GünAzTv: Avropa İttifaqı yaxın vaxtlarda bəzi Avropa ölkələrinin üzünə qapılarını açmağa hazırlaşır.

Avropa komissiyası təşkilata üzv olmaq istəyən namizəd ölkələrdəki vəziyyətin təhlil edildiyi məruzəni açıqlayıb. Qeyd edək ki, Türkiyə ilə yanaşı, İslandiya, Makedoniya, Xorvatiya, Albaniya, Bosniya-Hersoqovina, Serbiya və Çernoqoriya da Avropa İttifaqına qəbul olmaq istəyən ölkələr sırasındadır. Brüsseldən gələn son açıqlamalar rəsmi Ankaranın Avropaya inteqrasiya siyasətinə hələ ki, dəstəyin olmadığından xəbər verir. Qərb dövlətləri Türkiyəyə qarşı subyektiv tələblər irəli sürərək ölkədə jurnalistlərə təzyiqlərin davam etdiyi, Kipr probleminin həll olunmadığı bəhanələrini ortaya qoyur. Halbuki məhz həmin Avropa İttifaqı Kipri bölünmüş halda, yəni Kiprin yunan bölümünü öz sıralarına çəkinmədən qəbul edib. Ankarada bu mövqenin ədalətsizliyini və Türkiyənin digər namizəd ölkələrdən üzvlüyə daha çox layiq olduğunu başa düşürlər. Üstəlik, sentyabrın 12-də keçirilən referendum ölkənin Qərbə inteqrasiya yolunda əhəmiyyətli hadisə sayılmalıdır.Avropa Komissiyasının proqnozlarına görə, ittifaqa tez daxil olmağa daha çox şansı olan ölkə 2005-ci ildən bu istiqamətdə danışıqlar aparan Xorvatiyadır. Avropalılar Serbiya prezidenti Boris Tadiçin Xorvatiyadakı peşmanlıq jestini alqışlayaraq onun 90-cı illərin əvvəllərində müharibə zamanı xorvatların öldürülməsinə görə xalq qarşısında üzr istəməsini yüksək qiymətləndiriblər. Avropa İttifaqının kuluarlarında Türkiyənin də eyni addımı 1915-ci il hadisələrinə görə ermənilərə qarşı atmağı məqsədəuyğun sayırlar. Qeyd edək ki, bu, 2009-cu ilin dekabrında Lissabon sazişi qüvvəyə mindikdən sonra Avropa Komissiyasının təşkilatın genişlənməsinə dair açıqladığı ilk hesabatdır. Avropa İttifaqının genişləndirmə və Avropa Qonşuluq Siyasəti məsələləri üzrə komissarı Stefan Fule qeyd edib ki, genişlənmə prosesi üzv ölkələrin maraqlarına uyğundur. Lakin o, Ankaraya qarşı ikili standartların olmadığını bildirir. İrəli sürülən hipotez ondan ibarətdir ki, Türkiyənin Avropa İttifaqının tələblərini yerinə yetirmə tərzi qurumun icraedici hakimiyyətini qane etmir. “Türkiyə  islahatları, xüsusilə də konstitusiya sahəsindəki islahatları davam etdirib. Amma danışıqların tempindən razı deyilik. Türkiyə tez bir zamanda kollektiv razılaşma protokoluna uyğun olaraq Avropa İttifaqı qarşısında götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməlidir və İttifaqın hazırkı üzvü- Kiprlə  münasibətlərin nizama salınmasında irəliləyiş əldə etməlidir.”-deyə Avropa İttifaqının komissarı Stefan Fule qeyd edib. Sözügedən problemlərin yaxın zamanlarda həlli elə də asan olmayacaq. Kiprin yunan bölümü Yunanıstanın təsiri altındadır. 1915-ci il uydurma soyqırımını tanımaq variantı isə ümumiyyətlə, müzakirə olunmur. Avropa İttifaqının həlledici söz sahibləri olan Fransa və Almaniyanın arqumentləri açıqlanmasa da, söhbətin Türkiyənin regionun aparıcı ölkələrindən birinə çevrilməsinin Qərbdə yaratdığı narahatlıqdan getdiyini birmənalı söyləmək olar. Avropa Komissiyasının hesabatına münasibət bildirən Türkiyənin baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğanın bəyanatı da deyilənləri təsdiq edir.Türkiyə cəmiyyətində ölkənin Avropa İttifaqına qəbul olunmadan da keçinə biləcəyi fikri hakimdir. Bəzi dairələr hələ də 301-ci düzəlişin və 12 sentyabr referendumuna əsasən, Konstitusiyada edilmiş dəyişikliklərin əleyhinə çıxış edir. Onların fikrincə, bu dəyişikliklər Türkiyəni gələcəkdə Avropadan asılı vəziyyətə sala bilər. Avrointeqrasiya siyasətinin Qərbin biganə münasibəti ucbatından baş tutmayacağını deyən siyasi qüvvələr İran, Suriya, Rusiya, Orta Asiya ölkələri istiqamətində fəallığı gücləndirməyə çağırışlar etməyə başlayıblar. Bununla belə, rəsmi Ankara əsas söz sahibinə çevrildiyi beynəlxalq təşkilatlarda da aktivlik göstərməkdə israrlı olduğunu bəyan edir. Türkiyə hazırda BMT Təhlükəsizlik Şurasının sədridir. Artıq Avropa Şurasının Nazirlər Komitəsində də qardaş ölkənin sədrliyi başlayır. Şübhəsiz, Türkiyənin sözügedən təşkilata rəhbərliyi dondurulmuş münaqişələr, o cümlədən Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin geniş müzakirəsinə səbəb olacaq. Lakin əsas diqqət yenə də avrointeqrasiya siyasətinə yönələcək. Türkiyənin nəinki region, eləcə də dünya üçün rolu, dəyəri sürətlə artır. Ankaranın İranın nüvə proqramı, Qafqazda sabitlik, Sürix protokolları kimi məsələlərdə təşəbbüskarlığı onun strateji liderliyini möhkəmləndirir. Yeri gəlmişkən, Türkiyə öz ərazisində ABŞ-ın raketdən müdafiə sistemi yerləşdirməsinə də razılıq verə bilər. Seulda keçirilən «Böyük 20-lər»in zirvə görüşü çərçivəsində bir araya gələn ABŞ prezidenti Barak Obama və Türkiyənin baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan bir daha sözügedən məsələnin detallarını nəzərdən keçirdilər. Mətbuata açıqlamasında Ərdoğan raket sistemi ilə bağlı son durumun nədən ibarət olduğuna aydınlıq gətirib.Bu məsələ, əlbəttə ki, ABŞ-ın marağında olduğu halda İran tərəfindən müsbət qarşılana bilməz. Ona görə də Türkiyənin baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan bildirir ki, Türkiyə hava hücumundan müdafiə sistemi ilə bağlı son qərarı bəzi məqamlar dəqiqləşəndən sonra qəbul edəcək. Onun fikrincə, NATO-nun “raket sipəri” adlandırılan layihəsi müəyyən bir ölkəyə yönələrək yaradılmamalılıdır. Ankara sözügedən sistemlə bağlı 3 şərt irəli sürür: sistem Birləşmiş Ştatların yox, NATO-nun müdafiə sistemi olmalı, Türkiyənin bütün ərazisini və bütün NATO üzvlərini əhatə etməli və Ankaranı Rusiya, İran, Suriya kimi ölkələrlə üz-üzə qoyacaq, soyuq müharibə dövründəki kimi vəziyyətə salacaq formula əsaslanmamalıdır. Çox güman ki, bu məsələdə ABŞ və Avropa ölkələri arasında mövcud fikir ayrılıqları da Türkiyənin Avropa İttifaqına qəbulu prosesinə təsirini göstərəcək. Buna baxmayaraq, Türkiyənin rəsmi dairələri inteqrasiya siyasətinin gec-tez gerçəkləşəcəyi qənaətindədir. NATO-nun yaxın zamanlarda keçiriləcək zirvə görüşü isə bu istiqamətdə olan bəzi anlaşılmazlıqların aradan qalxmasına təkan verə bilər.

“1-ci kanal”ın Analitik Qrupu