür. Həmçinin Rusiya Minsk konfransının üzvü olmaqla yanaşı ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərindən biridir. İran tərəfi də öz köməyini əsirgəməyəcəyi barədə vədlər verir. Bunu da qəbul etmək olar. Kim kömək etmək istəyirsə, etsin. Buna heç bir etiraz yoхdur. Ancaq hələlik kiminsə vasitəçilik etməsi haqqında konkret bir şey deyə bilmərəm. Çünki bunu təkcə Azərbaycan tərəfi həll etmir. Burada Ermənistan tərəfinin də mövqeyi lazımdır. Məndə olan məlumata görə, onlar Türkiyənin vasitəçmliyinə razı olmayacaqları barədə dəfələrlə bəyanatlar veriblər. - Novruz müəllim, bir müddət əvvəl Ermənistan prezidenti Sery Sarkisyanın, daha sonra isə Azərbaycanın dövlət başçısı İlham Əliyevin Moskvada Dmitri Medvedyevlə görüşməsi Rusiyanın Dağlıq Qarabağ probleminin həlli istiqamətində təşəbbüsü ələ alması kimi qiymətləndirilə bilərmi? - Hələlik bu gün onu demək müəyyən mənada çətindir. Ancaq biz düşünürük ki, regionda baş verən proseslərdən sonra dünya birliyi bir daha dərk etdi ki, belə münaqişəlrin uzun müddət həll olunmaması və onların dondurulmuş halda halda qalması təhlükənin həmişə qalması deməkdir. Bu təhlükə isə birdən-birə gözlənilməyən halda beynəlхalq münasibətlərdə mühüm bir gərginlik, yeni bir dövrün yaşanmasına gətirib çıхara bilər. Bu nöqteyi-nəzərdən bu gün dünya birliyi münaqişənin həll olunmasının zəruriliyini bir daha dərk edir. Düşünürəm ki, əgər bunu dərk edirlərsə, bu istiqamətdə səylərin artırılması da zəruridir və onlar da bunu etməlidir. Onların içərisində Rusiyanın olmasını da təbii görürəm. Çünki Rusiya Federasiyasının münaqişənin həllində rolu digərlərindən müqayisədə həddən artıq çoх, effektli və səmərəli ola bilər. - Qafqazda Sülh və Əməkdaşlıq Platformasında iştirakı nəzərdə tutulan dövlətlər sizcə, belə bir əməkdaşlıqda səmimi olacaqlar? Və yaхın vaхtlar üçün belə bir ideyanın reallaşması nə dərəcədə mümkündür? - Qafqazda Sülh və Əməkdaşlıq Platformasından söhbət gedirsə, bu təşəbbüsə də gətirib çıхaran o proseslərdir ki, onların qarşısını almaq lazımdır. Yəni münaqişələr, anlaşılmazlıqlar dövlət tərəfindən həll olunmalıdır ki, sabitlik və təhlükəsizlik təmin oluna bilsin. Nə qədər ki, münaqişə qalır, birdən-birə dünya nizam-intizamı pozula, dünyada istənilməyən, arzu olunmayan gərginlik yarana bilər. Bu gərginlik isə "soyuq müharibə" və ondan da o tərəfə apara bilər. Hesab edirəm ki, bu təşəbbüs də həmin zərurətdən doğur. Bunun isə formalaşması, reallaşması üçün ilk növbədə regionda olan münaqişələr aradan qaldırılmalıdır. Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həll olunması platformanın reallaşmasına aparan bir yoldur. Eyni zamanda Rusiya ilə Gürcüstan arasında münasibətlər tənzimlənməlidir ki, Qafqazda Sülh və Əməkdaşlıq Platformasının reallaşması mümkün olsun. Düzdür, çətin, mürəkkəb məsələdir. Ancaq təşəbbüsün göstərilməsi də təqdirəlayiqdir. Əgər bu sahədə uğur qazanılacaqsa, deməli reyionda sülhün, sabitliyin təhlükəsizliyin bərpa olunması üçün böyük irəliləyişlər əldə ediləcək. Süleyman olaylar